“Ο Τύπος είναι η τετάρτη εξουσία του βασιλείου”.

ΓΙΩΡΓΟΣ Α. ΔΟΥΔΟΣ

g_doudos@yahoo.com

Ο Thomas Carlyle (1795-1881), Σκωτσέζος φιλόσοφος, ιστορικός και σατιρικός συγγραφέας της βικτωριανής εποχής στο Ηνωμένο Βασίλειο, είχε αποκαλέσει τον Τύπο «τέταρτη εξουσία», ακριβώς όπως είναι ο τίτλος αυτού του σημειώματος.

Η έννοια του τύπου έχει διευρυνθεί στην εποχή μας, με την καταλυτική εισβολή στο χώρο της ενημέρωσης και της διακίνησης των πληροφοριών από τα ηλεκτρονικά μέσα ενημέρωσης (τηλεόραση, διαδίκτυο). Προς στιγμή θεωρείται πως η τηλεόραση και τα ηλεκτρονικά μέσα ενημέρωσης βρίσκονται σε πλεονεκτική θέση σε σύγκριση με τον έντυπο τύπο (εφημερίδες και περιοδικά) λόγω της τεράστιας επιρροής της εικόνας. Θα συμφωνούσα ότι η τηλεόραση και το διαδίκτυο προσφέρονται περισσότερο για την διάδοση της προπαγάνδας και της παραπληροφόρησης, αφού χωρίς αμφιβολία η εικόνα και μάλιστα συχνά η παραποιημένη κατάλληλα εικόνα μπορεί να διεγείρει το θυμικό θεατών, που μάλλον είναι παθητικοί δέκτες όσων τους βομβαρδίζουν οι ηλεκτρονικές οθόνες που χρησιμοποιούν. Ο Umberto Eco, ευφυέστατος φιλόσοφος και στοχαστικός συγγραφέας των καιρών μας, μάλλον είχε δίκαιο όταν είπε ότι «σήμερα μόνον οι ηλίθιοι κάνουν δικτατορίες με τανκς, από τη στιγμή που υπάρχει η τηλεόραση»!

Παρόλα αυτά ο έντυπος τύπος μπορεί να ασκεί μεγαλύτερη επιρροή στην κοινή γνώμη. Τα άρθρα του, ιδίως εκείνα που εκφράζουν γνώμες και απόψεις, είτε άμεσα ως επιφυλλίδες λόγου χάρη, είτε έμμεσα, όπου πίσω από ένα ρεπορτάζ υποβάλλονται αριστοτεχνικά στους αναγνώστες αυτά που ο συντάκτης επιδιώκει να διαδώσει. Τα έντυπα κείμενα στον τύπο δεν είναι φευγαλέες εικόνες λίγων λεπτών, παραμένουν στη διάθεση του αναγνώστη όσο χρόνο επιθυμεί ο ίδιος. Οι δημοσιεύσεις στον έντυπο τύπο είναι εκτεθειμένες στην κριτική, αλλ’  επίσης έχουν τον τρόπο τους να επηρεάζουν πιο αποφασιστικά εκείνους προς τους οποίους απευθύνονται. Για τον δεύτερο λόγο τα έντυπα που «κιτρινίζουν» με σκανδαλοθηρικά ή ‘γαργαλιστικά’ δημοσιεύματα, βάσιμα ή ανακριβή, κατά κανόνα έχουν εξασφαλισμένο ένα πιστό αναγνωστικό κοινό.

Πράγματι ζούμε στην εποχή της ελεύθερης και ανεξέλεγκτης πληροφόρησης. Και δίχως αντίρρηση τούτο είναι κατ’ αρχήν απόλυτα θετικό. Ζούμε όμως και στην εποχή της ανεξέλεγκτης παραπληροφόρησης, σε τέτοιο βαθμό που η κλασική προπαγάνδα να κοκκινίζει από ντροπή και μειονεξία.     

Έτσι λοιπόν, ο τύπος εκτός από εξωσυνταγματική τέταρτη εξουσία, συχνά αναδεικνύεται ένας χυδαίος δικτάτορας που μάλιστα με τη συγκατάθεσή μας ‘στρογγυλοκάθεται’ στο σαλόνι ή στο καθιστικό μας, εκεί όπου δεσπόζει ο τηλεοπτικός δέκτης μας ή μας συντροφεύει στη μπερζέρα ή και στο κρεβάτι μας, καθώς ξεφυλλίζουμε την εφημερίδα ή το περιοδικό μας. Τότε λοιπόν, που η συνείδησή μας βρίσκεται σε λανθάνουσα κατάσταση εγρήγορσης, είναι που οι αράδες των δημοσιευμάτων της εφημερίδας μας μπορούν να κάνουν αποτελεσματικά τη δουλειά τους· να στρεβλώσουν την κρίση μας, να σμιλέψουν απόψεις για σημαντικά ζητήματα, που είναι ξένες με όσα οι ίδιοι θα θέλαμε να πιστεύουμε ή να φρονούμε…. Αυτοί οι χυδαίοι δικτάτορες διακρίνονται σε μεγάλους και μικρούς, τους δικτατορίσκους. Οι πρώτοι έχουν πανελλήνια εμβέλεια ή διανομή προκειμένου για έντυπα, εφημερίδες ή περιοδικά. Οι δεύτεροι, οι δικτατορίσκοι των συνειδήσεων και της κρίσης μας είναι συνήθως επαρχιακές εφημερίδες, που ασκούν έντονη επιρροή κατά τη βούληση των εκδοτών τους σε μια πόλη, σε μια ολόκληρη περιοχή και δυναστεύουν συχνά άκομψα τους συμπολίτες και αναγνώστες τους….

Πριν μέρες, η καθημερινή εφημερίδα της Κομοτηνής ‘Ο ΧΡΟΝΟΣ’, με αφορμή μια ποινική δίκη σε δικαστήριο της πόλης με κατηγορούμενο τον Μουφτή Κομοτηνής κ. Μέτσο Τζαμαλή, δημοσίευσε ένα ρεπορτάζ, που κατά τη γνώμη μου δεν ήταν τέτοιο, αλλά μια μεροληπτική αμφισβήτηση του Μουφτή εκ μέρους της μηνύτριάς του, με τον ‘γαργαλιστικό’ τίτλο «Η γλυκιά πρώην σύμβουλος του Μουφτή τον καθίζει στο σκαμνί». Ο τίτλος αυτός μόνον σαν κράχτης αναγνωστών ταιριάζει και όχι σαν αντικειμενική προβολή ενός συμβάντος της επικαιρότητας που απόλυτα δικαιολογημένα ενδιαφέρει την τοπική κοινωνία της Κομοτηνής και ευρύτερα.

Στο παρελθόν και για περισσότερα από δέκα χρόνια υπήρξα Νομικός Σύμβουλος του Μουφτή Κομοτηνής που δεν το κρύβω, ότι πέραν των κατά το παρελθόν επαγγελματικών σχέσεών μου, με συνδέει ο πολύτιμος δεσμός της φιλίας, που είναι ριζωμένη σε πνευματικές ευαισθησίες. Όταν ξεκίνησε η αντιδικία που προκάλεσε η μηνύτρια εις βάρος του Μουφτή ήμουν Δικηγόρος του και σε ορισμένες υποθέσεις που έφτασαν στο ακροατήριο των δικαστηρίων εκπροσώπησα τον Μουφτή ως νομικός παραστάτης του. Σκέφτηκα λοιπόν, πως αν έστελνα μια επιστολή στον ‘ΧΡΟΝΟ’ με τις απόψεις του της άλλης πλευράς μάλλον θα συνέβαλα στην σφαιρικότερη και πιο αντικειμενική ενημέρωση του κοινού της εφημερίδας.

Πιο κάτω παραθέτω την επιστολή μου:

«Προς

Την Καθημερινή Εφημερίδα «O ΧΡΟΝΟΣ»

Κομοτηνή.

                                                                                    Θεσσαλονίκη, 28.09.2013

Κύριε Διευθυντά.

           

Η εφημερίδα σας, πριν από μια εβδομάδα περίπου, με αφορμή ποινική δίκη στην Κομοτηνή, με πολιτικώς ενάγουσα την κυρία Μαίρη Καραδημήτρη-Στεφανίδου και κατηγορούμενο τον Σοφολογιότατο Μουφτή Κομοτηνής κ. Μέτσο Τζεμαλή, δημοσίευσε πρωτοσέλιδα ρεπορτάζ, που τουλάχιστον εκ πρώτης όψεως αφορούσε την δίκη αυτή. Στην ουσία, κατά τη γνώμη μου, επρόκειτο για μια «πολυτελή» παρουσίαση των απόψεων της μηνύτριας κυρίας Στεφανίδου, με την μορφή συνέντευξης προς σας. Από το όλο ύφος του «ρεπορτάζ» διαφαίνεται πως η εφημερίδα σας μάλλον αποδέχεται τις απόψεις της κυρίας  Στεφανίδου και τουλάχιστον από τον υπότιτλο του δημοσιεύματος, «Η γλυκιά πρώην σύμβουλος του Μουφτή τον καθίζει στο σκαμνί», είχα την αίσθηση ως αναγνώστης, ότι η εφημερίδα σας, μολονότι δεν χαρακτηρίζεται για ελαφρότητα, στην προκειμένη περίπτωση επιχείρησε να προσφέρει κατιτίς το «γαργαλιστικό» στους αναγνώστες της, διασύροντας, ελπίζω χωρίς πρόθεση, το κύρος ενός λειτουργού της ελληνικής πολιτείας.

            Για περισσότερα από δέκα χρόνια υπήρξα νομικός παραστάτης του  Σοφολογιότατου Μουφτή Κομοτηνής και γνωρίζω αρκετά καλά την αντιδικία που προκάλεσε η κυρία Μαίρη Καραδημήτρη-Στεφανίδου.

            Κατ’ αρχάς, θα  μου επιτρέψετε να επισημάνω, ότι η δημοσιογραφική δεοντολογία επιβάλλει στο δικαστικό ρεπορτάζ επί εκκρεμών δικαστικών υποθέσεων, να περιορίζεται ο τύπος στην αναγραφή αυστηρά περιορισμένων ειδήσεων προς ενημέρωση των αναγνωστών χωρίς να υπεισέρχονται οι συντάκτες σε μεροληπτικά σχόλια υπέρ της μιας ή της άλλης πλευράς των εμπλεκομένων μερών. Διότι αν υπερσκελισθούν τα όρια της απλής ειδησεογραφίας και υπάρξει άμεση ή έμμεση τοποθέτηση, μπορεί τούτο να εκληφθεί σαν προσπάθεια επηρεασμού της κοινής

γνώμης, μέρος της οποίας είναι και οι δικαστές.

Από την άλλη μεριά η κυρία Στεφανίδου, που προβάλλει ως επαγγελματική ιδιότητά της αυτήν της δημοσιογράφου, όφειλε να γνωρίζει, ότι εφόσον η αντιδικία της με τον Σοφολογιότατο κ. Μέτσο Τζεμαλή δεν έχει περατωθεί αλλά βρίσκεται σε εξέλιξη, προσβάλλει και έμμεσα αμφισβητεί την Δικαιοσύνη «εξάγοντας» τους ισχυρισμούς της από τις αίθουσες των δικαστηρίων και «περιφέροντας» τους σε

πρόθυμα να τους φιλοξενήσουν στις σελίδες τους φύλλα εφημερίδων.

Ως εφημερίδα της Δυτικής Θράκης πιστεύω ότι γνωρίζετε πολύ καλά ζητήματα της Μουσουλμανικής Μειονότητας και ιδιαίτερα θέματα που άπτονται της θέσης του νόμιμου Μουφτή της πόλης σας. Ο Μουφτής είναι θεσμός στο σουννιτικό Ισλάμ με τεράστιο κύρος και το ελληνικό κράτος είχε προσδώσει σημασία στη θέση αυτή πολύ πριν από την ενσωμάτωση της Δυτ. Θράκης στην ελληνική επικράτεια. Κατά την Κατοχή, ένα από τα μέτρα των βουλγαρικών αρχών ήταν η αντικατάσταση των Μουφτήδων.

Στην Ελλάδα η πλήρωση της θέσης του Μουφτή οπουδήποτε είναι ζήτημα κυβερνητικής επιλογής. Αυτά νομίζω πως πρέπει να σας είναι γνωστά. Πώς λοιπόν δημοσιεύετε αβασάνιστα τη δήλωση της κυρίας Καραδημήτρη-Στεφανίδου, που ισχυρίζεται ότι το 2000 ανανεώθηκε η θητεία του Σοφολογιότατου κ. Μέτσο Τζεμαλή με δική της παρέμβαση; Από το αρχείο της εφημερίδας σας είμαι βέβαιος ότι είναι γνωστά τα εξής, που καθιστούν μάλλον ανακριβή τον παραπάνω ισχυρισμό της κυρίας Στεφανίδου. Ο κ. Μέτσο Τζεμαλή ανέλαβε ως τοποτηρητής της Μουφτείας Κομοτηνής το 1985, το 1990 διορίσθηκε Μουφτής με απόφαση του Υπουργού Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων, η θητεία του ανανεώθηκε με Προεδρικό Διάταγμα του 2000 κατόπιν προτάσεως του Υπουργού Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων, και ανανεώθηκε εκ νέου με σχετικό Προεδρικό Διάταγμα που δημοσιεύθηκε σύμφωνα με τον ισχύοντα νόμο το 2011.  Δεν είναι εύκολο να δεχθεί κάποιος ότι η επιρροή της κυρίας Στεφανίδου ήταν καταλυτική σε μια ολόκληρη κυβέρνηση, όταν μάλιστα δεν ήταν γνωστή κάποια ιδιαίτερη πολιτική δραστηριότητά της, τουλάχιστον πριν από την άνοιξη του 2012, όταν εκτέθηκε ως υποψήφια βουλευτής του ΛΑΟΣ στην Α΄ εκλογική περιφέρεια Θεσσαλονίκης….

            Ισχυρίσθηκε η κυρία Στεφανίδου με δηλώσεις της, που αναδημοσιεύσατε επίσης αβασάνιστα, ότι με τη μεσολάβησή της ο Μουφτής Κομοτηνής δημιούργησε σχέσεις με Πατριαρχεία και με τον αραβικό κόσμο. Προσωπικά στο διάστημα των δέκα και παραπάνω χρόνων που υπήρξα συνεργάτης του Σοφολογιότατου, ποτέ δεν έπεσε στην αντίληψή μου κάτι που να έδειχνε την ύπαρξη ή την καλλιέργεια στενών ή ιδιαίτερων εν πάση περιπτώσει σχέσεων του Μουφτή με οποιονδήποτε Ελληνορθόδοξο Πατριάρχη. Βέβαια στο πνεύμα των διαθρησκειακών επαφών που όλες οι θρησκευτικές κοινότητες καλλιεργούν μεταξύ τους, εύλογο είναι ο Μουφτής Κομοτηνής να έχει κάποια επαφή ιδίως με την κεφαλή της Ορθοδοξίας, τον Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως.  Όταν μάλιστα ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ. Βαρθολομαίος είχε επισκεφθεί την Κομοτηνή, οι δύο άνδρες συναντήθηκαν και μάλιστα ο Παναγιότατος είχε δωρίσει προς τον Μουφτή μια έκδοση του Κορανίου με μετάφραση στην ελληνική γλώσσα του Κ. Πεντάκη, που κοσμεί τη βιβλιοθήκη του γραφείου του στη Μουφτεία. Τώρα ως προς τις σχέσεις του Μουφτή Μέτσο Τζεμαλή με αραβικές χώρες, αυτές προϋπήρχαν προτού εμφανισθεί στην Κομοτηνή η κυρία Στεφανίδου για τη συλλογή φωτογραφικού υλικού για το λεύκωμα «Τα Τεμένη της Θράκης». Ο Σοφολογιότατος Μέτσο Τζεμαλή κατανάλωσε περίπου δύο δεκαετίες στη Μεντίνα, όπου σπούδασε ισλαμική Θεολογία, ισλαμικό Δίκαιο  και ερμηνεία του Ιερού Νόμου  στο Ισλαμικό Πανεπιστήμιο της ιερής πόλης της Σαουδικής Αραβίας (Islamic University of al-Madinah al-Munawarah). Οπότε δεν χρειαζόταν κάποια Χριστιανή ανταποκρίτρια αραβικών μέσων, όπως ισχυρίζεται ότι υπήρξε η κυρία Στεφανίδου για να δημιουργήσει σχέσεις και επαφές ο Σοφολογιότατος Μουφτής Κομοτηνής με τον αραβικό κόσμο. Εδώ όμως θα ήθελα να επισημάνω το εξής. Στο διαδίκτυο υπάρχει αναρτημένο βιογραφικό σημείωμα της κυρίας Στεφανίδου, προσιτό στον καθένα. Εκεί λοιπόν η ίδια αναφέρει ότι γνωρίζει Γαλλικά, Αγγλικά, Γερμανικά, Ιταλικά και Ισπανικά, αλλά όχι Αραβικά. Προκαλεί εύλογα ερωτηματικά νομίζω ο ισχυρισμός της, ότι υπήρξε ανταποκρίτρια αραβικών μέσων ενημέρωσης χωρίς να γνωρίζει την αραβική γλώσσα.

            Σε άλλο σημείο της συνέντευξης η κυρία Στεφανίδου διατυπώνει τις πικρίες της επειδή, όπως ισχυρίζεται παραγκωνίσθηκε κατά την έκδοση λευκώματος με τίτλο «Τα Τεμένη της Θράκης» και υπότιτλο «Εισαγωγή στην Αισθητική του Ισλάμ», που κυκλοφόρησε στην ελληνική αγορά το 2000 από τις εκδόσεις «Μίλητος». Αυτό όμως το σημείο αναμφίβολα δεν μπορεί να έχει οποιαδήποτε σχέση με την αντιδικία της έναντι του Σοφολογιότατου.

            Η κυρία Στεφανίδου στη συνέντευξη που σας παραχώρησε ισχυρίζεται επίσης, ότι με δική της μεσολάβηση έφερε σε επαφή τον Σοφολογιότατο κ. Μέτσο Τζεμαλή με τον Μεγάλο Μουφτή της Συρίας Άχμεντ Κουφτάρο και ότι μεσολάβησε επίσης στο να σταλούν εκ μέρους του Μουφτή Κομοτηνής φοιτητές από την Ελλάδα για να σπουδάσουν σε ιδρύματα του Κουφτάρο στη Συρία. Ο Μεγάλος Μουφτής της Συρίας Άχμαντ Μουχάμμεντ Αμίν Κουφτάρο, ως τον αιφνίδιο θάνατό του το 2004, υπήρξε σημαντική προσωπικότητα του σουννιτικού μουσουλμανικού κόσμου. Δυστυχώς ο Σοφολογιότατος Μουφτής Κομοτηνής δεν γνώριζε τον Μεγάλο Μουφτή της Συρίας. Επίσης δεν υπήρξε Μουσουλμάνος φοιτητής που έχει σπουδάσει με τη μεσολάβηση του Μουφτή Κομοτηνής σε εκπαιδευτικό ίδρυμα που λειτουργούσε στη Συρία υπό την αιγίδα του Άχμαντ Κουφτάρο. Υπήρξαν ελάχιστοι Μουσουλμάνοι, που δεν ξεπερνούν τους δέκα, από την Ελλάδα, που πήγαν στη Συρία για σπουδές δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και όχι πανεπιστημιακού επιπέδου και ο τελευταίος απ’ αυτούς τελείωσε τις σπουδές του το 1990, έτος που διορίστηκε Μουφτής ο κ. Μέτσο Τζεμαλή.

            Με την επιστολή μου αυτή έχω επίγνωση ότι διακινδυνεύω μία ακόμα καταμήνυση εις βάρος μου εκ μέρους της κυρίας Στεφανίδου. Με έχει καταμηνύσει ήδη τρεις φορές επειδή έκανα, μάλλον ικανοποιητικά το καθήκον μου ως Δικηγόρος του Μουφτή, όπως έχει καταμηνύσει την Δικηγόρο Κομοτηνής κυρία Παναγιώτα Ροκοπάνου, η οποία απλά με είχε νομιμοποιήσει σε πολιτική δίκη στο Πρωτοδικείο Ροδόπης. Παρόλα αυτά νομίζω ότι όφειλα χάριν της αντικειμενικής ενημέρωσης του κοινού σας να παραθέσω μια σφαιρικότερη αναφορά στο θέμα της αντιδικίας της κυρίας Στεφανίδου με τον Σοφολογιότατο Μουφτή Κομοτηνής. Όπως ομολογεί η ίδια στην συνέντευξή της, έχει καταμηνύσει τον Κομοτηναίο Ψυχίατρο κ. Ιμπράμ Ονσούνογλου, γνωστό στην κοινωνία της πόλης σας για το αδιαμφισβήτητο ήθος του, γιατί «τόλμησε» να καταθέσει εις βάρος των συμφερόντων της σε πολιτική δίκη με οικονομικές αξιώσεις κατά της Μουφτείας και του Μουφτή. Τέλος κρίνω σκόπιμο να σας ενημερώσω, ότι στις δίκες που ξεκίνησε η κυρία Στεφανίδου κατά του  Σοφολογιότατου, αστικές και ποινικές έχει παρέμβει το Ελληνικό Δημόσιο υπέρ του Μουφτή.

Είμαι βέβαιος ότι στα πλαίσια τήρησης των κανόνων δημοσιογραφικής δεοντολογίας θα δημοσιεύσετε την επιστολή μου σε ευανάγνωστη θέση της εφημερίδας σας.

            Ευχαριστώ για τη φιλοξενία».

            Η εφημερίδα της Κομοτηνής αρνήθηκε να δημοσιεύσει την επιστολή μου. Ως ένα σημείο δικαίωμα του ιδιοκτήτη της, που νομίζει ότι μπορεί να διαθέτει τον χώρο των σελίδων του εντύπου του καταπώς ‘βούλεται’, άσχετα αν δεν είναι έτσι τα πράγματα. Και να τί δημοσίευσε στις 03.10.13, σαν απάντηση ουσιαστικά στην επιστολή μου, που αρνήθηκε να φιλοξενήσει: «Mαθήματα δεοντολογία και δημοσιογραφίας δεν δεχόμαστε από τους νυν και πρώην συνηγόρους του σοφολογιότατου κ. Τζεμαλή… Η μακροσκελέστατη επιστολή του γνωστού δικηγόρου και ισλαμολόγου κ. Γ. Δούδου έρχεται μάλλον να ρίξει λάδι στην φωτιά παρά να διασαφηνίσει ζητήματα, αφού εμπλέκεται χωρίς να ανήκει στα στρατόπεδα των διαδίκων επικαλούμενος την επί σειρά ετών στο παρελθόν νομική κάλυψη των υποθέσεων της Μουφτείας…». Περιορίστηκα να αναφερθώ μόνο στα σημεία που με αφορούν, αφού αναφέρεται στον ‘πρώην συνήγορο του Σοφολογιότατου’ που είμαι ο συντάκτης αυτού του σημειώματος.

            Πριν κλείσω, νομίζω πως αξίζει να θυμηθούμε όλοι τί αναφέρει το άρθρο 14 παράγραφος 5 του Συντάγματος:  «Καθένας ο οποίος θίγεται από ανακριβές δημοσίευμα ή εκπομπή έχει δικαίωμα απάντησης, το δε μέσο ενημέρωσης έχει αντιστοίχως υποχρέωση πλήρους και άμεσης επανόρθωσης. Καθένας ο οποίος θίγεται από υβριστικό ή δυσφημιστικό δημοσίευμα ή εκπομπή έχει, επίσης, δικαίωμα απάντησης, το δε μέσο ενημέρωσης έχει αντιστοίχως υποχρέωση άμεσης δημοσίευσης ή μετάδοσης της απάντησης. Νόμος ορίζει τον τρόπο με τον οποίο ασκείται το δικαίωμα απάντησης και διασφαλίζεται η πλήρης και άμεση επανόρθωση ή η δημοσίευση και μετάδοση της απάντησης». Σύμφωνα με το γράμμα της συνταγματικής διατάξεως, στην περίπτωση της αντιδικίας του Μουφτή δεν θίχτηκα προσωπικά από την δημοσίευση της συνέντευξης της μηνύτριάς του στον ‘ΧΡΟΝΟ’ και πράγματι στη δίκη που πρόσφερε την αφορμή της συνέντευξης δεν ήμουν παράγοντας της δίκης. Αλλά, υπάρχει το αλλά, που επιβάλλει στις εφημερίδες, όπως και σε όλα τα μέσα ενημέρωσης να αναδεικνύουν στο προσκήνιο της δημοσιότητας τις πληροφορίες εκείνες, που συμβάλλουν στην πλέον αντικειμενική, δηλαδή στην αμερόληπτη ενημέρωση του κοινού τους….  

            Άλλωστε η πολύτιμη ελευθερία του τύπου θα συμφωνήσετε πως λειτουργεί αμφίσημα. Αρνείται κάθε επιβολή λογοκρισίας εκ μέρους της πολύμορφης εξουσίας, αμύνεται  κατά του περιορισμού της ελευθερίας της έκφρασης και της διακίνησης των ειδήσεων, αλλά, η ελευθερία του τύπου απαιτεί από τους εκδότες να μην παραπληροφορούν, να μην στρεβλώνουν τις ειδήσεις, ‘ντύνοντάς’ τις τα ρούχα που οι ίδιοι διαλέγουν και να μην καταχρώνται της ευχέρειας που έχουν με την επιλεκτική δημοσίευση πληροφοριών και την αποσιώπηση άλλων….

                                                           

          

Ο ΤΡΟΜΟΣ ΚΑΛΥΠΤΕΙ ΤΗ ΜΕΣΗ ΑΝΑΤΟΛΗ!

ΓΙΩΡΓΟΣ Α. ΔΟΥΔΟΣ

          Τα πρακτορεία ειδήσεων μεταδίδουν πως οι Η.Π.Α., η Βρετανία και η Τουρκία είναι έτοιμες να επέμβουν στρατιωτικά στη Συρία, παρεμβαίνοντας δυναμικά υπέρ των αντικαθεστωτικών ανταρτών και κατά της κυβέρνησης Άσαντ. Ο τρόμος μιας καινούργιας οδυνηρής φρίκης, που ίσως ξεπεράσει τα σύνορα της Συρίας ανεξέλεγκτα μεταδίδεται σαν ωστικό κύμα!

          Επί μήνες, η σύγκρουση των κυβερνητικών δυνάμεων της Συρίας με βαρειά οπλισμένους αντάρτες έχει προκαλέσει στη χώρα μια άνευ προηγουμένου ανθρωπιστική κρίση. Εκτός από τα θύματα μεταξύ αμάχων πολιτών, που συνεχώς αυξάνονται, μεγάλος αριθμός προσφύγων καταφεύγει είτε στην Ιορδανία, είτε στην Τουρκία για να σώσουν τις ζωές τους. Η αγριότητα του εμφυλίου σπαραγμού έχει ξεπεράσει τα όρια της αντοχής μπροστά στον τρόμο του βίαιου θανάτου!

          Όταν είχαν αρχίσει οι συγκρούσεις στη Συρία και ενώ η Δύση ήταν ολωσδιόλου αδιάφορα απαθής μπροστά στη φρίκη, που ήταν βέβαιο πως θα επακολουθήσει, ο Μελχίτης Πατριάρχης Αντιοχείας Γρηγόριος ΙΙΙ ο Laham είχε κάνει και την εξής έκκληση προς κάθε κατεύθυνση: «…Καλούμε θεσμικά όργανα και πολιτικά πρόσωπα να ασχοληθούν περισσότερο με την πολιτική ειρήνη στη Συρία. Κάνουμε έκκληση να υποστηρίξουν τον διάλογο και την συμφιλίωση, να απορρίψουν τη βία. Ζητούμε να εργαστούν για την προστασία και την ασφάλεια των ανυπεράσπιστων αμάχων στις συνθήκες της παρούσας σύγκρουσης, έτσι ώστε να μην εκτεθούν σε κίνδυνο, καθώς φοβούνται ότι θα γίνουν στόχος των επιθέσεων της μιας ή της άλλης φατρίας. Ζητούμε να σταθούν εμπόδιο και να μην μετατραπούν οι άνθρωποι του λαού σε θύματα της αναρχίας, της ανασφάλειας, της τρομοκρατίας, της εκμετάλλευσης, θύματα απαγωγών  και εκκαθαρίσεων…». Τελικά, η φωνή του σεβάσμιου Γέροντα Πατριάρχη αντίχησε στα σοκάκια της Δαμασκού και του Χαλεπιού, έφτασε ως την έρημο που περιβάλλει την Παλμύρα και γύρισε κενή, δίχως να ακουστεί από εκείνους που όφειλαν να την ακούσουν, τόσο εντός της Συρίας, όσο και έξω απ’ τα σύνορά της….

          Η Συρία είναι μια από τις κοιτίδες του πολιτισμού της ανθρωπότητας. Εδώ άνθισαν από τα αρχαία χρόνια η σοφία και η ευσέβεια του ανθρώπου. Εδώ σμιλεύθηκε το δέος εμπρός στο Ιερό και έσμιξαν πνευματικά ρεύματα που από αιώνες δροσίζουν την δίψα των ανθρώπων για αλήθεια και ζωή. Εδώ συνάντησε το Ισλάμ την Εκκλησία σ’ ένα πλέγμα σχέσεων αντιπαράθεσης, αλλά και μυστικής ώσμωσης στοιχείων γνώριμων και στις δυο παραδόσεις αυθεντικής αγιότητας.

          Η πλειοψηφία των κατοίκων της Συρίας είναι Σουννίτες Μουσουλμάνοι.  Υπάρχουν μια δυναμική κοινότητα Αλαουϊτών. Υπάρχουν πολλές χριστιανικές αρχαίες κοινότητες, Αράβων και Ασσυρίων, αλλά και απογόνων των Σύριων που επιβίωσαν της αραβικής κατάκτησης. Υπάρχουν Δρούζοι και Κούρδοι, ενώ στα νότια σύνορα της χώρας συναντούμε Χριστιανούς που μιλούν ακόμα τα αραμαϊκά, τη γλώσσα του Χριστού.

          Ο Χάφεζ Άσαντ μοιραζόταν το όραμα του αραβικού σοσιαλισμού με φορέα το κόμμα Μπάαθ. Ο ίδιος προερχόταν από αλαουΐτικη οικογένεια, αλλά εκείνο που προσπάθησε να οικοδομήσει στη χώρα του, κάτι που συνέχισε και ο Μπασάρ Άσαντ, ήταν ένα κράτος όπου όλες οι θρησκευτικές κοινότητες θα υπήρχαν ισότιμα. Αυτή η συνύπαρξη είχε επιτευχθεί επί δεκαετίες, μολονότι και παλιότερα φανατικοί Μουσουλμάνοι Σουννίτες, με επίκεντρο την πόλη Χαμά, είχαν επιχειρήσει να στασιάσουν βίαια κατά της κυβέρνησης Άσαντ. Το καθεστώς Άσαντ ήταν αυταρχικό, αλλά τηρούσε στοιχειώδεις κανόνες αντιπροσωπευτικής διακυβέρνησης και παρείχε ένα περιβάλλον ελεγχόμενης πολιτικής ελευθερίας. Προπάντων, επαναλαμβάνω, είχε βρει τον τρόπο οι Σύριοι πολίτες να υπάρχουν, χωρίς οι θρησκευτικές διαφορές μεταξύ τους να αποτελούν εμπόδιο συνύπαρξης και συνεργασίας.

          Οι στασιαστές είναι φανατικοί  Σαλαφί Μουσουλμάνοι οργανωμένοι σ’ έναν κυκεώνα φυγόκεντρων ένοπλων ομάδων. Έχει αποδειχθεί ότι δέχονται ποικίλη βοήθεια από κέντρα του εξωτερικού σε οπλισμό αλλά και σε ένοπλους «εθελοντές», από την μακρινή Τσετσενία ως και γειτονικές χώρες, όπου υπάρχουν πρόθυμοι να σκορπίσουν το θάνατο Τζιχαντιστές Σαλαφίτες. Το τελευταίο που έγινε γνωστό από τα μέσα ενημέρωσης είναι χρήση του θανατηφόρου Σαρίν εκ μέρους αντικαθεστωτικών…..

          Μετά την απροκάλυπτη συμπαράσταση της Αμερικής του Ομάμα, της Βρετανίας και της Τουρκίας του Ερτογάν προς τους αντικαθεστωτικούς της Συρίας αποδεικνύεται για άλλη μια φορά το εύρος της τραγωδίας κατά της ζωής των ανθρώπων, χάριν άνομων συμφερόντων, που τίθενται σε ακραίο κίνδυνο στη γειτονιά μας, στην ήδη ακρωτηριασμένη Συρία!          

ΤΑ ΛΟΓΙΑ ΠΟΥ ΠΝΙΓΟΥΝ….

          Παρακολουθώ πολλούς φίλους ή φίλες στα κοινωνικά δίκτυα, που είναι θρησκευόμενοι , και καλά κάνουν, για να μην παρεξηγηθώ, που είναι δέσμιοι μιας ακατάσχετης πολυλογίας, που ουσιαστικά διαφημίζει τα πιστεύω τους. Το έχω συναντήσει το φαινόμενο και στις κοινωνικές σχέσεις μου με φίλους. Μιλούν πάρα πολύ για τον Θεό, διαφημίζουν το παραδεισένιο επέκεινα σαν κάτι το ιδεώδες. Παρακολουθώντας τους στο τέλος κουράζομαι…. Νιώθω συχνά τα λόγια τους να με πνίγουν. Και υποθέτω, όχι μονάχα εμένα….

          Μπορείς να πιστεύεις με δύναμη στον Θεό σου και στις αρχές της θρησκείας σου. Αλλά καλέ μου φίλε, γλυκειά μου φίλη, άσε κατά μέρος πια τα λόγια και τα κηρύγματα. Τα λόγια κουράζουν και πολύ συχνά πνίγουν!

          Η θρησκευτική αδολεσχία (λέξη που σημαίνει πολυλογία) τις πιο πολλές φορές μοιάζει με το κουτσομπολιό και είναι εντελώς άσχετη με ό,τι θα μπορούσε να σημαίνει η λέξη «μαρτυρία».

          Προσωπικά δεν θέλω να πείσω κανέναν και καμιά για κάτι, ούτε να αλλάξω τη στάση τους. Όσα γράφω παραπάνω εκφράζουν εμένα και ίσως να είναι λάθος…. Αλλά το ξαναλέω, πως η εμμονή σε ιδέες και μονομέρειες καταντά πνευματική αρρώστεια και υποδηλώνει ψυχολογικά αδιέξοδα.

           Η αλήθεια αναπαύεται στις εκφάνσεις της ζωής μας στις ασήμαντες, -έτσι τις θεωρούμε οι ίδιοι και οι άλλοι συχνά-, καθημερινές στιγμές, που κυλούν στο χρόνο σιωπηλές.... Η αλήθεια εκφράζεται πιο αυθεντικά, όχι με τα λόγια μας, αλλά με πράξεις που πηγάζουν από το βάθος της καρδιάς και του νου, χωρίς να αναζητούν αντίκρυσμα.....  

          Κατά τα λοιπά, καλή μέρα σε όλες και όλους….. 

ΠΑΡΙΣΗΣ ΚΑΤΣΑΡΟΣ, Ο ΑΓΝΟΗΜΕΝΟΣ ΦΙΛΟΣΟΦΟΣ

Με την ευκαιρία της διεξαγωγής στην Αθήνα του Συνεδρίου της Φιλοσοφίας, μνημονεύω τον Φιλόσοφο Παρίση Κατσαρό, τον κλασικό Φιλόλογο, τον έντιμο και κοινωνικά ευαίσθητο πολίτη, που έζησε στη Νάουσα. Ήρεμος και πράος, παρά τα βάσανα που του επιφύλαξε η μετά τον εμφύλιο Ελλάδα των νικητών. Το ήθος του υπέροχο αλλά υφιστάμενο εν κρυπτώ. Τίποτε στη ζωή του δεν ήταν για το θεαθήναι, τα πάντα έτειναν προς το ουσιώδες. Για τούτο και μάλλον ελάχιστοι ξεχώρισαν ιδιαίτερα τον ευγενικό άνδρα, που σύμφωνα με τα κοινωνικά δεδομένα, διέβαινε τον βίο του λάθα, κατά το παράγγελμα του υπέροχου Διδασκάλου Επίκουρου....
Στη φωτογραφία το εξώφυλλο του κλασικού επικούρειου έργου 'De rerum natura' σε μετάφραση στην ελληνική του Παρίση Κατσαρού και έκδοση ιδίοις αναλώμασιν....

ΓΙΑ ΤΟ ΙΦΤΑΡ…

          Μετά τη δύση του ήλιου, κατά τη διάρκεια του ιερού μήνα Ραμαντάν, όταν σταματά η νηστεία, οι Μουσουλμάνοι παραθέτουν ένα δείπνο που ονομάζεται ιφτάρ. Δεν πρόκειται για ένα κοινό ιφτάρ  ‘φαγοπότι’, ούτε για ένα καθημερινό δείπνο. Το ιφτάρ εντάσσεται στην καθολική πρόσληψη του ιερού, που είναι διάχυτη την περίοδο του Ραμαζανιού. Δεν πρόκειται για απλή παύση της νηστείας, από τη δύση του ήλιου ως την επόμενη ανατολή. Είναι δείπνο ιεροπρεπές, δείπνο ευχαριστιών και δεήσεων  και προπάντων δείπνο κοινοτικό ή τουλάχιστον οικογενειακό, μιας και το ιφτάρ προσφέρεται στην κοινότητα των πιστών, αλλά και σε προσκεκλημένους φίλους τους, χωρίς διάκριση πίστης ή τουλάχιστον προσφέρει την ευκαιρία σύναξης των μελών μιας οικογένειας και των φίλων της.

          Ηγέτες που θέλουν να δείξουν έμπρακτα τον σεβασμό και την τιμή που τρέφουν προς τους Μουσουλμάνους, διοργανώνουν και παραθέτουν ιφτάρ με καλεσμένους πρώτιστα Μουσουλμάνους, αλλά και επιφανείς πολίτες. Ο πρόεδρος Τόμας Τζέφερσον των Η.Π.Α. πριν περίπου διακόσια χρόνια είχε παραθέσει στο πρώτο ιφτάρ  στον Λευκό Οίκο, με την ευκαιρία επίσκεψης στην Αμερική απεσταλμένου του ηγεμόνα της Τύνιδας κατά τη διάρκεια του Ραμαζανιού. Η κυρία Μπακογιάννη όταν ήταν υπουργός Εξωτερικών είχε παραθέσει ιφτάρ στους επικεφαλής των πρεσβευτών μουσουλμανικών χωρών στην Αθήνα. Διπλωματικές αρχές στη χώρα μας, προσφέρουν ιφτάρ για να τιμήσουν τους Μουσουλμάνους της Ελλάδος και καλούν να συμμετάσχουν Χριστιανούς και Ισραηλίτες. Στην Κωνσταντινούπολη, κατ’ επανάληψη είτε ο ίδιος ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος, όπως και άλλοι επιφανείς ποιμένες χριστιανικών κοινοτήτων, αλλά και ο Αρχιραββίνος καλούνται και συμμετέχουν σε  ιφτάρ. Είναι γνωστό ότι ο διευθυντής της Υπηρεσίας Πολιτικών Υποθέσεων του Υπουργείου Εξωτερικών στη Θράκη είχε παραθέσει κατά το παρελθόν  ιφτάρ, στο οποίο είχαν προσκληθεί και είχαν παρακαθήσει οι Μουφτήδες, Ιμάμηδες και άλλα επίλεκτα μέλη της Μουσουλμανικής Κοινότητας.

          Μετά από όσα παρέθεσα τίθεται ένα ερώτημα. Αν κάποιος Χριστιανός ή Εβραίος ή άθρησκος ή άθεος προσκληθεί και λάβει μέρος σε ένα ιφτάρ πώς πρέπει να το αντιμετωπίσει και τί θέση πρέπει να κρατήσει κατά την ώρα της προσευχής που ακολουθεί το δείπνο.  Εφόσον κάποιος αλλόπιστος ή κάποια ετερόθρησκη, σε σχέση με το Ισλάμ, λάβει μέρος σε ένα ιφτάρ οφείλει να το αντιμετωπίσει κατ’ αρχάς ως μια ιερή τελετή, διότι περί αυτού πρόκειται και όχι ως ένα δείπνο κοινωνικής συναναστροφής. Επομένως, ανεξάρτητα από τις προσωπικές θρησκευτικές πεποιθήσεις του οφείλει, με όποιον τρόπο συναισθάνεται ως τον πλέον δόκιμο, να δείξει τον σεβασμό του προς το ‘Ιερό’, που κυριαρχεί όλη την περίοδο του μήνα Ραμαντάν και αναφέρεται στον Πανάγαθο και Ύψιστο Θεό, που εμπιστεύτηκε την παρακαταθήκη του στον πατέρα των πιστών  Αβραάμ, αποκάλυψε το νόμο Του μέσω του Μωϋσή, την σοφία και το κάλλος Του μέσω της ποίησης του Ψαλμωδού Δαβίδ, το Ευαγγέλιο του Ελέους και της Ελευθερίας μέσω του Ιησού Χριστού και το ιερό Κοράνιο διά του Προφήτη Μωάμεθ….

          Η προσευχή είτε προσφέρεται ως δάκρυ και στεναγμός μέσα σε μια σκοτεινή γωνιά κατανυκτικής εκκλησίας, είτε ως δοξολογία και ευχαριστία εντός ενός μεγαλειώδους τεμένους ή μέσα σε μια συναγωγή ως εξομολόγηση μετάνοιας και δέηση μεταστροφής έναν αποδέκτη έχει, τον Παντοδύναμο Θεό (Ελ Σαντάι), τον Πατέρα μας (Ματθ. 6:9), τον Κύριο όλων των Κόσμων (Κοράνιο Σούρα Αλ Φάτιχα 2).

          Μια συντροφιά τριών Μουσουλμάνων επισκέφθηκε σε ένα Κελλί έναν Αγιορείτη Γέροντα. Είχε φτάσει η ώρα της απογευματινής προσευχής κι ενώ κάθονταν κάτω από τη δροσερή σκιά μιας κληματαριάς, με λίγο κόμπιασμα στη φωνή και ίσως λίγο δισταγμό είπαν πως θα ήθελαν να προσευχηθούν. Ο Γέροντας με πολλή χαρά και ευγένεια τους οδήγησε σ’ ένα δωμάτιο του Κελλιού γεμάτο βιβλία για να κάνουν την προσευχή τους. Στάθηκε και ο ίδιος στη σειρά πλάι τους. Και όσο κράτησε η προσευχή των Μουσουλμάνων, ο Χριστιανός ιερομόναχος ευχόταν και  ο ίδιος σιωπηλά, φανερώνοντας τον σεβασμό του στους πολυφίλητους αδελφούς του, εικόνες του Ζωντανού Θεού, σμίγοντας και ο ίδιος ικεσίες και δοξολογίες και ευχαριστίες προς τον κοινό Πατέρα και Κύριο του σύμπαντος κόσμου….

ΓΙΩΡΓΟΣ ΔΟΥΔΟΣ

Αύγουστος 2013/ Ραμαζάνι 1434    

MIA ΔΙΕΘΝΗΣ ΣΥΝΘΗΚΗ ΕΝΕΝΗΝΤΑ ΕΤΩΝ!

Συμπληρώθηκαν ενενήντα ολόκληρα χρόνια από την υπογραφή της Διεθνούς Συνθήκης της Λοζάνης (24 Ιουλίου 1923). Η Συνθήκη αυτή σφράγισε μεταξύ των άλλων καταστάσεις που προέκυψαν με το τέλος του πρώτου παγκοσμίου πολέμου. Όσον αφορά τις ελληνοτουρκικές σχέσεις ήταν η κατάληξη της πολύμηνης Συνδιάσκεψης της Λοζάνης (1922-1923), που έβαλε άδοξο τέλος στην Μικρασιατική Εκστρατεία της Ελλάδος στην οθωμανική Τουρκία και συγχρόνως σηματοδότησε τη νικηφόρα έκβαση του Πολέμου της Τουρκικής Ανεξαρτησίας[1].

 Πολιτικά, η Συνθήκη της Λοζάνης σήμανε από τη μια μεριά τη διάλυση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και τη συρρίκνωση των εδαφών της άλλοτε επικράτειάς της, προς όφελος γειτονικών κρατών, ενώ από την άλλη διασφάλισε την ανεξαρτησία του νεοσύστατου κράτους της Τουρκικής Δημοκρατίας και τον προσδιορισμό των συνόρων της. Στη Συνθήκη της Λοζάνης (άρθρο 142) ενσωματώθηκε η ειδική Σύμβαση της 30 Ιανουαρίου 1923 μεταξύ Ελλάδος και Τουρκίας για την ανταλλαγή πληθυσμών. Η υποχρεωτική ανταλλαγή πληθυσμών υπήρξε στα πλαίσια της Κοινωνίας των Εθνών, μια εξαιρετικά βάναυση πρακτική της διεθνούς πολιτικής. Με την Σύμβαση ανταλλαγής πληθυσμών μεταξύ Ελλάδος και Τουρκίας, που υιοθέτησε η Συνθήκη της Λοζάνης, αναγνωρίστηκε η νομιμότητα της βίαιης μαζικής απέλασης κατοίκων από μια χώρα, όπου βρίσκονταν οι πατρογονικές εστίες τους και την εκτόπισή τους σε μιαν άλλη χώρα. Γιατί αυτό που ονομάσθηκε ‘ανταλλαγή πληθυσμών’ ήταν πράγματι μαζική απέλαση και εκτόπιση ανθρώπων χωρίς δικαίωμα άλλης επιλογής!

          Η βίαιη ανταλλαγή πληθυσμών στα πλαίσια του Ο.Η.Ε. θεωρείται πλέον απαράδεκτη πολιτική επιλογή και αντιμετωπίζεται ως κατάφορη παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου. Εντούτοις συμβαίνει αρκετά συχνά σε διάφορες γωνιές της γης. Άνθρωποι μετατρέπονται σε εξαθλιωμένους πρόσφυγες και σχεδόν πάντοτε η αιτία είναι η «εθνοκάθαρση» μιας περιοχής, από την παρουσία ανεπιθύμητων αδύναμων πληθυσμιακών ομάδων που αποτελούν μειονότητες, αλλά ακόμα και το σύνολο των γηγενών κατοίκων τους.

 Συχνά στην Ελλάδα γίνεται λόγος για τον ξεριζωμό των Ελλήνων της Ανατολίας, του Πόντου και της Καππαδοκίας. Συχνά μας διαφεύγει ότι το πικρό ποτήρι του ξεριζωμού γεύτηκαν και Μουσουλμάνοι που ζούσαν στο ελληνικό κράτος, πολλοί απ’ τους οποίους δεν είχαν εθνοφυλετική σχέση με τους Τούρκους, αφού το κριτήριο για την ανταλλαγή των πληθυσμών ήταν μόνο η θρησκευτική ταυτότητα. Για την προσφυγιά των Μουσουλμάνων της Ελλάδος που μεταφέρθηκαν στην Τουρκία, το βιβλίο της Σαμπά Αλτινσάι «Κρήτη μου» (ελληνική μετάφραση από τα τουρκικά ‘Κέδρος’ 2008)[2] αποτελεί μια ενδιαφέρουσα μαρτυρία.

          Η Συνθήκη της Λοζάνης, παρότι εγγίζει την εκατονταετία από την έναρξη της ισχύος της, παραμένει λειτουργικό νομοθέτημα, παρά τις επιστημονικές αμφισβητήσεις ως προς το κύρος της, ενόψει των δεδομένων της νομοθετικής παραγωγής σε διεθνές επίπεδο στον τομέα προστασίας των δικαιωμάτων του ανθρώπου.

Πρόθεσή μου δεν είναι να σχολιάσω τη Συνθήκη της Λοζάνης στο σύνολό της. Ούτε να συνθέσω έναν πανηγυρικό διθύραμβο υπέρ αυτής…. Θα περιορισθώ να σχολιάσω τη Σύμβαση περί ανταλλαγής των ελληνικών και τουρκικών πληθυσμών μεταξύ των δύο χωρών.

Ο Ελευθέριος Βενιζέλος είχε συλλάβει την υποχρεωτική ανταλλαγή πληθυσμών μεταξύ Ελλάδος και Τουρκίας αρκετούς μήνες πριν συνομολογηθεί η ειδική σύμβαση των δύο χωρών στις αρχές του 1923. Θα μπορούσε να θεωρηθεί ο Βενιζέλος «οραματιστής» της βίαιης μεταφοράς πληθυσμών από χώρας εις χώρα με κύριο σκοπό την ‘εθνοκάθαρση’ των νέων εδαφών που προστέθηκαν στην ελληνική επικράτεια μετά τη λήξη των βαλκανικών πολέμων.

Οι σκέψεις που διατυπώνει ο Βενιζέλος σε υπόμνημά του προς το ελληνικό Υπουργείο των Εξωτερικών από το Λονδίνο, στις 17 Οκτωβρίου 1922 εμφανίζουν εξαιρετικό ενδιαφέρον. Να τι γράφει: «Από την κακήν ή καλήν λύσιν του ζητήματος τούτου εξαρτάται χωρίς υπερβολήν το μέλλον της Ελλάδος (αναφέρεται στην ‘ελληνοποίηση’ από πλευράς σύνθεσης του πληθυσμού των βόρειων επαρχιών της Μακεδονίας και της Δυτικής Θράκης). Αποτυχία της καλής λύσεως θα προκαλέση συμφοράς τας οποίας τρομάζει κανένας να σκεφθή μόνον, ενώ επιτυχής λύσις αυτού θα συντελέση εντός ολίγων ετών εις το ν’ ανακύψωμεν από τα δυσβάστακτα βάρη άτινα μας κληροδοτεί η ατυχής λήξις του πολέμου(η εκστρατεία του ελληνικού στρατού στην Τουρκία) και εις το ν’ ασφαλίσωμεν, μετά την κατακρήμνισιν της Μεγαλυτέρας Ελλάδος, την στερέωσιν της Μεγάλης Ελλάδος, ης τα σύνορα ουδέποτε θα είναι ασφαλή εάν Δυτική Θράκη και Μακεδονία δεν καταστούν και εθνολογικώς, όχι μόνον πολιτικώς, ελληνικαί χώραι». Τέσσερις μέρες νωρίτερα μάλιστα, ο Βενιζέλος είχε ήδη προτείνει με επιστολή του προς τον Ύπατο Αρμοστή της Κοινωνίας των Εθνών για τους Πρόσφυγες, τον Νομπελίστα Fridtjof Nansen, «την εφαρμογή της υποχρεωτικής προσφυγής στην ανταλλαγή των πληθυσμών» ως επί μέρους ρύθμιση των σχέσεων Τουρκίας και Ελλάδος (βλ. Κωνσταντίνος Σβολόπουλος, Η απόφαση για την υποχρεωτική ανταλλαγή των πληθυσμών μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών, Θεσσαλονίκη 1981, σσ. 11 επ.).

Η ειδική Σύμβαση ανταλλαγής πληθυσμών μεταξύ Ελλάδος και Τουρκίας της 30/01/1922 υπογράφτηκε μετά από επιμονή του Ελευθερίου Βενιζέλου και κατ’ ακολουθία κατόπιν συναινέσεως του Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ. Μάλιστα είχε προβλεφθεί η Σύμβαση να καλύπτει με τις ρυθμίσεις της αναδρομικά όλες τις μετακινήσεις πληθυσμών που είχαν γίνει από τις 18 Οκτωβρίου 1912 (άρθρο 3), ημέρα κήρυξης του Α΄ Βαλκανικού Πολέμου, ενώ η εφαρμογή της είχε ορισθεί από την 1 Μαΐου του 1923.

Αρκετά πριν τεθεί σε εφαρμογή η Σύμβαση ανταλλαγής πληθυσμών, δηλαδή πριν από την 1/5/1923 το μεγαλύτερο μέρος των Ελληνορθόδοξων κατοίκων της Μικράς Ασίας και της Ανατολικής Θράκης είχε ήδη εγκαταλείψει την Τουρκία. Επομένως στην πράξη η σύμβαση αφορούσε όσους Ελληνορθόδοξους είχαν απομείνει στην κεντρική Ανατολία (Έλληνες και τουρκόφωνοι Καραμανλήδες), στον Πόντο και στην περιοχή του Καρς, που ανέρχονταν σε 189.916 ανθρώπους περίπου. Ουσιαστικά δηλαδή η σύμβαση για την ανταλλαγή των πληθυσμών απλώς επικύρωσε νομικά ένα γεγονός που είχε ολοκληρωθεί. Από τους περίπου 1.500.000 Έλληνες της Τουρκίας που είχαν ανταλλαγεί με Μουσουλμάνους της Ελλάδος, μόνον περίπου 150.000 απ’ αυτούς ακολούθησαν έναν οργανωμένο τρόπο μετεγκατάστασής τους στην Ελλάδα. Οι  υπόλοιποι είχαν εγκαταλείψει τις πατρίδες τους βίαια, υπό συνθήκες διωγμών και φόβου αντιποίνων, κυρίως εκ μέρους ένοπλων ατάκτων Τούρκων, που συνεργάζονταν με τον τουρκικό στρατό, κατά την υποχώρηση του ελληνικού στρατού, μετά την ήττα του.  Έτσι η μονομερής μετανάστευση του ελληνορθόδοξου πληθυσμού της Τουρκίας στην Ελλάδα, ήταν ήδη σε προχωρημένο στάδιο και ονομάσθηκε σε συμβατική συνομολόγηση ανταλλαγής πληθυσμών με όρους διεθνών νομικών εγγυήσεων, χωρίς ισχυρό αντίκρυσμα στην πράξη. Το προσφυγικό ρεύμα στις δύο χώρες είχε προκληθεί ήδη με το ξέσπασμα των βαλκανικών πολέμων και τον πόλεμο της τουρκικής Ανεξαρτησίας. Για τούτο όπως ανέφερα πιο πάνω η σύμβαση ανταλλαγής πληθυσμών είχε αναδρομική ισχύ. Στην Ελλάδα η μετακίνηση Ελληνορθοδόξων πληθυσμών από την Τουρκία στην Ελλάδα εντάσσεται στις συνέπειες του πλέγματος γεγονότων που συνθέτουν ό,τι ονομάζεται ‘Μικρασιατική Καταστροφή’.

Οι Μουσουλμάνοι που μετακινήθηκαν από την Ελλάδα στην Τουρκία ανέρχονταν στους 500.000 περίπου. Με βάση τις διατάξεις της σύμβασης περί ανταλλαγής πληθυσμών, όσοι μετακινήθηκαν είτε υπό συνθήκες βίας, είτε μεθοδευμένα τόσο από την Ελλάδα προς την Τουρκία, όσο και το αντίστροφο, χωρίς να ληφθεί υπόψη η βούλησή τους, ουσιαστικά απελάθηκαν από τις εστίες τους και στερήθηκαν την ιθαγένεια που είχαν εντελώς αυθαίρετα.  

Ενώ ως προς τους ελληνορθόδοξους πληθυσμούς της Τουρκίας επικράτησαν συνθήκες διωγμού, που είχε αρχίσει από την οθωμανική κυβέρνηση των Νεοτούρκων από το 1919 και μετά, με δεύτερη οξεία φάση την κατάρρευση του μετώπου του ελληνικού εκστρατευτικού σώματος στην Ανατολία, οι Μουσουλμάνοι που ζούσαν στην Ελλάδα δεν υπέστησαν διωγμούς, ούτε δέχθηκαν πιέσεις βίας για να εγκαταλείψουν τα πατρογονικά εδάφη τους. Έτσι η μετακίνησή τους έγινε μεθοδευμένα κατ’ εφαρμογή των όρων της σχετικής Σύμβασης.

Πιθανώς ο Βενιζέλος, πέραν των σκοπών να εδραιώσει την παρουσία ελληνικού πληθυσμού στη Μακεδονία κυρίως, προβαίνοντας σε ‘εθνοκάθαρση’ των περιοχών της εις βάρος των γηγενών Μακεδόνων σλαβικής φυλετικής και γλωσσικής ταυτότητας, είχε υποστηρίξει την ανταλλαγή των πληθυσμών με την Τουρκία ως ένα μέτρο που είχε συμβεί ήδη εκ των πραγμάτων.

Πάντως η Σύμβαση περί της ανταλλαγής των τουρκικών και ελληνικών πληθυσμών του 1923 αποτέλεσε «υπόδειγμα» για την μαζική και βίαιη μετακίνηση εκατομμυρίων ανθρώπων μετά την απόσπαση επαρχιών από το κράτος των Ινδιών και την ίδρυση του κράτους του Πακιστάν.

Μια σημαντική και ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα περιγραφή των συνθηκών της ανταλλαγής πληθυσμών μεταξύ Ελλάδος και Τουρκίας έχει δημοσιευθεί από τον Raoul Blanchard του Πανεπιστημίου της Grenoble ‘The exchange of population between Greece and Turkey’ στην Geographical Review (Vol. 15, No 3 Ιούλιος 1925, pp. 449-456). Ο Blanchard για τη συγγραφή του παραπάνω άρθρου του είχε επισκεφθεί την Μικρά Ασία, οπότε μεταφέρει και προσωπικές εντυπώσεις από την όλη διαδικασία της μετακίνησης κυρίως χριστιανικών πληθυσμών από την Τουρκία προς την Ελλάδα.

           

---

[1] Η πραγματικότητα, όπως και τα ιστορικά γεγονότα είναι πολυεδρικά. Αυτό που για κάποιον λαό είναι οδυνηρά δυσάρεστο, την ίδια στιγμή για τον αντίπαλό του σηματοδοτεί μια λαμπρή νίκη….

[2] Τίτλος πρωτοτύπου: KRITIMU  Girit’im benim.

ΙΣΛΑΜΟΦΟΒΙΑ

The Prayer of an Afghan Woman

Oh! The Killers of My Husband and Son!

Sitting on the graves of my husband and son,

Who fell victim to the savagery of your bullets,

My curse would have brought doom for you,

But the human passion still reigns my heart.

I pray, your wives never see my horrible fate,

To shed the streams of tears on your deaths ,

I pray, your children bloom before your eyes,

You may never suffer the grief of their loss.

I pray, God may make you leave my land,

And guide you to lead a humanitarian life,

I pray, you may never kill an innocent soul,

And save you always from His Divine wrath.

Η ΚΡΥΦΗ ΓΟΗΤΕΙΑ ΤΗΣ ΜΙΣΑΛΛΟΔΟΞΙΑΣ….

           

            Νομίζω πως κάθε φοβία που δεν συνδέεται με την αντικειμενική αδυναμία του ανθρώπου μπροστά σε απρόβλεπτα και καταστροφικά φυσικά φαινόμενα, όπως είναι οι σεισμοί και οι κατακλυσμιαίες πλημμύρες ή οι ανεξέλεγκτες πυρκαγιές,   υποκρύπτει έλλειμμα ως προς τη συγκρότησή μας, σε προσωπικό ή συλλογικό επίπεδο.

Στις ανθρώπινες σχέσεις συχνά οι φοβίες είναι ανομολόγητες, κεκρυμμένες και συνδέονται με την άρνηση αποδοχής του διαφορετικού συνανθρώπου. Οι λόγοι της διαφορετικότητας μπορεί να είναι εθνοτικοί, φυλετικοί, γλωσσικοί ή θρησκευτικοί ή ακόμα διαφοράς ως προς θέματα σεξουαλικού προσανατολισμού του Άλλου…. Αυτού του είδους οι φοβίες πηγάζουν από καχυποψίες που συχνά είναι φυλαγμένες στα απώτατα διαμερίσματα της συνείδησης (ασυνείδητο ή υποσυνείδητο) και  μπλοκάρει τον ψυχισμό μας με εμμονές. Οι εμμονές που μας κάνουν δυσπροσάρμοστους απέναντι στην ανεπιφύλακτη αποδοχή του γείτονα της διπλανής πόρτας, τροφοδοτούνται σχεδόν πάντοτε από την άγνοια ή από πλέγμα νοσηρών προκαταλήψεων, που σε πνευματικό ή ιδεολογικό επίπεδο δρουν αλλοτριωτικά, καθιστώντας τον άνθρωπο δέσμιο ακραίων και αντικοινωνικών μορφών μισαλλοδοξίας.

Η ισλαμοφοβία έχει αναγνωρισθεί ως μια ιδιαίτερη μορφή μισαλλοδοξίας, μαζί με την ξενοφοβία και τον αντισημιτισμό  («Διεθνές Φόρουμ της Στοκχόλμης για την Καταπολέμηση της Μισαλλοδοξίας» Ιανουάριος 2001).  Τα χαρακτηριστικά αυτού του συμπλεγματικού φαινομένου είναι η προκατάληψη, που μπορεί να πάρει ακραίες διατάσεις έχθρας κατά των Μουσουλμάνων, χωρίς να συντρέχει κάποιος επί πλέον λόγος. Η ισλαμοφοβία μολονότι δεν πρωτοεμφανίστηκε μετά την 11^η Σεπτεμβρίου του 2001, εντούτοις η επίθεση στην καρδιά της Νέας Υόρκης  έκανε το φαινόμενο να μεταμορφωθεί σε ωστικό κύμα σε κοινωνίες του Δυτικού κόσμου.

Οι αναλυτές της ισλαμοφοβίας τα τελευταία χρόνια, αποδίδουν την έξαρση του φαινομένου κυρίως σε δυο λόγους. Από τη μια μεριά το Ισλάμ αντιμετωπίζεται από πολλούς στη Δύση, περισσότερο σαν ολοκληρωτική πολιτική ιδεολογία παρά ως θρησκεία και μάλιστα ιδεολογία ασύμβατη προς τις αρχές που συνθέτουν τον Δυτικό Πολιτισμό. Από την άλλη μεριά, η μαζική και ανεξέλεγκτη μετανάστευση Μουσουλμάνων σε χώρες της Ευρώπης, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγεται και η Ελλάδα, έχει ενισχύσει τις ξενοφοβικές τάσεις που ήδη προϋπήρχαν σε κοινωνίες απροετοίμαστες για μια τέτοιου είδους «εισβολή». Η ελληνική κοινωνία λόγου χάρη, ήταν εντελώς απροετοίμαστη να δεχθεί στους κόλπους της τον μεγάλο αριθμό μεταναστών, που εισέβαλλαν ξαφνικά. Μια εθνική κοινωνία με υψηλότατο ποσοστό εθνικής, γλωσσικής και θρησκευτικής ομοιογένειας, δέχεται ένα πλήγμα στο στεγανό της οικοδόμημα. Ένα σημαντικό ποσοστό των μεταναστών στην Ελλάδα είναι Μουσουλμάνοι, πολλοί από την Ασία, λιγότεροι από την Αφρική και αρκετοί από την Αλβανία.

Στη Μεγάλη Βρετανία υπάρχει σημαντική μουσουλμανική κοινότητα με Βρετανούς πολίτες τρίτης και τέταρτης γενιάς. Η Runnymede Trust, μια βρετανική οργάνωση που λειτουργεί ως ‘δεξαμενή σκέψης’ (think tank), το 1996 είχε συστήσει μια επιτροπή για τη μελέτη του φαινομένου της ισλαμοφοβίας στη χώρα, όσον αφορά τους Βρετανούς Μουσουλμάνους. Τα αποτελέσματα της έρευνας  δημοσιεύθηκαν το 1997 και το συμπέρασμα ήταν, ότι η ισλαμοφοβία αποτελεί ένα φαινόμενο που «προκαλείται από αβάσιμο φόβο και από απέχθεια κατά των Μουσουλμάνων, που οδηγεί  σε πρακτικές αποκλεισμού και διακρίσεων».   

Η ισλαμοφοβία και οι επιπτώσεις της στα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης μετά την 11^η Σεπτεμβρίου είχε απασχολήσει το 2002 το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο για τον Ρατσισμό και την Ξενοφοβία σε σχετική έρευνα που οργάνωσε.

Η συντριπτική πλειοψηφία των Μουσουλμάνων που ζουν σε χώρες της Δύσης, προκειμένου να διαφυλάξουν την ταυτότητά τους ανέπαφη, επιλέγουν συχνά την ελάχιστη δυνατή συμμετοχή τους στις κοινωνίες που ζουν και αυτοπεριορίζονται σ’ ένα γκέτο. Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις που το μουσουλμανικό γκέτο επιβάλλεται τεχνηέντως από φανατικούς ιμάμηδες και ουλεμάδες, που μ’ αυτό τον τρόπο μπορούν να ελέγχουν πολύμορφα τους απλούς πιστούς. Αυτή η κατάσταση πάντως κάνει τους Μουσουλμάνους μετανάστες να  αντιμετωπίζονται ως ξένο σώμα, ενώ τους καθιστά απροσάρμοστους στις κοινωνίες υποδοχής. Για Μουσουλμάνους δεύτερης και τρίτης γενιάς, που έχουν αποκτήσει την ιθαγένεια των χωρών εγκατάστασής τους, όπως συμβαίνει ιδίως στη Βρετανία και στη Γαλλία, οι άνθρωποι εμφανίζουν μια ιδιόμορφη διπολικότητα στην συμπεριφορά τους καθώς η κοινωνική πραγματικότητα στην οποία ζουν, σε σημαντικά ζητήματα συγκρούεται με δήθεν μουσουλμανικά έθιμα που κουβαλούν από τις πατρίδες καταγωγής τους .  

Η προσήλωση των Μουσουλμάνων της Δύσης στην πίστη και στην τήρηση των παραδόσεών τους συχνά παραμένει ακατανόητη για τους Χριστιανούς γείτονές τους.  Το κοσμικό πνεύμα που διέπει τις δυτικές κοινωνίες έχει αλλοιώσει σε μεγάλο βαθμό παραδοσιακές χριστιανικές κοινότητες, που έχουν γίνει κοινωνικοί θεσμοί μάλλον, παρά πυρήνες καλλιέργειας πνευματικότητας. Αυτή η κατάσταση αφορά και τις Ελληνορθόδοξες Ενορίες, εδώ και στη Διασπορά. Αν η κατ’ όνομα χριστιανική Δύση δεν είχε καταστεί υποχείριο ενός απροκάλυπτου υλισμού και τεράστιας υποβάθμισης του πρωτείου του Πνεύματος, θα ήταν σε θέση να εκτιμήσει την ευσέβεια των Μουσουλμάνων και να αναλάβει πρωτοβουλίες διαλόγου χάριν της αμοιβαίας κατανόησης.

Η απροθυμία κατανόησης των Μουσουλμάνων από τους Χριστιανούς παρατηρείται ακόμα και στη Δυτική Θράκη, μολονότι εδώ οι Μουσουλμάνοι είναι γηγενείς, συνυπάρχουν με τους Χριστιανούς επί αιώνες και υπήρξε μακρά περίοδος ως τον 20^ο αιώνα, που οι Μουσουλμάνοι κάτοικοι της περιοχής αποτελούσαν την πλειοψηφούσα ομάδα πληθυσμού . Η στάση των Χριστιανών, που σταδιακά μετά το 1922 αναδείχθηκαν πλειοψηφική κοινότητα στη Δυτική Θράκη, κατά τη γνώμη μου οφείλεται στην καλλιέργεια μιας υποβόσκουσας ιδεοληψίας, ότι ο Χριστιανισμός είναι ανώτερη θρησκεία, σε αντίθεση με τον «Μωαμεθανισμό», όπως υποτιμητικά αναφέρεται συχνά το Ισλάμ, που είναι μια θρησκεία κατώτερη και απευθύνεται σε απολίτιστους ανθρώπους…. Εκτός της παραπάνω αρνητικής ιδεοληψίας, η μουσουλμανική κοινότητα της Θράκης ως το πολύ πρόσφατο παρελθόν βρισκόταν στο περιθώριο της απαξίας του ελληνικού κράτους και της Ορθόδοξης Εκκλησίας με την ανεξάλειπτη μομφή της ‘πέμπτης φάλαγγας’ εις βάρος της εθνικής ασφάλειας του κράτους. Στην Ελλάδα ο Μουσουλμάνος, ανεξάρτητα από την εθνοτική καταγωγή του ταυτίζεται με τον Τούρκο, που για πολλούς Έλληνες και Ελληνίδες είναι ακόμα το αρχέτυπο του “εθνικού” εχθρού και το Ισλάμ συνδέεται μ’ αυτόν τον μυθικό εχθρό…. Πρόκειται για τερατούργημα του εθνικοθρησκευτικού σκοταδισμού, καρπός άθλιας παραπληροφόρησης και βάναυσης κακοποίησης της ιστορίας….

Η ισλαμοφοβία της Δύσης βρίσκει το άλλοθί της συχνά στο κίνημα Σαλαφί εντός του σουννιτικού Ισλάμ, αλλά και στις βάρβαρες πρακτικές που εφαρμόζει το ολοκληρωτικό καθεστώς του σιϊτικού Ιράν κατά αντιφρονούντων και κατά παραβατών του ισλαμικού νόμου.

Η συντριπτική πλειοψηφία των Μουσουλμάνων ανήκει δυστυχώς στις πιο υπανάπτυκτες οικονομικά ομάδες του παγκόσμιου πληθυσμού, με επακόλουθη συνέπεια την κοινωνική περιθωριοποίησή τους. Αξίες που στη Δύση είναι αυτονόητες, όπως δημοκρατικές ελευθερίες και δημοκρατικοί θεσμοί, σεβασμός των ανθρώπινων δικαιωμάτων και κατοχυρωμένη ισονομία μεταξύ γυναικών και ανδρών, σε κράτη με μουσουλμανικό πληθυσμό είτε αγνοούνται πλήρως, είτε είναι εκτεταμένα ελλειμματικές. Στις μουσουλμανικές χώρες οι μεγάλες λαϊκές μάζες απλώς επιβιώνουν, ενώ ο πλούτος των λίγων και ισχυρών είναι σκανδαλώδης και προκλητικός. Επακόλουθο αυτής της τραγικής κατάστασης είναι οι απόκληροι μεταξύ των Μουσουλμάνων του κόσμου να ψάχνουν ελπίδα, όχι για ένα καλύτερο αύριο αλλά για να κρατηθούν στη ζωή σήμερα.  Οι Σαλαφίτες ή Σαλαφί είναι κίνημα που εξαγγέλλει προσήλωση στο γράμμα του Κορανίου και επιστροφή  στην τήρηση των αρχών και των κανόνων της πρώιμης Κοινότητας των Πιστών (Ούμμα), υπό την καθοδήγηση του ίδιου του Προφήτη και των Δικαίων Χαλιφών (Αμπού Μπακρ, Ομάρ, Οσμάν, Αλή). Πρόκειται για την επίκληση μιας ουτοπίας από το παρελθόν, της εποχής των σεβάσμιων προγόνων, των αλ σαλάφ, εξ ου και το όνομα του κινήματος ‘Σαλαφί’! Οι Σαλαφί με το όνομα Ουαχαμπίτες αποτελούν την κυρίαρχη ιδεολογία της Σαουδικής Αραβίας και του Κατάρ, με το όνομα Ντεομπάντι ασκούν σημαντική επιρροή σε Πακιστάν, Ινδία και Μπαγκλαντές, αλλά και σε μουσουλμανικές κοινότητες της Βρετανίας με μέλη καταγωγής από τις παραπάνω χώρες. Με την εκλογή του Μοχάμεντ Μόρσι ως προέδρου της Αιγύπτου, ανθρώπου των ‘Αδελφών Μουσουλμάνων’ της χώρας, οι Σαλαφί, ως Κουτμπίδες, επηρεάζουν τη χώρα του Νείλου επίσημα, κάτι  που συνέβαινε επί πολλά χρόνια πριν, στο περιθώριο της νομιμότητας, επί καθεστώτος Μουμπάρακ. Οι πρόσφατες συγκλονιστικές λαϊκές εξεγέρσεις αμφισβήτησης της πολιτικής Ερτογάν στην Τουρκία, αποκάλυψαν και εκτός συνόρων της χώρας αυτής, τις ισλαμιστικές επιβολές της κυβέρνησης του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚ Parti) σε βάρος των δημοκρατικών θεσμών της γειτονικής μας χώρας. Η σχεδόν παντοδύναμη κυβέρνηση Ερτογάν επέβαλλε απαγόρευση διάθεσης αλκοόλ μετά τις 10 το βράδυ, μετέτρεψε ηθικές επιταγές του Ισλάμ, μάλιστα αμφίβολης γενικής ισχύος,  σε υποχρεωτικούς κανόνες συμπεριφοράς για όλους τους πολίτες αλλά και για τους ξένους επισκέπτες της χώρας. Λόγου χάρη απαγορεύεται σε ερωτευμένα ζευγάρια να εκδηλώνουν τα συναισθήματά τους δημόσια…. Μια μόνη γυναίκα που θέλει να μετακινηθεί στην Τουρκία με μέσα μαζικής μεταφοράς έχει να αντιμετωπίσει ένα σωρό δυσκολίες έως απαγορεύσεις, εντελώς παράλογες, αν δεν συνοδεύεται από έναν ‘προστάτη’ ή ‘κηδεμόνα’ (σύζυγο, αδελφό, πατέρα, φίλο…).

          Στους κόλπους των Σαλαφί έχουν κυοφορηθεί οι Τζιχαντιστές, γνωστοί ως Σαλαφίτες Τζιχαντιστές. Οι Τζιχαντιστές επιδιώκουν ακόμα και με τη χρήση τυφλής βίας να επιβάλλουν τον ιερό νόμο του Ισλάμ (Σαρία), επικαλούμενοι έναν δικής τους εκδοχής ιερό πόλεμο (τζιχάντ),  κατά των απίστων αλλά και των αποστατών από το κατ’ αυτούς αμόλυντο Ισλάμ. Απώτατος στόχος τους είναι η επιβολή του Ισλάμ παγκόσμια και η εγκαθίδρυση του ισλαμικού κράτους.

Νομίζω πολύ σωστά η παραμόρφωση του Ισλάμ εκ μέρους των Σαλαφί κάθε απόχρωσης, των Τζιχαντιστών και των Σιϊτών του ολοκληρωτικού καθεστώτος του Ιράν, επειδή πρόκειται για φορείς μιας ολοκληρωτικής πολιτικοθρησκευτικής ιδεολογίας που κακοποιεί το Ισλάμ, το Κοράνιο και την παράδοση (σούννα) του προφήτη Μωάμεθ, ορθά επικράτησε να ονομάζεται ‘Ισλαμισμός’ και οι υπέρμαχοί της ‘Ισλαμιστές’.  

         

Ο Ισλαμισμός γενικά και οι πρακτικές δράσης των ισλαμιστών, στοχεύουν ακόμα και με τη βία να ωθήσουν την ιστορία στο παρελθόν. Είναι προσκολλημένοι στο γράμμα του Κορανίου και σε μια μονολιθική ερμηνεία του μουσουλμανικού νόμου που παραπέμπει σε άλλες εποχές. Αν θυμηθούμε το καθεστώς των Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν αλλά και ειδήσεις που φτάνουν ως εμάς από το Ιράν, σε σχέση με την εκτέλεση ποινών «παραβατών» του ισλαμικού νόμου, μπορούμε να καταλάβουμε τί σημαίνει ο Ισλαμισμός.

Ο Ισλαμισμός είναι συγγενής ιδεολογική παραμόρφωση μιας θρησκείας, όμοια με τον φανταμενταλισμό Ευαγγελικών Χριστιανών και με τον Ζηλωτισμό, που είναι οικείος μεταξύ Ορθοδόξων Χριστιανών.  Είναι καρπός της ανθρώπινης αδυναμίας εμπρός στον εγωισμό μας…. Γιατί στ’ αλήθεια οι ιδέες ή τα πιστεύω, αυτά καθ’ αυτά από μόνα τους, αγνοούν το στοιχείο του ‘απόλυτου’. Το εγώ μας τα ντύνει με το κύρος του αμετάβλητου απόλυτου και στη συνέχεια τα επιβάλλει και στους τριγύρω μας.

           

Στο Ιράκ, στη Συρία, στην Αίγυπτο τα κύρια θύματα της μανίας των Σαλαφιτών παραμένουν οι Χριστιανοί! Το ίδιο όμως κινδυνεύουν και Μουσουλμάνοι που αρνούνται ένα Ισλάμ που προκαλεί τρόμο. Οι Σούφι λόγου χάρη στο Ιράν είναι υπό διωγμό εδώ και χρόνια, ενώ στη Σαουδική Αραβία κινούνται υπόγεια! Στην Αίγυπτο πολλοί Μουσουλμάνοι υπήρξαν θύματα των φανατικών που τους καταδίκασαν σαν άπιστους. Μεταξύ των θυμάτων της τυφλής βίας υπήρξε και ο Νομπελίστας συγγραφέας Ναγκίμπ Μαχφούζ, που διέφυγε μεν το θάνατο, αλλά έμεινε ανάπηρος ως το τέλος της ζωής του αδύναμος να γράφει….

          Κι ερχόμαστε τώρα στο ερώτημα, ‘ποια μπορεί να είναι η στάση των Χριστιανών, ως ανθρώπων καλής θέλησης και επιγνώσεως του βάρους της ιδιότητάς τους, απέναντι στην ισλαμοφοβία’;

          Οι Χριστιανοί κατά το παρελθόν, κάθε άλλο παρά φιλικοί ήταν απέναντι στο Ισλάμ. Ο άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός, μολονότι έζησε στην αυλή χαλιφών της Δαμασκού,  ως έμπιστος αξιωματούχος τους, εξέλαβε το Ισλάμ σαν μια χριστιανική αίρεση και το αντιμετώπισε με επιθετική σφοδρότητα και υπερβολή. Υπήρξε μακρά περίοδος που οι Χριστιανοί θεολόγοι ταύτιζαν τον προφήτη Μωάμεθ με τον αντίχριστο, ενώ χαρακτηριστικά, στο συναξάρι του αγίου Αλεξάνδρου του Δερβίση, η Μέκκα αποκαλείται «καθέδρα του Σατανά». Τέλος, ο κακόβουλος μύθος που έπλασε η χριστιανική Δύση για το Ισλάμ, σαν θρησκείας της βίας και του ξίφους, δεν έχει ατονήσει, ούτε έχει γίνει δεκτή η σαθρότητά του….  

          Χριστιανοί θεολόγοι άρχισαν να μιλούν τελευταία για θεολογία των θρησκειών υπονοώντας μάλλον μια πορεία κατανόησης των ετερόθρησκων αδελφών μας, που μοιράζονται μαζί με τους Χριστιανούς το ίδιο κόσμο του Θεού. Ίσως αυτή η στροφή να είναι δείγμα παραδοχής της αδυναμίας των ανθρώπων της Εκκλησίας να συλλάβουν τα ακραία όριά της…. Γιατί η Εκκλησία του Χριστού πιστεύεται πως ταξιδεύει ακατάπαυστα, ως νοητό πλοίο, μέσα στην ιστορία. Διασχίζει θάλασσες γαλήνιες μα και πόντους οργισμένους, με ασφαλές ιστίο την πνοή του Αγίου Πνεύματος. Και το Πνεύμα αγνοεί εντελώς τα κάθε είδους στεγανά, που αν τυχόν τα συναντήσει τα συντρίβει. Υπερβαίνει κάθε μορφής περιορισμούς, που ορθώνονται συνήθως από την άγνοια και την εμπαθή αδυναμία μας.

          Ο προφήτης Μωάμεθ, όπως μαρτυρεί η ιστορία, διέθετε μια σπάνια ευφυΐα. Αποκάλυψε μια θρησκεία και θεμελίωσε έναν πολιτισμό, το ‘Ισλάμ’, που σημαίνει ειρήνη και υποδηλώνει συμφιλίωση (K. Armstrong Muhammad: A Western Attempt to Understand Islam, 1991 i.f..). O  ισλαμικός κόσμος, που σήμερα υπερβαίνει το ενάμιση δισεκατομμύριο ψυχών, έχει βυθιστεί τους τελευταίους αιώνες σ’ έναν σκοτεινό μεσαίωνα. Αξίζει να λάβουμε υπόψη μας ότι με εξαίρεση τους Μουσουλμάνους της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και εκείνους που ζούσαν μοιρασμένοι σε φυλές της αραβικής ερήμου στο Εμιράτο της Ντιρίγια, που εξελίχθηκε θεαματικά στο σημερινό Βασίλειο της Σαουδικής Αραβίας, όλοι οι άλλοι Μουσουλμάνοι του κόσμου, στην Ασία και στην Αφρική, ως τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο ζούσαν σε αποικίες των ιμπεριαλιστών της Δύσης, ή σε σκιώδη ανεξάρτητα κράτη, ουσιαστικά υποχείρια δυτικών δυνάμεων, όπως η Αίγυπτος ως την επανάσταση του Νάσερ. Οι δυτικές δυνάμεις όταν αποχώρησαν από τις μουσουλμανικές χώρες κληροδότησαν μεγάλο απόθεμα διαφθοράς στους λαούς, που τους παραχώρησαν δήθεν το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης. Η δυτικού τύπου κοινοβουλευτική δημοκρατία ανακηρύχθηκε από τους ισχυρούς του κόσμου ως το τέλειο πολιτικό σύστημα και στις άλλοτε αποικίες των Βρετανών και των Γάλλων κυρίως, εγκαταστάθηκε σαν πολίτευμα καρικατούρα! Το δράμα της μεγάλης ταπείνωσης των Μουσουλμάνων συνεχίζεται ως σήμερα. Θύτες οι Δυτικοί επικυρίαρχοι, θύματα οι Μουσουλμάνοι. Στο Ιράκ, αντί του Σαντάμ έφεραν εμφύλιο σπαραγμό κι έφτιαξαν ένα αδύναμο, διχασμένο κράτος, εξαρτημένο από τις Η.Π.Α. και τη Μεγάλη Βρετανία. Το ίδιο έχει συμβεί στο Αφγανιστάν. Διώχθηκαν υποτίθεται οι Ταλιμπάν για να γίνουν οι περήφανοι λαοί αυτής της χώρας ζητιάνοι των δυνάμεων του Ν.Α.Τ.Ο…..

Οι Μουσουλμάνοι που γίνονται Σαλαφί αναζητούν κάτι στέρεο για να κρατηθούν μακρυά από την απελπισία και την απογοήτευση της ιστορίας τους. Οι Τζιχαντιστές με τη βία και τον τρόμο που σκορπούν, κυρίως σε δυτικές μεγαλουπόλεις είμαι βέβαιος πως εκδικούνται τους Αμερικανούς και τους Ευρωπαίους για την πίκρα και την απαξία που κουβαλούν στις συνειδήσεις τους, για την ταπείνωση στην οποία τους είχαν καταδικάσει επί αιώνες οι ισχυροί της γης. Γενικά οι Ισλαμιστές, απογοητευμένοι από την αδικία και την βαρβαρότητα του καπιταλισμού, από τα αδιέξοδα του υπαρκτού σοσιαλισμού, αλλά και ενός αμοραλιστικού εθνικισμού, όπως συμβαίνει με τον Κεμαλισμό στην Τουρκία, έψαξαν στην παράδοση τους που πηγάζει από το Ισλάμ, τα στοιχεία που συνθέτουν μια δυναμική πολιτική ιδεολογία για να αντιπαραθέσουν τη δική τους Ουτοπία στην ειδωλολατρία του Δυτικού Κόσμου.

          Το φοβικό σύνδρομο κατά των Μουσουλμάνων είναι ακύρωση των αξιών του πολιτισμού μας, γιατί όμοια με τον αντισημιτισμό καλλιεργείται μισαλλοδοξία εναντίον ανθρώπων γι’ αυτό που είναι …. 

          Ο Άραβας Μητροπολίτης Βύβλου και Βότρυος  Όρους Λιβάνου Γεώργιος Khodr, έχει συνείδηση, ότι η κληρονομία του Πατέρα των πιστών, του Αβραάμ, φτάνει ως τον προφήτη Μωάμεθ, ως μία μυστική οδός που φανερώνει την πρόνοια του Θεού! Ο ίδιος Επίσκοπος δηλώνει ότι μέσα στις σελίδες του Κορανίου συναντά διάσπαρτα τα ίχνη του Ιησού Χριστού ….

          Ο James S. Cutsinger, καθηγητής Θεολογίας και Θρησκευτικής Σκέψης στο Πανεπιστήμιο της Νότιας Καρολίνας, θέτει στον εαυτό του το ερώτημα: «Είναι δυνατόν ένας Χριστιανός Ορθόδοξος, όπως εγώ, να σέβεται το Ισλάμ ως μια θρησκεία που αποκαλύφθηκε από τον ίδιο Θεό που λατρεύω, χωρίς να απαρνιέται όσα η δική μου παράδοση διδάσκει ως προς την θεότητα του Ιησού Χριστού, ακόμα και όταν αυτά που πιστεύουν οι Μουσουλμάνοι για τον Ιησού τον γιο της Μαριάμ είναι τόσο σημαντικά διαφορετικά»; Η απάντηση που δίνει είναι: «Πιστεύω απόλυτα πως ναι»! (Paths to the Heart, World Wisdom 2002, σ. 227).

          Αν διαβάσουμε από τη Σούρα Αλ Χατζ (22) του Κορανίου το άγιετ (εδάφιο) 40, θα πληροφορηθούμε πως οι Μουσουλμάνοι δέχονται να θέσουν σε κίνδυνο και τη ζωή τους για να διαφυλάξουν, όχι μόνο τα τζαμιά τους, αλλά και τα μοναστήρια, τις εκκλησίες και τις συναγωγές «γιατί μέσα σ’ αυτά δοξάζεται το όνομα του Αλλάχ»!  Αξίζει να αναφέρουμε τον περίφημο ‘Αχτιναμέ’ του Μωάμεθ, που ο ίδιος ο Προφήτης παραχώρησε προς τους Μοναχούς της Μονής του Σινά, έθεσε την υπογραφή του και αναγνώρισε προνόμια στους Χριστιανούς, «που ζουν κοντά αλλά και μακρυά». Ως μάρτυρας αυτής μακραίωνης σχέσης σεβασμού των Μουσουλμάνων προς τους Χριστιανούς Μοναχούς της Αγίας Αικατερίνης υφίσταται εντός του μοναστηριού και δίπλα στο καθολικό της ένα τέμενος με μιναρέ, χάριν των Βεδουίνων της περιοχής. Δεν μπορώ να παραλείψω ένα ακόμα περιστατικό, που δεν και τόσο γνωστό. Όταν πλέον ο προφήτης Μωάμεθ είχε εγκατασταθεί στην πόλη Γιαθρίμπ, την κατοπινή Μεντίνα, και οργάνωσε την Κοινότητα (Ούμμα) των πιστών, μια αντιπροσωπεία Χριστιανών από την πόλη Νατζράν, της σημερινής Υεμένης, τον επισκέφθηκε με σκοπό να συζητήσουν θεολογικά θέματα και κυρίως την θεότητα του Ιησού Χριστού. Στη Μεντίνα δεν υπήρχαν Χριστιανοί και εκκλησίες. Οι άνθρωποι από τη Νατζράν θέλησαν να συναχθούν για λατρευτικούς λόγους. Και τότε, ο ίδιος ο Προφήτης τους παραχώρησε το μικρό τέμενος των Μουσουλμάνων, παρά τις αντιρρήσεις ορισμένων από τους συντρόφους του, για να τελέσουν την ευχαριστιακή σύναξή τους και άλλες ακολουθίες! (The Life of Muhammad: A Translation of Ibn Ishâq’s Sîra Rasûl Allâh, A. Guillaume trans., Oxford 1968).

          Σώζεται επίσης η εξής παράδοση μεταξύ Χριστιανών και Μουσουλμάνων. Όταν ο Μωάμεθ επέστρεψε ως προφήτης και ηγέτης των πιστών στη Μέκκα, μια από τις πρώτες πράξεις του ήταν να αποκαθάρει το κτίσμα της Κάαμπα από τα είδωλα που ήταν παρατεταγμένα στους εσωτερικούς τοίχους του. Μάλιστα φρόντισε προσωπικά γι’ αυτό. Εκτός από τα ποικίλα είδωλα υπήρχε και μια αγιογραφία της Παρθένου Μαρίας με το Βρέφος Ιησού. Λέγεται λοιπόν, πως ο Προφήτης στάθηκε μπροστά στην εικόνα και άπλωσε τα χέρια του, κατά τέτοιο τρόπο που κάλυπτε την εικόνα της Παναγίας και είπε στους ανθρώπους: «Καθαρίστε τα πάντα εκτός απ’ αυτό που καλύπτεται από τα χέρια μου»! (Martin Lings, Muhammad: His Life Based on the Earliest Sources Inner Traditions International, Ltd., One Park Street, Rochester, Vermont, 1983).

          Στον τόπο μας, οι εξελίξεις επέβαλλαν στους πιο πολλούς από μας ένα πολυπολιτισμικό περιβάλλον που ήμασταν απροετοίμαστοι να δεχθούμε. Πολλοί από τους νέους μας «γείτονες» είναι Μουσουλμάνοι και μας είναι μάλλον άγνωστοι. Εκείνο που λείπει, δεν είναι οι διαθρησκειακές συναντήσεις των ακαδημαϊκών θεολόγων, ένας διάλογος με πρωτοβουλία των Χριστιανών με τους Μουσουλμάνους, της καθημερινής ζωής, θεμελιωμένος στην αδιάπτωτη αγάπη προς τον Άλλο, τον Άγνωστο, τον Ξένο, που τελικά είναι ο Κεκρυμμένος και εκούσια αδύναμος Θεός, ο Ιησούς Χριστός….

          Σε λίγες μέρες αρχίζει για τους Μουσουλμάνους όλου του κόσμου ο ιερός μήνας του Ραμαζανιού, που είναι περίοδος νηστείας. Σε τέτοιες περιόδους πνευματικής άθλησης «εστιάζουμε το είναι μας στο Θεό». Και ο Επίσκοπος Γεώργιος Khodr αναρωτιέται, «αν υπάρχει κάτι που θα απέτρεπε τους Χριστιανούς από την άσκησή τους μαζί με τους Μουσουλμάνους…» (Μήνυμα του Μητροπολίτη Γεωργίου για το Ραμαζάνι του 2011).

          Νομίζω πως οι Χριστιανοί, μακρυά από συγκρητιστικές απόπειρες, που ούτως ή άλλως είναι άγονες και συχνά επικίνδυνες γιατί  αποκρύπτουν τα ουσιώδη μπορούν να ξεκινήσουν έναν διάλογο της καθημερινής ζωής με Μουσουλμάνους, όπως και με ανθρώπους κάθε πίστης και φυλής, και πιστεύω πως έτσι θα αποκτήσουν  ευρυχωρία στην πίστη τους, ακολουθώντας τα ίχνη που αφήνει η πνοή του Πνεύματος, υπερβαίνοντας ακόμα και τα πέρατα των σημείων του ορίζοντα.

Το παραπάνω κείμενο υπήρξε η συμβολή μου ως εισήγηση σε δημόσια συζήτηση

που οργάνωσε η ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΑΝΤΙΡΑΤΣΙΣΤΙΚΗ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ στο βιβλιοπωλείο ΑΡΜΟΣ,  Αθήνα, στις 29/6/13.

         

 

         

 

Η ΚΑΤΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΣΤΙΣ 11 ΙΟΥΝΙΟΥ 2013….

Ο μακαρίτης ο πατέρας μου ήταν χαρακτηριστική περίπτωση  αντικομμουνιστή δεξιού. Όταν οι στρατιωτικοί έκαναν το πραξικόπημα το ’67 ήμουν έφηβος και κατά κάποιο τρόπο αντιμετώπισα τη χούντα με παθητική αδιαφορία. Μπήκα στο πανεπιστήμιο και κάποια πράγματα προκαλούσαν την προσοχή δημιουργώντας ερωτηματικά και στη συνέχεια αμφισβητήσεις ως προς την πολιτική κατάσταση. Κρυφά και με ποικίλες προφυλάξεις άκουγα ραδιοφωνικούς σταθμούς του εξωτερικού. Ώσπου πληροφορήθηκα πως η λογοκρισία είχε απαγορεύσει την κυκλοφορία ένα σωρό βιβλίων μεταξύ των οποίων και έργα της ελληνικής κλασικής γραμματείας. Δεν πίστευα αυτό που άκουσα, ώσπου βεβαιώθηκα. Ήταν η αποφασιστική τομή που έκοψε τον ομφάλιο λώρο που με συνέδεε με τα πολιτικά πιστεύω του πατέρα μου. Με την πραξικοπηματική ενέργεια του Σαμαρά και των μελών της κυβέρνησής του, που προέρχονται από τη Νέα Δημοκρατία, να κλείσουν τη δημόσια τηλεόραση, άρχισα να αναζητώ στο διαδίκτυο διαύλους να ακούσω τις εκπομπές των πρώην δημοσιογράφων και τεχνικών της ΕΡΤ. Η μνήμη μου γύρισε δεκαετίες πίσω. Ο συνειρμός μεταξύ χούντας Παπαδόπουλου και Ιωαννίδη με την κυβέρνηση Σαμαρά ακαριαίος.

Σήμερα, τουλάχιστον στην «Ενωμένη» Ευρώπη και όχι μόνον, η ακύρωση της Δημοκρατίας δεν γίνεται με στρατιωτική βία αλλά με την παραμόρφωση της ενημέρωσης του λαού, με τη φίμωση της αλήθειας…. Χθες 11 Ιουνίου 2013 στην Ελλάδα έγινε ένα νέο πραξικόπημα. Καταλύθηκε το Σύνταγμα και φιμώθηκε η Δημοκρατία! Αυτουργός της ακύρωσης της Ελληνικής Δημοκρατίας, ένα δεξιό πολιτικό κόμμα, η Νέα Δημοκρατία με αρχηγό τον Αντώνη Σαμαρά. Το νεοναζιστικό μόρφωμα της Χρυσής Αυγής θερμός χειροκροτητής του ανοσιουργήματος. Συνένοχος ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κάρολος Παπούλιας που έθεσε χωρίς την παραμικρή, έστω δυσφορία, την υπογραφή του στην από 11.06.2013 Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου (ΦΕΚ Α΄ 139/11.06.2013), μολονότι κατ’ αρχήν δεν συνέτρεχαν οι συνταγματικοί όροι για την έκδοσή της και δεύτερον την υπέγραφαν μόνον οι προσκείμενοι στη Νέα Δημοκρατία υπουργοί ….

Αυτοί που έκαναν την «βρώμικη δουλειά» και σφραγίστηκε το νέο πραξικόπημα κατάλυσης της δημοκρατίας στην Ελλάδα είναι ο Υφυπουργός στον Πρωθυπουργό (προσέξτε τον εκχυδαϊσμό της γλώσσας) Συμεών Κεδίκογλου και ο Υπουργός Οικονομικών Ιωάννης Στουρνάρας. Τα δύο μέλη της κυβέρνησης Σαμαρά εξέδωσαν την υπουργική απόφαση αριθ. ΟΙΚ.02/ 11.6.2013 «Κατάργηση της δημόσιας επιχείρησης «Ελληνική Ραδιοφωνία − Τηλεόραση, Ανώνυμη Εταιρεία (ΕΡΤ Α.Ε.)» που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ τεύχος Β΄ αριθ. 1414 της 11.06.2013.