ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΜΥΣΤΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΤΟΥ ΙΣΛΑΜ

Ο Σουφισμός ή Τασαούφ στα αραβικά, άνθισε μέσα στον απέραντο Κήπο του Ισλάμ, αλλά τα δέντρα που φανερώνουν τον μυστικό δρόμο προς τον Αληθινό και τον Αγαπημένο, έχουν βαθιές και αθέατες ρίζες. Συχνά αν ψάξουμε τις ρίζες του Σουφισμού, θα τις βρούμε έξω από τα όρια του Κήπου, ενώ τα κλαδιά, αυτών των αιωνόβιων δέντρων μας σκιάζουν δροσίζοντάς μας, ακόμα και αν είμαστε έξω από τον Κήπο του Ισλάμ! “Ο Σούφι είναι τέκνο του παρόντος” (as-sufi ibn al-waqt), όπως έχει γράψει ο William C. Chittick (Sufism: A Beginner's Guide ). Ο ευλογημένος Δάσκαλος Τζαλάλ ουντ Ντιν Ρουμί έχει πει: “Φίλε μου, ο Σούφι είναι ο γιος της παρούσας στιγμής. Το να λέμε ‘αύριο’, δεν ανήκει στο δικό μας δρόμο”. Ο Σιαμσί Ταμπριζί, Δάσκαλος του Τζαλάλ ου Ντίν Ρουμί, έχει διασωθεί πως έχει πει: “Ο Σούφι είναι ο γιος της στιγμής”. “Ένας Σούφι είναι γιος ή κόρη της παρούσας στιγμής”. Οι Ουπανισάδες αναφέρουν επίσης, ότι “ μόνο το παρόν είναι πραγματικό” (Vartamaanasya Sampramanasya). Είναι αλήθεια πως οι Σούφι έχουν εμποτιστεί από το πνεύμα των Ουπανισάδων. Όχι μόνον οι Σούφι, αλλά όλοι οι άνθρωποι πρέπει να σταματήσουν να ασχολούνται με το παρελθόν και το μέλλον. Ο Omar Khayyam έχει γράψει: “Απολαύστε τη στιγμή που έχετε στη διάθεσή σας/ Το μέλλον θα φροντίσει εύκολα για τα υπόλοιπα”. Αντιγράφω για την αγάπη σας δύο σούφικα ποιήματα. «Ο Ένας κατέρχεται στον κόσμο των αισθήσεων και γίνεται πολλοί. Η ενότητα χωρίζεται σε πολλαπλότητα. Το όνομα Αλλάχ περικλείει πολλά Όμορφα και Θεία ονόματα. Τα πολλά μας επαναφέρουν πίσω στον Ένα. Η πολλαπλότητα μας οδηγεί πίσω στην Ενότητα. Τα Ὀμορφα ονόματα μας οδηγούν πίσω στον Αλλάχ”. Ποίημα της σύγχρονης Αυστραλής Σούφι Amatullah July Armstrong. “Υπάρχει ένας Θεός. Δημιούργησε όλα τα όντα και υπάρχει πέρα από τα πέρατα των θρησκειών, πέρα από τους διαχωρισμούς της φυλής, της θρησκείας και των φιλοσοφιών. Είναι πέρα από το νου, την επιθυμία και τη φυσική όραση, είναι πέρα από τον κόσμο, τη λαγνεία, τον τρόμο και την ψευδαίσθηση. Ο Θεός κατοικεί σ΄ εκείνο το πεντακάθαρο μέρος, που είναι γνωστό ως καρδιά και βλέπει, και γνωρίζει τα πάντα. Βλέπει κάθε καρδιά, κάθε μυαλό και κατανοεί όλα τα πράγματα”. Ποίημα του Πιρ Bawa Muhaiyaddeen (1900 Σρι Λάνκα- 1986 ΗΠΑ). Το Ισλάμ, χωρίς τις “παρεμβάσεις” των Ουλεμάδων και των συλλεκτών των Χαντίθ (αμφίβολης γνησιότητας ως προς το σύνολό τους διηγήσεις από την ζωή του Προφήτη Μωάμεθ και προφορικές διδαχές του), έτσι όπως φανερώνεται στο ιερό κείμενο του Κορανίου, αγνοεί τον φανατισμό των φονταμενταλιστών της πίστης και των εξτρεμιστών, που δεν σέβονται την ελευθερία του ανθρώπου. Στο Κοράνιο, στην Σούρα Γιουνούς (10) και στο άγιατ 94, αναφέρεται η εξής οδηγία του Θεού προς τον Προφήτη: “Αν έχεις αμφιβολίες για όσα σου αποκαλύψαμε, τότε ρώτησε αυτούς που διάβασαν τη Γραφή πριν από σένα. Η αλήθεια, σίγουρα σου αποκαλύφθηκε από τον Κύριό σου, γι' αυτό, μην είσαι από αυτούς που αμφισβητούν”. Ποιοι είναι αυτοί που έχουν διαβάσει την Γραφή πριν από τον Προφήτη Μωάμεθ; Όπως ορθά επισημαίνεται σε ερμηνευτικό σχόλιο, κάτω από το παραπάνω κορανικό εδάφιο, αναφέρεται στους Ιουδαίους και στους Χριστιανούς, που πριν από την αποκάλυψη του Κορανίου είχαν διαβάσει οι πρώτοι την Τορά και οι δεύτεροι το Ευαγγέλιο (The Study Quran, Ed. in Chief Seyyed Hossein Nasr, σ. 562. Harper One 2015). Θα αναφερθούμε σε ορισμένους Σούφι Δασκάλους της κλασικής περιόδου, που η σκέψη και οι διδαχές τους επηρεάζουν ως τις μέρες μας θετικά, όσους αναζητούν οδοδείχτες για την πορεία τους προς την αγκαλιά του Αγαπημένου, όπως είναι η κατ’ εξοχήν προσέγγιση του Αλλάχ στην μυστική παράδοση του Ισλάμ. Ο Ḥasan al-Baṣrī, που έζησε τον 8ο αιώνα, ο Abdul Qadir Gilani, που έζησε τον 11ο με 12ο αιώνα, ο Ahmad Ar-Rifāi που έζησε τον 12o αιώνα, ο Muḥyiddin Ibn al Arabi, που έζησε μεταξύ 12ου και 13ου αιώνα στην Ανδαλουσία, ενώ πέρασε στην άλλη ζωή στη Δαμασκό. Ο Ibn al Arabi ονομάσθηκε al-Shaykh al-Akbar (ο Μέγιστος Διδάσκαλος). Ο Moinuddin Chishti, που έζησε μεταξύ 12ου με 13ου αιώνα στην ευρύτερη περιοχή των Ινδιών, ο Jalāl ud Dīn Rūmī, που έζησε τον 13o αιώνα στο Ικόνιο, πρωτεύουσα των Σελτζούκων Τούρκων, ως πρόσφυγας από την πατρίδα του Χορασάν, ο Haji Bektash Veli, ο κατ’ εξοχήν Τούρκος μυστικιστής, που έζησε τον 13o αιώνα. Ο Baha ud Din Naqshband, που έζησε τον 14ο αιώνα, στην Μπουχάρα της Κεντρικής Ασίας, ο Πέρσης Shah Nimatullah, που έζησε τον 14ο αιώνα. Οι πιο πολλοί από τους παραπάνω Δασκάλους του Σουφισμού άφησαν ως πολύτιμη κληρονομιά στην πνευματικότητα των ανθρώπων, τις σούφικες Αδελφότητες που ίδρυσαν και που υπάρχουν ως τις μέρες μας. Θα ήταν ασυγχώρητη παράλειψη αν δεν αναφερόμασταν σε τρεις μορφές, που αποτελούν οικουμενικά Φώτα του Ισλάμ και προσφορά του Σουφισμού. Πρώτα θα μνημονεύσουμε τον Χαζρέτ Σουλτάν Ιμπραχίμ αλ Άζαμ, που έζησε τον 8ο αιώνα κοινής χρονολογίας. Ο Ιμπραχίμ, γεννήθηκε στην βασιλική οικογένεια των Αράβων που είχαν εγκατασταθεί στην πόλη Μπάλκχ, για τούτο ονομάζεται και Ιμπραχίμ Μπαλκχί. Ενώ ο θρόνος του ανήκε, αυτός εγκατέλειψε την βασιλική δόξα, τον τεράστιο πλούτο και διάλεξε μια ζωή αναζήτησης της Αλήθειας. Περιφερόταν χρόνια ατέλειωτα στην Συρία, στην Παλαιστίνη, στην Γάζα. Ο πρώτος του πνευματικός Δάσκαλος, επί πολλά χρόνια, υπήρξε ο Χριστιανός ασκητής Συμεών, που εγκαταβίωνε σ’ ένα σπήλαιο. Ούτε ο γέροντας Συμεών έγινε Μουσουλμάνος, ούτε ο Ιμπραχίμ Χριστιανός! Αλλά, για όλα αυτά γνωρίζει καλύτερα ο Θεός…. Αλή Οσμάν Ριφαΐ (Γιώργος Δούδος) 10/1/2026