Κάποτε ρωτήθηκε ο οδοιπόρος στην αναζήτηση του Αγαπημένου Μανσούρ αλ-Χάλατζ (858-26 Μαρτίου 922 κ.χ.): «Ποιο είναι το απόγειο του Σουφισμού; Ποια είναι η υψηλότερη εμπειρία στον Σουφισμό»; Ο Μανσούρ του απάντησε: «Έλα αύριο και θα δεις μόνος σου». Ο περίεργος άνθρωπος του είπε: «Βλέπεις; Τί βλέπεις; Γιατί δεν μπορείς να μου δώσεις την απάντηση με λόγια τώρα»; Ο Μανσούρ γέλασε και απάντησε: «Ό,τι μπορεί να επωθεί με λόγια δεν είναι Σουφισμός. Έλα αύριο και δες μόνος σου». Την επομένη, όταν ο άντρας έφτασε στο σπίτι του Μανσούρ για να «δει» την απάντησή του, τί είδε! Ο Μανσούρ είχε συλληφθεί. Ήταν δεμένος μ’ ένα σχοινί και τον έσερναν. Έλεγαν ότι θα τον εκτελέσουν. Γιατί; Επειδή ο Μανσούρ αλ- Χάλατζ επαναλάμβανε συνεχώς: «Αν-αλ-Χακ» (Ana’l Haqq). Αυτή η φράση στα αραβικά «Ana’l Haqq», σημαίνει ‘Είμαι η Αλήθεια’! Έτσι έλεγε πριν μερικούς αιώνες και ο ευλογημένος Ιησούς, ο γιος της Μαριάμ. Αλλά ποιος μπορεί να λέει ‘είμαι η Αλήθεια’, αφού η αλήθεια είναι προνόμιο μονάχα του Θεού; Εκείνα τα χρόνια στην Βαγδάτη, τον τέταρτο αιώνα από την Εγίρα, μια τέτοια διακήρυξη, μια τέτοια ομολογία είχε κριθεί από τους Ουλεμάδες, που ξέρανε το νόμο και όσα ήταν φανερά στο Κοράνιο, μα η σοφία τους ήταν άτολμη, και αδυνατούσαν να προχωρήσουν στο μονοπάτι του Αγαπημένου, σαν μεγάλη ασέβεια! Είχαν κλέψει οι Ουλεμάδες και ο Χαλίφης της Βαγδάτης την κρίση από τον Αλλάχ, που είναι ο Αλ Χακάμ και ο Αλ Άντλ, και είχαν αποφασίσει πως ο Μανσούρ ήταν βλάσφημος! Καθώς τον σέρνανε τον Μανσούρ, που αιμορραγούσε ο όχλος τον πετροβολούσε. Και ο Μανσούρ αλ Χάλατζ παρόλο το μαρτύριο, γελούσε! Μέσα στο πλήθος των θεατών, τα μάτια του Μανσούρ αναγνώρισαν το άνδρα που ήθελε να μάθει για το απόγειο του Σουφισμού και του φώναξε: «Δες, αυτό είναι το απόγειο του Σουφισμού». Ο περίεργος άντρας είχε αναστατωθεί. Όταν ο Μανσούρ τον κοίταξε, αμέσως έκανε ένα βήμα πίσω και έσμιξε με τον όχλο κυριευμένος φόβο μήπως και τον αναγνωρίσουν σαν μαθητή του Μανσούρ και τον σκοτώσουν. Αλλά ο Μανσούρ συνέχισε να γελάει. Η σκαλωσιά που είχαν ανεβάσει τον Μανσούρ είχε ήδη μουσκέψει με το αίμα του. Οι άνθρωποι, κραυγάζοντας σαν τρελοί, συνέχισαν με μανία να του πετούν πέτρες, αλλά αυτός δεν σταμάτησε να γελάει. Στην αρχή ο δήμιος τον γρονθοκόπησε μα μανία στο πρόσωπο, κατόπιν τον μαστίγωσε, μέχρις ότου έχασε τις αισθήσεις του και στη συνέχεια τον αποκεφάλισε, ενώ άλλοι θυμούνταν πως τον σταύρωσαν. Μάρτυρες ανέφεραν ότι τα τελευταία λόγια του Μανσούρ αλ Χάλατζ, ενώ υπέμενε τα βασανιστήρια, ήταν τα εξής, «ένα μονάχα πράγμα έχει σημασία για εκείνον που χάνεται σε έκσταση εντός του Μοναδικού, να αξιωθεί να χαθεί μες στην Ενότητα με τον Αγαπημένο». Μετά απάγγειλε από το ιερό Κοράνιο το εδάφιο από την σούρα Αλ Σούρα (42), που λέει: «Επιδιώκουν να επιταχύνουν όσοι δεν πίστεψαν σε αυτό (στην Ώρα της Κρίσεως), και όσοι έχουν πιστέψει φοβούνται τον ερχομό της. Γνωρίζουν ότι είναι η Αλήθεια. Όσοι αμφιβάλλουν γι’ αυτή την Ώρα, είναι βέβαιο πως βρίσκονται σε μεγάλη πλάνη». Το σώμα του Μανσούρ αλ Χάλατζ περιχύθηκε με λάδι και πυρπολήθηκε, ενώ οι στάχτες του σκορπίστηκαν στον ποταμό Τίγρη. Την ώρα που η ψυχή εγκατέλειπε το σώμα του Μανσούρ, ακούστηκε η εξαγγελία «Αν-αλ-Χακ»!
Με το μαρτύριό του ο Μανσούρ, χωρίς λόγια και διδασκαλίες θεωρητικές έδειξε την υψηλότερη εμπειρία του Σούφισμού, όπου ο θάνατος γίνεται γιορτή!
Γιατί γελούσε ο Μανσούρ; Επειδή γνώριζε καλά, ότι αυτός που προσπαθούσαν να σκοτώσουν, αυτοί οι άνθρωποι δεν ήταν ο πραγματικός του Εαυτός. Το σπαθί του δήμιου δεν μπορούσε να φτάσει στο πραγματικό «εγώ». Ούτε τα καρφιά που τον σταύρωναν, άγγιζαν την αληθινή ύπαρξή του. Το γέλιο του, ως την τελευταία στιγμή, ήταν σα να έλεγε: «Τι παιχνίδι παίζουν αυτά τα θνητά όντα! Προσπαθούν να με σκοτώσουν, αλλά το κοφτερό σπαθί που μπορεί να με αγγίξει ή έστω να με πληγώσει δεν έχει φτιαχτεί ακόμα. Κι αν κάποια στιγμή φτιαχτεί το κοφτερό σπαθί, ή το σχοινί που θέλουν να περάσουν από το λαιμό μου ή τα καρφιά για να με σταυρώσουν, τότε θα σκοτώσουν αυτό το σώμα. Καταστρέφοντας όμως αυτό το φθαρτό σώμα, ετούτοι οι άφρονες, νομίζουν ότι μπορούν να με σκοτώσουν!» Γι' αυτό γελούσε ο Μανσούρ! Ήταν η έκσταση στο γέλιο του Μανσούρ, που είναι το αποκορύφωμα του Σουφισμού!
08/04/2026
ΓΙΩΡΓΟΣ ΔΟΥΔΟΣ
Η εικόνα της σταύρωσης και της πυρπόλησης του Μανσούρ αλ Χάλατζ είναι από χειρόγραφο του 19ου αιώνα, από το Κασμίρ.
