Η ΜΝΗΜΗ….

Υπάρχει μια ιδιαίτερη αξία στη μνήμη. Έχει ειπωθεί, πως η μνήμη προβάλλει το παρελθόν στο παρόν. Από την άλλη, η μνήμη μάχεται τη λήθη, την κατάσταση που επιβάλλει την αμνησία, αλλά και την αμνηστία σε περιστατικά που πλήγωσαν κι άφησαν κακοφορμισμένες πληγές επί δεκαετίες. Μιλώ κυρίως για περιστατικά του κοινού βίου που αφορούν όλους …. Τις προάλλες στο facebook δημοσιεύθηκαν αρκετές φωτογραφίες από καταστροφές στη Νάουσα, μετά την τριήμερη κατάληψη της πόλης από δυνάμεις του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας. Τις αναδημοσίευσα αυτές της εικόνες της φρίκης, προσθέτοντας ένα σχόλιο. Την ανάρτησή μου την είδαν πολλοί συνδαιτυμόνες του κοινωνικού δικτύου. Δύο σχολιασμοί σκάλωσαν την προσοχή μου. Στον ένα, σχολιαζόταν εγκλήματα του εθνικού στρατού του χρόνου και του τόπου. Η φρίκη ενός Εμφυλίου Πολέμου είναι ανυπόφορη και δεν υπάρχουν νικητές και ηττημένοι, γιατί πολύ συχνά, οι συγκυρίες τα φέρνουν έτσι, που ο ένας αδελφός κρατά το όπλο, στοχεύοντας άθελά του τον αδελφό του, που βρίσκεται απέναντι! Ο μακαριστός Μουφτής Κομοτηνής Μέτσο Τζεμαλή, μου είχε διηγηθεί το εξής περιστατικό. Τον ειδοποίησαν στη Μουφτεία, ότι ένας άγνωστος κύριος ήθελε να τον δει. Ο Μουφτής συναίνεσε, καθώς πάντοτε ήταν καλοσυνάτος και ευγενής. Ο κύριος που μπήκε στο γραφείο ήταν μεν ηλικιωμένος, αλλά εξαιρετικά ευθυτενής. Συστήθηκε με το όνομά του, προσθέτοντας τον βαθμό του ως ανώτατου απόστρατου αξιωματικού του στρατού. «Μουφτή μου, βασανίζομαι δεκάδες χρόνια και ειρήνη δεν βρίσκει η ψυχή μου. Ήρθα εδώ για να εξομολογηθώ σε σας το αμάρτημά μου. Τον καιρό του εμφυλίου, εσείς ήσασταν έφηβος στο χωριό σας στον Εχίνο. Θυμάστε, που έξω απ’ το χωριό, βρέθηκαν δύο πτώματα νέων συγχωριανών σας, σκοτωμένων φρικτά; Ήμουν νεαρός ανθυπολοχαγός τότε και βρισκόμουν με ουλαμό οπλιτών στον Εχίνο. Όταν βρέθηκαν τα πτώματα και όλο το χωριό βυθίστηκε στο πένθος, εμείς του στρατού και οι χωροφύλακες, είχαμε διαδώσει πως το έγκλημα είχε γίνει από τους αντάρτες. Έτσι έμεινε στην ιστορία του τόπου σας. ‘Οι κομμουνισταί αντάρται είχαν δολοφονήσει δύο νέα παλικάρια, άδικα και χωρίς λόγο…’. Μουφτή μου, αυτό που είχε διαδοθεί τότε ήταν ψέμα. Εμείς, του εθνικού στρατού σκοτώσαμε τους δυο συγχωριανούς σας, για να ενοχοποιήσουμε τους αντάρτες στα μάτια σας, κι έτσι να αποτρέψομε κάθε συνδρομή εκ μέρους των χωρικών του Εχίνου, προς αυτούς». Στο τέλος, ο στρατηγός ξέσπασε μπροστά στον Μουφτή σε κλάματα σαν μικρό παιδί… (Υπήρξα στενός συνεργάτης του Μουφτή Κομοτηνής και την παραπάνω εξιστόρηση, μου την είχε διηγηθεί ο ίδιος). Ο πόλεμος, ακόμα κι αν πρόκειται για άμυνα σε βάναυση επίθεση, αφήνει πολύ πόνο. Ο εμφύλιος πόλεμος όμως, αποτελεί χωρίς την παραμικρή δικαιολογία, την έσχατη κατάρα για το ανθρώπινο γένος. Είναι φρικτή υπόμνηση της κληρονομιάς της δολοφονίας του Άβελ από τον αδελφό του Κάιν (Γένεσις 4: 8-12). Οι φράσεις του βιβλικού μύθου βοούν και μαγαρίζουν τις συνειδήσεις εκείνων, που έχουν προκαλέσει το ξέσπασμα εμφυλίου πολέμου: «Το αίμα του αδερφού σου μου φωνάζει γοερά από τη γη! Από δω και πέρα θα σε καταριέται η ίδια η γη, που άνοιξε για να δεχτεί το αίμα του αδερφού σου, που εσύ τον σκότωσες». Κανένας αγώνας για την πραγμάτωση της όποιας ουτοπίας, καμιά υπεράσπιση της πατρίδας και του έθνους δεν δικαιολογεί έναν Εμφύλιο Πόλεμο. Νομίζω πως στην ταινία «Ψυχή βαθιά» (2009) του Παντελή Βούλγαρη, αποτυπώνεται η τραγωδία του ελληνικού Εμφυλίου, με τη συναισθηματική φόρτιση του κλίματος της εποχής. Κατά τη γνώμη μου, το σημείωμα του ‘Ριζοσπάστη’ στο φύλλο της Τρίτης 13 Οχτώβρη 2009 (διατηρώ τον τρόπο απόδοσης του μήνα), με τίτλο “«Ψυχή βαθιά» και παραποίηση της ιστορίας. Με αφορμή την νέα ταινία του Π. Βούλγαρη” , που επιχειρεί μάλλον να μηδενίσει τις ευθύνες του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας για τον εμφύλιο, μόνον τα μέλη του κόμματος μπορεί να πείσουν…. Προσωπικά πιστεύω την φράση, που σε μια ανέκδοτη νουβέλα λέει ο ήρωας Ντον Ερνέστο ντε λα Μπάρκα: «...στη ζυγαριά της αλήθειας, ο πόνος του ανθρώπου, βαραίνει περισσότερο, από οποιοδήποτε ανατρεπτικό κίνημα, χάριν της ουτοπίας». Με τα σχόλια που πρόσθεσα στην σειρά των φωτογραφιών από την καταστροφή της Νάουσας το 1949, δεν είχα την πρόθεση να παραθέσω έκθεση ιδεών συνηγορίας της «εθνικόφρονος παρατάξεως», όπως σχολίασε αγαπητός φίλος. Αλλά, με την πείρα των χρόνων και τις εμπειρίες που απέκτησα τα χρόνια της στράτευσής μου στο ΚΚΕ εσωτερικού, πρόγονο του ΣΥΡΙΖΑ, κατέληξα να πιστεύω, πως το όραμα του Ενρίκο Μπερλιγκουέρ, του Σαντιάγκο Καρίγιο, του Λεωνίδα Κύρκου, του Μπάμπη Δρακόπουλου και άλλων, που δεν μου έρχονται στο νου, για έναν σοσιαλισμό με ανθρώπινο πρόσωπο, που ήταν το logo του κινήματος του Ευρω-Κομμουνισμού, έσβησε μπροστά στη βαρβαρότητα της κληρονομιάς του Στάλιν, που τουλάχιστον στην Ελλάδα επιβιώνει. Τα χρόνια που ήμουν δικηγόρος, στο γραφείο μου, τόσο στη Νάουσα, όσο και στη Θεσσαλονίκη, υπήρχε στον τοίχο το σκίτσο του Νίκου Μπελογιάννη με το γαρύφαλλο στο χέρι, που είχε φτιάξει ο Πάμπλο Πικάσο. Όταν πριν λίγο καιρό, έμαθα, πως ο Νίκος Μπελογιάννης ήταν ο πολιτικός επίτροπος της Μεραρχίας του ΔΣΑ που επιτέθηκε τον Ιανουάριο του 1949 στη Νάουσα, την κατέλαβε επί τρεις μέρες και άφησε καταστροφές…, ένιωσα πλήρη κατάρρευση ενός μύθου, στην δομή των αριστερών πολιτικών μου επιλογών. Και κάτι ακόμα. Γεννήθηκα στη Θεσσαλονίκη, στις 6 Ιανουαρίου 1949, μετά από επίπονη κύηση της μητέρας μου. Ο πατέρας μου εργαζόταν στου Λαναρά στη Νάουσα. Ειδοποιήθηκε για την επικείμενη γέννησή μου κι έφρασε εγκαίρως στη Θεσσαλονίκη. Μόλις η Νάουσα καταλήφθηκε από τις δυνάμεις του ΔΣΑ, σύμφωνα με αδιάψευστες μαρτυρίες, άρχισαν να αναζητούν τον πατέρα μου. Στη δουλειά, στο σπίτι, ρωτώντας φίλους και γνωστούς. Δεν τον βρήκαν και εν αγνοία μου έγινα ο σωτήρας του πατέρα μου…. 23/11/2025 Γιώργος Δούδος