“Ὅπου καί νά ταξιδέψω ἡ Ἑλλάδα μέ πληγώνει”, έχει γράψει ο ποιητής Γιώργος Σεφέρης το 1936 (Γιώργος Σεφέρης, Τετράδιο Γυμνασμάτων. Αθήνα 1940).
Εν γνώσει μου, θα ταξιδέψω στη Θράκη και στα ορεινά της Ροδόπης και ας πληγωθώ, κατά πως λέει ο ποιητής.
Υπήρξε μια μάλλον μακρά περίοδος, που η Ελλάδα, χώριζε τους πολίτες της σε δυο κατηγορίες. Σε κείνους που μπορούσαν να ανασαίνουν χωρίς να ζητούν την άδεια κανενός και σε άλλους, που η ζωή τους ήταν εγκλωβισμένη στον σκληρό έλεγχο της ανάλγητης εξουσίας του κράτους.
Όπως είναι γνωστό, στις 4 Αυγούστου του 1936 ανέλαβε την εξουσία της Ελλάδος ο Ιωάννης Μεταξάς και επέβαλλε με την ομόθυμη συγκατάθεση του βασιλέα Γεωργίου του Β΄μια δικτατορία, με σκοπό το στήσιμο στη χώρα του Γ΄ Ελληνικού Πολιτισμού!
Το καθεστώς Μεταξά εξέδωσε τον αναγκαστικό νόμο 736/1936 (ΦΕΚ 546/Α΄) «περί μέτρων ασφαλείας οχυρών θέσεων» και με βάση αυτό το νόμο, στις παραμεθόριες περιοχές της Ελλάδος, από την Ήπειρο ως τη Θράκη δημιουργήθηκαν οι επιτηρούμενες και οι απαγορευμένες ζώνες. Αυτές οι ζώνες βρίσκονταν υπό τον αυστηρό έλεγχο του στρατού ξηράς και του πολεμικού ναυτικού, όσον αφορά νησιά ή παράκτιες παραμεθόριες περιοχές.
Οι κινήσεις των χωρικών που ζούσαν σε οικισμούς της επιτηρούμενης ζώνης, γίνονταν με άδειες που εξέδιδαν οι στρατιωτικές αρχές, σε συνεργασία με τις αρχές ασφαλείας της Χωροφυλακής. Το ίδιο ίσχυε και για κατοίκους της άλλης Ελλάδας, της εκτός επιτηρουμένης ζώνης, που ήθελαν να επισκεφθούν περιοχές εντός της ελεγχόμενης ζώνης. Η επίσκεψη στην απαγορευμένη ζώνη ήταν αδιανόητη, εξού και η ονομασία αυτών των ζωνών, που βρίσκονταν σε άμεση επαφή με τη συνοριογραμμή της χώρας.
Μετά τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο και το τέλος του Εμφυλίου που γονάτισε την Ελλάδα, ο παραπάνω νόμος του Μεταξά απέκτησε καινούργια σκοπιμότητα: η θωράκιση της χώρας από τον από βορρά κομμουνιστικό κίνδυνο! Όλοι οι βόρειοι γείτονες της Ελλάδος είχαν περάσει στο μπλοκ επιρροής της Σοβιετικής Ένωσης και ο Ψυχρός Πόλεμος, που ακολούθησε την πρόσκαιρη συμμαχία μεταξύ των χωρών της Δύσης με την Σοβιετική Ένωση, έληξε και έφτιαξε μια κόλαση εχθρών, διχάζοντας λαούς και χώρες.
Στην Μακεδονία, στις παραμεθόριες περιοχές βρίσκονταν χωριά σλαβόφωνων Μακεδόνων, που οι «άρχοντες» των Αθηνών συχνά αντιμετώπιζαν σαν προδότες. Έτσι η επιτηρούμενη ζώνη κατά μήκος των συνόρων από τις Πρέσπες της Φλώρινας, ως τα βουνά της Δράμας, πρόσφερε πρόσφορο τρόπο ελέγχου των κινήσεων των κατοίκων αυτών των περιοχών.
Στην Θράκη, ο βόρειος γείτονας ήταν η Βουλγαρία, μαζί με τους Τούρκους, οι Βούλγαροι ήταν κατά κάποιο τρόπο τδο αρχέτυπο του εχθρού για τους Έλληνες, από τους χρόνους του Μεσαίωνα ακόμα.
Το 1970 οι επίορκοι στρατιωτικοί που κυβερνούσαν δικτατορικά την Ελλάδα, αποφάσισαν να καταργήσουν τις επιτηρούμενες και απαγορευμένες ζώνες σε Ήπειρο και Μακεδονία.
Παρέμεινε όμως η επιτηρούμενη και απαγορευμένη ζώνη στη Θράκη, εγκλωβίζοντας σε μια «ανοιχτή φυλακή» κατά κύριο λόγο τους Πομάκους Μουσουλμάνους, που ζούσαν σε χωριά και οικισμούς στην οροσειρά της ελληνικής Ροδόπης και συγκεκριμένα στις περιοχές της Ξάνθης, της Κομοτηνής και του Έβρου.
Πρέπει να κάνουμε μια βουτιά στις αρχές της δεκαετίας του ’60. Κυβέρνηση της χώρας είναι το κόμμα της ΕΡΕ με πρωθυπουργό τον Κωνσταντίνο Καραμανλή και Υπουργό Εξωτερικών τον Ευάγγελο Αβέρωφ. Τότε το ελληνικό κράτος αποφάσισε να επιβάλλει ποικίλα διοικητικά μέτρα σε βάρος των Μουσουλμάνων της Θράκης, ανεξαρτήτως της εθνοφυλετικής καταγωγής τους, με σκοπό να τους εξωθήσει να εγκαταλείψουν την Ελλάδα. Είχαν προηγηθεί την δεκαετία του ’50 μέτρα της Τουρκίας κατά των Ελλήνων της Κωνσταντινούπολης, που τους είχαν εξαναγκάσει να εγκαταλείψουν την Τουρκία. Οπότε, η ελληνική πολιτική απέναντι στους Μουσουλμάνους Έλληνες πολίτες της Θράκης λειτουργούσε αντανακλαστικά σε σχέση με την πολιτική της Τουρκίας απέναντι στους Ρωμιούς Τούρκους πολίτες και στους Έλληνες πολίτες που κατοικούσαν στην Κωνσταντινούπολη. Ο «αρχιτέκτονας» των επονείδιστων μέτρων κατά της Μουσουλμανικής Μειονότητας ήταν ο Ευάγγελος Αβέρωφ!
Η Χούντα των Συνταγματαρχών της 21ης Απριλίου 1967, τα διοικητικά μέτρα του Αβέρωφ τα έκανε ακόμα πιο σκληρά, ενώ προστέθηκαν σκοπευμένα μέτρα αποστέρησης της ακίνητης περιουσίας από Μουσουλμάνους και περιέλευσής της σε Χριστιανούς.
Την ίδια στιγμή που η Χούντα διακήρυττε πως υπάρχουν μόνον Έλληνες Μουσουλμάνοι στην Θράκη και ούτε ίχνος Τούρκων, η κυβέρνηση του δικτάτορα Γεωργίου Παπαδόπουλο συνομολογούσε Ελληνοτουρκικό Μορφωτικό Πρωτόκολλο, τον Απρίλιο του 1968. Το Πρωτόκολλο προέβλεπε την προμήθεια διδακτικών βιβλίων και διδακτικού υλικού που θα αποστέλλονταν απ' ευθείας από την Τουρκία για τα μειονοτικά σχολεία της Θράκης. Επίσης στο πλαίσιο των διακρατικών σχέσεων, επέτρεψε η Χούντα την ευρύτερη χρήση της τουρκικής γλώσσας ως μητρικής στη εκπαίδευση της μειονότητας. Κατά τα άλλα δεν υπήρχαν Τούρκοι ή έστω τουρκογενείς, όπως γελοία αναφέρονται οι Έλληνες πολίτες Μουσουλμάνοι κατά το θρήσκευμα.
Τελικά, η κατάργηση της επιτηρούμενης ζώνης στη Θράκη έγινε το 1995, από τον υπουργό Εθνικής Άμυνας Γεράσιμο Αρσένη, με πρωθυπουργό τον Ανδρέα Παπανδρέου.
Έπρεπε να περάσουν κοντά 60 χρόνια για να αναγνωρίσει η Ελλάδα ισότιμα και χωρίς ασφυκτικούς ελέγχους τους Μουσουλμάνους πολίτες της στη Θράκη.
Ο Γεράσιμος Αρσένης, είχε αποφασίσει να καταργήσει επίσημα την τελευταία διαχωριστική γραμμή. Το «ρίξιμο» της μπάρας έγινε σε μια τριήμερη περιοδείας του υπουργού στη Θράκη. Στις 17 Νοεμβρίου 1995, ο Αρσένης, περνώντας από συγκεκριμένο σημείο, διέταξε τον διοικητή του Δ’ Σώματος Στρατού αντιστράτηγο Μ. Παραγιουδάκη να ξηλώσει τη μπάρα. Παράλληλα, έγινε άρση όλων των περιορισμών που υπήρχαν στις μετακινήσεις προς τα χωριά της περιοχής της Ξάνθης, αλλά και του νομού Ροδόπης και Έβρου.
Αρκετοί Μουσουλμάνοι από τη Θράκη αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν την πατρίδα τους και κυρίως έχουν εγκατασταθεί στην Τουρκία. Στην Προύσα ζουν πάρα πολλοί κυρίως Πομάκοι. Πρόκοψαν σαν επιχειρηματίες στην κατασκευή έτοιμου ρούχου, αλλά όταν βρίσκονται στα καφενεία που συχνάζουν μιλούν πομάκικα και όλη η κουβέντα τους έχει σχέση με τα χωριά τους που άφησαν πίσω. Άλλοι, έχουν εγκατασταθεί στο προάστιο της Πόλης, το Avçilar και αλλού βέβαια.
Το ελληνικό κράτος, γενικά είναι έντονα αλλεργικό σε καθετί αφορά «μειονότητα», κάθε λογής. Η επικρατούσα άποψη για το τί είναι ελληνικότητα, περιλαμβάνει πέραν των άλλων στοιχείων και την ελληνορθόδοξη πίστη. Με μια αγκυλωμένη και αρτηριοσκληρωτική ερμηνεία της Ελληνοτουρκικής Συμφωνίας Ανταλλαγής Πληθυσμών του 1923, που έχει ενσωματωθεί στην Συνθήκη της Λοζάνης, η Ελλάδα αναγνωρίζει μία και μόνον μειονότητα και αυτή αποκλειστικά θρησκευτική, την Μουσουλμανική Μειονότητα της Θράκης. Λ.χ. οι Μουσουλμάνοι, τουρκικής καταγωγής που ζουν στην Ρόδο και στην Κω δεν αναγνωρίζονται ως μειονότητα, διότι δεν καλύπτονται από τις διατάξεις της Συνθήκης της Λοζάνης!
Παρά τους πολλούς Θρακιώτες Μουσουλμάνους που αναγκάστηκαν να φύγουν για την Τουρκία, είτε λόγω των διοικητικών μέτρων ντροπής του Ευάγγελου Αβέρωφ και του Κωνσταντίνου Καραμανλή της ΕΡΕ, από το 1961 και μετά, είτε λόγω αποστέρησης της ελληνικής ιθαγένειας, με βάση το ρατσιστικό άρθρο 19 του προϊσχύσαντα Κώδικα Ελληνικής Ιθαγένειας, οι Μουσουλμάνοι στην Θράκη έχουν αυξηθεί πληθυσμιακά, είτε είναι Πομάκοι, είτε Τούρκοι, είτε Ρομά.
Οι περισσότεροι μειονοτικοί Έλληνες πολίτες στην Θράκη ήταν και ως ένα σημείο παραμένουν γεωργοί και κτηνοτρόφοι, άνθρωποι, στενά δεμένοι με τη γη τους. Απεναντίας, οι Ρωμιοί της Κωνσταντινούπολης, όπως και οι Έλληνες πολίτες της Πόλης, που εξαναγκάστηκαν να την εγκαταλείψουν κυριολεκτικά «εν μια νυκτί», ήταν έμποροι και γενικότερα επιχειρηματίες, που δεν εξαρτιόταν από τη γη. Ο αγρότης πολύ δύσκολα ξεκολλάει από τη γη του, ενώ ο έμπορος, εύκολα ρευστοποιεί την περιουσία του, μαζεύει τα μπογαλάκια του και φεύγει, όπου επιτάσσει η ανάγκη! Αλλά ο Ευάγγελος Αβέρωφ-Τοσίτσας, δεν συμβουλεύτηκε κοινωνιολόγους, ούτε ανθρωπολόγους πριν αρχίσει να εφαρμόζει τα επαίσχυντα διοικητικά μέτρα. Όσον αφορά τους επίορκους αξιωματικούς που επέβαλαν την δικτατορία της 21ης Απριλίου, εκεί, όπως συμβαίνει ακόμα και τώρα με αρκετούς βαθμοφόρους του στρατού ξηράς, βασιλεύει η αγραμματοσύνη και το «αποφασίζομεν και διατάσσομεν».
Άλλωστε μέρα που είναι, θυμόμαστε, πως 15 Ιουλίου του 1974, Ελλαδίτες αξιωματικοί της Εθνικής Φρουράς στην Κύπρο, μαζί με φαντασιόπληκτους πατριδοκάπηλους της ΕΟΚΑ Β, αυτού του μορφώματος των ιδεών του Γεωργίου Γρίβα-Διγενή, έκαναν πραξικόπημα στην Κύπρο, με σκοπό να διώξουν τον Αρχιεπίσκοπο Μακάριο από την ηγεσία της Κυπριακής Δημοκρατίας και η Κύπρος να γίνει επαρχία της Ελλάδος του εσατζή δικτάτορα ταξίαρχου Ιωαννίδη. Το μόνο που κατάφεραν ήταν να ανοίξουν την πόρτα για νόμιμη και συνταγματική επέμβαση της Τουρκίας στο Νησί, ως εγγυήτριας δύναμης και η επέμβαση να μετατραπεί σε μια Κατοχή του βόρειου τμήματος της Κύπρου!
15/07/2026
Γιώργος Α. Δούδος
No comments:
Post a Comment