ΖΩΝΤΑΣ ΜΕ ΕΠΙΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΕΓΡΗΓΟΡΣΗ...

Τον Μάιο που μας πέρασε είχα την ευκαιρία να βρεθώ για δύο εβδομάδες στο Ανόι του Βιετνάμ. Την πρώτη εβδομάδα συμμετείχα σε μια «βουδιστική ησυχαστική αναχώρηση» (retreat), μαζί με περισσότερα από τετρακόσια άτομα, γυναίκες και άνδρες, κάθε φυλής και γλώσσας, από κάθε γωνιά της γης. Η αναχώρηση ήταν ιδιότυπη, γιατί ενώ συμμετείχαμε στο πρόγραμμα ενός βουδιστικού μοναστηριού της βιετναμέζικης παράδοσης Ζεν, μέναμε σ’ ένα ξενοδοχείο της πρωτεύουσας, που προσφερόταν απόλυτα γι’ αυτό το σκοπό. Το retreat ήταν υπό την καθοδήγηση του Μοναχού Thich Nhat Hanh, γνωστού και ως Thay, που στα βιετναμικά σημαίνει ‘Δάσκαλος’.
Ήταν μια άκρως ενδιαφέρουσα εμπειρία εκμάθησης κολύμβησης στα ρηχά ενός απέραντου ωκεανού, με την καθοδήγηση ενός εκπληκτικού εκπαιδευτή. Ο Βουδισμός Μαχαγιάνα, κλάδος του οποίου είναι η παράδοση Ντυάνα ή Ζεν, πράγματι είναι ένας ωκεανός, με άδηλες ακτές και προπάντων δίχως αποκλεισμούς. Υπάρχει ένας απλούστατος λόγος γι’ αυτό, πως ο Βουδισμός κατ’ αρχήν δεν είναι θρησκεία αλλά φιλοσοφία που αρκετές επισημάνσεις της θυμίζουν Επίκουρο και ιδίως Ηράκλειτο. Δεν διεκδικεί ιδιοκτησία της μόνης αλήθειας, όπως συμβαίνει κυρίως και με τις τρεις «αβραμιαίες θρησκείες», αλλά διαθέτει μια καταπληκτική ανθρωπολογία και μια πραγματιστική, κατά τη γνώμη μου, απελευθερωτική ψυχολογία.
Ο Thich Nhat Hanh είναι ένας επιφανής άνθρωπος, αυθεντικός πολίτης του κόσμου, κορυφαίος διανοούμενος ως ποιητής και συγγραφέας, κήρυκας της μη βίας, ακολουθώντας ένα παράλληλο μονοπάτι με εκείνο του Μαχάτμα Γκάντι, διωγμένος από την πατρίδα του το Βιετνάμ και ζώντας ήδη επί δεκαετίες στη Γαλλία, μιας και δεν ήταν αρεστός, ούτε στο «ελεύθερο» Βιετνάμ του νότου, ούτε στους ηγέτες του Ανόι μετά την ενοποίηση της χώρας του. Τα τελευταία τρία χρόνια, αν δεν κάνω λάθος, του έχει επιτραπεί η επιστροφή στην πατρίδα, στα πλαίσια ενός ανοίγματος του καθεστώτος προς τη Δύση. Ο Δάσκαλος Thich Nhat Hanh παραμένει ένας απλός βουδιστής μοναχός πορευόμενος ήδη το ογδοηκοστό δεύτερο έτος της ηλικίας του, που ακούραστα διδάσκει όπου του δίνεται η ευκαιρία τη συμπόνια και την κατανόηση και κυρίως προτείνει γι’ αυτή τη στιγμή, για το συνεχώς ανανεούμενο τώρα, έναν τρόπο ζωής με επίγνωση και εγρήγορση (mindfulness way of life)….
Η αγγλική λέξη mindfulness είναι πολυσήμαντη στην ελληνική γλώσσα και σημαίνει ταυτόχρονα επίγνωση, εγρήγορση, συναίσθηση. Ως mindfulness αποδόθηκε η λέξη sati της γλώσσας πάλι και η λέξη smŗti της σανσκριτικής. Νομίζω πως στα ελληνικά θα μπορούσε να αποδοθεί η λέξη mindfulness ως επίγνωση και εγρήγορση ή απλά εγρήγορση. Η mindfulness είναι η πλήρης επίγνωση του περιεχομένου των σκέψεων, των ενεργειών και των κινήτρων δράσης ενός ανθρώπου.
Η sammā-sati, στη γλώσσα πάλι και samyak-smŗti στα σανσκριτικά (mindfulness), δηλαδή η «ορθή» ή «ακριβής» επίγνωση και εγρήγορση, κατέχει ένα κομβικό ρόλο στη διδασκαλία του Βούδα, όπου βεβαιώνεται ότι αποτελεί μια θεμελιώδη προϋπόθεση για να διαβεί κάποιος ή κάποια το μονοπάτι προς τον φωτισμό και την απελευθέρωση.
Η επίγνωση και η εγρήγορση (mindfulness) ενώ έχει την προέλευσή της από το Βουδισμό χρησιμοποιείται ως ένα πολύτιμο εργαλείο, χωρίς οποιεσδήποτε θρησκευτικές υποδηλώσεις, μέσα στο πεδίο της γνωστικής θεραπείας για να βοηθήσει τους ανθρώπους να μάθουν να σπάζoυν τον κύκλο των διανοητικών συνηθειών, όπως ο μηρυκασμός και η αυτο-επίπληξη που διαιωνίζουν την κατάθλιψη. Η mindfulness περιλαμβάνει την αποσύνδεση από αυτόν τον τύπο διανοητικής δραστηριότητας.
O Thay δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στη διδαχή της επίγνωσης και της εγρήγορσης (mindfulness) και επί πλέον έχει προσδώσει θετικό περιεχόμενο στην έννοια της κενότητας (sunyata), τονίζοντας την ρεαλιστική περιχώρηση ή αλληλοπεριχώρηση των πάντων (interbeing). Επίσης ο Thay αρνείται τα κενά λόγια και τη διατύπωση «όρμοφων ιδεών» χωρίς αντίκρυσμα. Για τούτο άλλωστε η μορφή του Βουδισμού που προτείνει ενεργά είναι ο Engaged Buddhism, σε ελεύθερη ελληνική απόδοση ‘Ενεργός Βουδισμός’.
Κάποια στιγμή του 2007 έπεσε στα χέρια μου ένα βιβλία με τίτλο ‘Ζωντανός Βούδας, Ζωντανός Χριστός’, του άγνωστου σε μένα συγγραφέα Thich Nhat Hanh (ελληνική μετάφραση Βασίλη Αδραχτά, έκδοση ‘Ελληνικά Γράμματα’ 2000). Το περιεχόμενο με εντυπωσίασε συγκλονιστικά, όχι ως διανοητική απόλαυση μόνον, αλλά διέκρινα αλήθειες ζωής πρωτόγνωρες. Άρχισα να ψάχνω πληροφορίες για το συγγραφέα στο διαδίκτυο και μου αποκαλύφθηκε ένας σπουδαίος άνθρωπος. Έμαθα για το retreat στο Ανόι τον Μάιο 2008 και χωρίς περιττές αναστολές βρέθηκα να ασκούμαι στον υπέροχο περιπατητικό διαλογισμό (walking meditation), όπως και στον καθιστικό διαλογισμό (sitting meditation) μαθαίνοντας την επίγνωση και την εγρήγορση ως τρόπο ζωής (mindfulness way of life), την αλήθεια της περιχώρησης (interbeing) και ακολουθώντας για δύο βδομάδες (τη δεύτερη εβδομάδα της παραμονής μου εκεί παρακολούθησα ένα συνέδριο της Unesco αφιερωμένο στο Βουδισμό).

Αξίζει θαρρώ να αντιγράψω στη συνέχεια τις Πέντε Αρχές Άσκησης στην Εγρήγορση (FIVE MINDFULNESS TRAININGS), όπως τις έχει διατυπώσει ο Thich Nhat Hanh, κατά διασκευή των Πέντε Κανόνων του Βουδισμού.

Η ΠΡΩΤΗ ΑΡΧΗ ΑΣΚΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΓΡΗΓΟΡΣΗ

Με πλήρη επίγνωση του πόνου που προκαλεί η καταστροφή της ζωής, υπόσχομαι να καλλιεργώ τη συμπόνια και να μάθω τρόπους που να προστατεύουν τη ζωή των ανθρώπων, των ζώων, των φυτών και των ορυκτών. Είμαι αποφασισμένος να μη σκοτώσω, να μην αφήσω άλλους να σκοτώσουν και να μην παραβλέψω κανένα είδος φόνου, τόσο στη σκέψη μου, όσο και στην όλη ζωή μου.

Η ΔΕΥΤΕΡΗ ΑΡΧΗ ΑΣΚΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΓΡΗΓΟΡΣΗ

Με πλήρη επίγνωση του πόνου που προκαλεί η εκμετάλλευση, η κοινωνική αδικία, η κλοπή και η καταπίεση, υπόσχομαι να καλλιεργώ την τρυφερότητα και να μαθαίνω τρόπους με τους οποίους θα εργάζομαι για το καλό των ανθρώπων, των ζώων, των φυτών και των ορυκτών. Υπόσχομαι να είμαι γενναιόδωρος προσφέροντας το χρόνο, την ενέργεια και τα αγαθά μου σε εκείνους που έχουν πραγματική ανάγκη. Είμαι αποφασισμένος να μην κλέβω και να μην κατέχω οτιδήποτε ανήκει στους άλλους. Θα σέβομαι την ιδιοκτησία των άλλων, αλλά θα αποτρέπω άλλους απ’ το να κερδίζουν από τον ανθρώπινο πόνο ή από τον πόνο άλλων όντων της γης.

Η ΤΡΙΤΗ ΑΡΧΗ ΑΣΚΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΓΡΗΓΟΡΣΗ

Με πλήρη επίγνωση του πόνου που προκαλούν οι σεξουαλικές σχέσεις χωρίς περιεχόμενο, -(σχέσεις ενστικτώδεις, χωρίς συναίσθημα, χωρίς αξιοπιστία και αμοιβαίο σεβασμό)-, υπόσχομαι να καλλιεργώ την ευθύνη και να μαθαίνω τρόπους, έτσι ώστε να προστατεύω την ασφάλεια και την αξιοπρέπεια των ατόμων, των ζευγαριών, των οικογενειών και της κοινωνίας. Είμαι αποφασισμένος να μην εμπλακώ σε σεξουαλικές σχέσεις δίχως αγάπη και μακροχρόνια δέσμευση. Για να διασφαλίσω την ευτυχία του εαυτού μου και των άλλων, είμαι αποφασισμένος να σέβομαι τόσο τις δικές μου, όσο και τις δεσμεύσεις των άλλων. Θα κάνω ό,τι περνά από το χέρι μου, να προστατεύσω τα παιδιά από τη σεξουαλική κακοποίηση και να αποτρέψω τα ζευγάρια και τις οικογένειες από τη διάλυσή τους εξαιτίας επιπόλαιων και ενστικτωδών σεξουαλικών σχέσεων δίχως περιεχόμενο.

Η ΤΕΤΑΡΤΗ ΑΡΧΗ ΑΣΚΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΓΡΗΓΟΡΣΗ

Με πλήρη επίγνωση του πόνου που προκαλεί ο ανεύθυνος λόγος και η ανικανότητα να ακούς τους άλλους, υπόσχομαι να καλλιεργώ τον αγαπητικό λόγο και να ακούω βαθειά, έτσι ώστε να δίνω χαρά και ευτυχία στους άλλους και να τους ανακουφίζω από τον πόνο τους. Γνωρίζοντας ότι τα λόγια μπορούν να προκαλέσουν είτε την ευτυχία, είτε τον πόνο, υπόσχομαι να μάθω να μιλώ την αλήθεια, με λόγια που εμπνέουν αυτοπεποίθηση, χαρά και ελπίδα. Είμαι αποφασισμένος να μη διαδίδω ειδήσεις που αγνοώ την εγκυρότητά τους και να μην ασκώ κριτική ή να καταδικάζω πράγματα για τα οποία δεν είμαι βέβαιος. Θα αποφύγω τα λόγια που μπορούν να προκαλέσουν διαιρέσεις και διχόνοιες, καθώς και τα λόγια που οδηγούν στη διάλυση οικογενειών και στο θρυμματισμό της κοινότητας. Θα καταβάλλω κάθε προσπάθεια να συμφιλιώσω και να επιλύσω όλες τις συγκρούσεις, οσοδήποτε μικρές και αν είναι.

Η ΠΕΜΠΤΗ ΑΡΧΗ ΑΣΚΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΓΡΗΓΟΡΣΗ

Με πλήρη επίγνωση του πόνου που προκαλεί η ασυνείδητη κατανάλωση, υπόσχομαι να διατηρούμαι σε καλή φυσική κατάσταση, τόσο σωματική όσο και πνευματική, για χάρη του εαυτού μου, της οικογένειάς μου και της κοινωνίας μου, ασκώντας με εγρήγορση τη βρώση, την πόση και την κατανάλωση διαφόρων αγαθών. Υπόσχομαι να καταναλώνω μονάχα υλικά που διατηρούν την ειρήνη, την ευεξία και τη χαρά στο σώμα μου και στη συνείδησή μου, αλλά συγχρόνως στο συλλογικό σώμα και στη συνείδηση της οικογένειάς μου και της κοινωνίας. Είμαι αποφασισμένος να μην κάνω χρήση αλκοόλ ή οποιασδήποτε άλλης μεθυστικής ουσίας και να μην καταναλώνω τροφές ή άλλα πράγματα που περιέχουν τοξίνες, όπως συγκεκριμένα τηλεοπτικά προγράμματα, περιοδικά, βιβλία, κινηματογραφικές ταινίες και συζητήσεις. Είμαι ενήμερος ότι η καταστροφή του σώματος ή της συνείδησής μου με αυτά τα δηλητήρια ισοδυναμεί με προδοσία των προγόνων, των γονέων, της κοινωνίας μου και των μελλοντικών γενεών. Θα εργαστώ για να μεταμορφώσω τη βία, τον φόβο, το θυμό και τη σύγχυση που υπάρχουν μέσα μου και στην κοινωνία, κάνοντας χρήση μιας ορισμένης διατροφής για μένα και για την κοινωνία. Κατανοώ ότι η σωστή διατροφή είναι καίριας σημασίας για τη μεταμόρφωση του εαυτού μου και για τη μετάπλαση της κοινωνίας.

Ο Thay έχει διατυπώσει και άλλες αρχές για την άσκηση όσων ενδιαφέρονται να αποκτήσουν κατανόηση, να καλλιεργούν τη συμπόνια, ως ενεργό στάση ζωής και προπάντων να αποκτήσουν επίγνωση και εγρήγορση στην παρούσα στιγμή, εδώ και τώρα.
Παραθέτω μια από τις αρχές του Thich Nhat Hanh, που τη θεωρώ ιδιαίτερα σημαντική και βαρύνουσα:
Με πλήρη επίγνωση του πόνου που προκαλείται από τον φανατισμό και την έλλειψη ανεκτικότητας, είμαι αποφασισμένος να μην είμαι προσηλωμένος ειδωλολατρικά σε οποιαδήποτε διδασκαλία, θεωρία ή ιδεολογία, ακόμα και αν πρόκειται για το Βουδισμό. Οι βουδιστικές διδασκαλίες έχουν αξία ως δείκτες πορείας για να με βοηθήσουν να μάθω να βλέπω βαθειά και να αναπτύσσω την κατανόησή μου και τη συμπόνια μου. Δεν υπάρχουν δόγματα χάριν των οποίων αξίζει να πολεμήσεις, να σκοτώσεις ή να πεθάνεις.



Όποιος θα ήθελε να μάθει περισσότερα για τον Thich Nhat Hanh μπορεί να επισκεφθεί την ιστοσελίδα www.plumvillage.org

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΣΕ ΜΙΑ ΦΩΤΕΙΝΗ ΔΙΑΜΑΡΤΥΡΙΑ

George Doudos, Greece



Hi,

Do you, like me, care about freedom and want to have a say about it?

Please unite with more than 100,000,000 people in the Biggest Light Protest on Earth for a Free Tibet.
• Light a candle on August 7th at 9:00 p.m. (At your home, or in public)
• Join and enjoy special light actions on the same night.
• Drive with you car's headlights on during August 8 2008.
• Watch "Sad Smoky Mountains" teams paint the sky with red smoke.
• Watch those attending the opening ceremony in Beijing light candles, flashlights, cell phones and lighters. All for a FREE TIBET.


Please join us

Love,
Candle for Tibet
http://www.candle4tibet.org/

Η μικρά πλην άτιμος πλέον Ελλάς....

Στη δεκαετία του '20 οι αντιβενιζελικοί πολιτικοί, που δήθεν κόπτονταν για τα βάσανα των Ελλήνων εξαιτίας της εμπλοκής της χώρας σε πολυετείς πολέμους, προκειμένου να κερδίσουν τις εκλογές κατά του Βενιζέλου, ενώ το μικρασιατικό βρισκόταν σε κρίσιμη καμπή, προπαγάνδιζαν υπέρ της "Ψωροκώσταινας" και κατά της "Μεγάλης Ελλάδος". Είχαν κάνει σύνθημά τους, οι Δεξιοί της εποχής, το πρότυπο της Ελλάδος που οραματίζονταν: "Μικρά, πλην τιμία Ελλάς"!
Σήμερα, τέλη Μαρτίου του 2008 η Ελλάδα παραμένει μικρή χώρα σε έκταση και πληθυσμό, όπως και τη δεκαετία του 1920, δυστυχώς όμως έπαυσε να είναι "τιμία".
Χωρίς ίχνος ντροπής, σε μια τελετή που είναι μάλλον κακόγουστο θέατρο, στην αρχαία Ολυμπία, παρέδωσε την ολυμπιακή φλόγα στον πιο χυδαίο πολιτικό γίγαντα της εποχής μας, τη λεγόμενη Λαϊκή Κίνα, για να διεξαχθούν στο Πεκίνο το καλοκαίρι οι Ολυμπιακοί Αγώνες. Οι μεγάλες δυνάμεις, που είναι μεγάλες γιατί μπορούν να ελέγχουν την παγκόσμια οικονομία, αντιμετωπίζουν την Κίνα ως μια αχανή αγορά και ως ένα συμφέρον απέραντο εργοτάξιο. Το ότι η Λαϊκή Κίνα, αποτελεί ένα ολοκληρωτικό κράτος, αυταρχικό, ρατσιστικό, βάναυσα καπιταλιστικό και συγχρόνως σταλινικό, δεν τους ενοχλεί, το έχουν παραβλέψει εδώ και καιρό, μπροστά στα κέρδη που έχουν από τον "κίτρινο γίγαντα". Το ότι η Κίνα καταδυναστεύει χώρες και λαούς, το παρακάμπτουν ανερυθρίαστα.
Το Θιβέτ(στα κινεζικά Σιζάνγκ) και το Ανατολικό Τουρκεστάν (στα κινεζικά Σινζιάνγκ) είναι σήμερα τυπικά αυτόνομες περιοχές της Κίνας. Ουσιστικά είναι χώρες υπό κατοχή. Είναι χώρες που οι λαοί τους, με διαφορετική κουλτούρα και ιδιοπροσωπία, σε σύγκριση με το πλήθος των άλλων εθνοτήτων που συνθέτουν τον κινέζικο λαό, υποφέρουν επί δεκαετίες τώρα και υφίστανται, ιδίως οι Θιβετανοί, μια επίθεση αλλοτρίωσης των ίδιων και αλλοίωσης της χώρας τους.
Η κομμουνιστική Κίνα, μεθοδευμένα και συστηματικά, από το 1951 που ενσωμάτωσε το Θιβέτ στην επικράτειά της με την ισχύ της στρατιωτικής βίας επιχειρεί πολιτιστική γενοκτονία κατά των Θιβετανών.

Η κρατική τηλεόραση της Ελλάδος προσπάθησε να υποβαθμίσει τις διαμαρτυρίες κατά της Κίνας και την υποστήριξη για ελευθερία στο Θιβέτ, κατά την τελετή της "αφής του φωτός" στην Ολυμπία. Η υποστήριξη στο Θιβέτ, ενόψει των Αγώνων του Πεκίνου, έχει καταστεί σημαντικό θέμα για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και μοχλός πίεσης για τον εξανθρωπισμό του κινεζικού καθεστώτος. Η μικρά Ελλάς σιωπά μπροστά σε όλα αυτά. Σήμερα, 27 Μαρτίου 2008 η Ελληνική Αστυνομία στη Θεσσαλονίκη, αντιμετώπισε σαν τρομοκράτες και επικίνδυνους κακοποιούς ανθρώπους που διαδήλωναν κατά του χυδαίου ολοκληρωτικού καθεστώτος του Πεκίνου, την ώρα που η ολυμπιακή φλόγα διερχόταν τους δρόμους της πόλης.

Δυστυχώς, η Ελλάς, αλλοτριωμένη σχεδόν πλήρως από τον μετακαπιταλιστικό καταναλωτισμό, έπαυσε να είναι τιμία. Σιωπά μπροστά στην πολύχρονη κατοχή του Θιβέτ και διαρρηγνύει τα ιμάτιά της για την κατοχή της βόρειας Κύπρου. Υπεραμύνεται των ελευθεριών και των δικαιωμάτων των Αλβανών πολιτών ελληνικής εθνοτικής συνείδησης στη νότια Αλβανία (ή Βόρεια Ήπειρο) και ταυτόχρονα αρνείται να παραδεχθεί πως εντός των συνόρων της υπάρχουν και άλλες μειονότητες, εθνοτικές, γλωσσικές, πολιτιστικές, πέραν της μουσουλμανικής μειονότητας της Θράκης.... Με τον τρόπο της όμως η ελληνική πολιτική έχει καταστεί αναξιόπιστη διεθνώς. Τούτο το γεγονός θλίβει και εξοργίζει κάθε σκεπτόμενο και ευαίσθητο Έλληνα και Ελληνίδα....

Ο ΧΡΙΣΤΟΣ ΞΑΝΑΣΤΑΥΡΩΝΕΤΑΙ....

Οι Χριστιανοί, κάθε χρόνο, επιμένουν να σταυρώνουν τον Ιησού Χριστό τουλάχιστον δύο φορές. Μια φορά τον σταυρώνουν οι Καθολικοί και οι Προτεστάντες και άλλη μια οι Ορθόδοξοι και όσοι ανήκουν στις Αρχαίες Εκκλησίες της Ανατολής(Αρμένιοι, Κόπτες,Ασσύριοι κ.ά.).

Είναι ζήτημα σαδισμού άραγε αυτή η λατρεία των Χριστιανών για το μαρτύριο του ιδρυτή της πίστης τους, ώστε να επαναλαμβάνουν το σταυρικό του θάνατο τουλάχιστον δυο φορές κάθε χρόνο ή τελικά φαίνεται να μην έχουν σχέση με το Χριστό, άσχετα από τις κομπορρημοσύνες τους....

Οι ταγοί των Εκκλησιών, όταν σταυρώνουν κάθε χρόνο δυο φορές τον ίδιο τον Χριστό, σκεφθείτε τις προθέσεις τους για μας, τους κοινούς θνητούς, που ούτως ή άλλως μας αποκαλούν συλλήβδην "το ποίμνιο"....

Στο φίλο μου τον Στέλιο.

ΤΟ ΝΕΟ ΛΟΓΟΤΥΠΟ ΤΩΝ ΟΛΥΜΠΑΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΕΚΙΝΟΥ!

Το κινεζικό ολοκληρωτικό καθεστώς του Πεκίνου, με αφορμή την πρόσφατη εξέγερση των Θιβετανών, Βουδιστών Μοναχών και Λαϊκών στη Λάσα, έδειξε για άλλη μια φορά το αληθινό πρόσωπό του. Ένα πρόσωπο χυδαίας βίας και απροκάλυπτης βαρβαρότητας.... Οι Θιβετανοί που ζουν υπό την κατοχή της λεγόμενης "Λαϊκής Κίνας" αντιμετώπισαν όλους εκείνους, που η απελπισία τους ώθησε να εξεγερθούν με τις δυνάμεις καταστολής, ίσως για να δείξει στη Δύση, ότι είναι μια "ασφαλής χώρα", με χαρακτηριστικό πρόδηλα την ασφάλεια της επιβεβλημένης σιγής που διακρίνει τα νεκροταφεία ενόψει των Ολυμπιακών του Πεκίνου το 2008.

Οι Θιβετανοί της Λάσα, εξεγέρθηκαν για να ανακόψουν την πολιτιστική γενοκτονία που από το χίλια εννιακόσια πενήντα ένα, με μεθοδικότητα επιχειρεί να επιβάλλει στο Θιβέτ το καθεστώς του Πεκίνου।

Οι Θιβετανοί, με την μοναδική βουδιστική κουλτούρα, που κατά κύριο λόγο τους διακρίνει, αγωνίζονται να περισώσουν από την αδηφάγο μανία των κατ' ευφημισμό κομμουνιστών Κινέζων τον πολιτισμό και την πνευματικότητά τους, επιδιώκοντας το ελάχιστο: ΣΕΒΑΣΜΟ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΤΟΥΣ ΑΥΤΟΝΟΜΙΑΣ।

Το νέο λογότυπο των Ολυμπιακών Αγώνων του Πεκίνου είναι πολύ επιτυχημένο και τραγικά αποδίδει τη πραγματικότητα।

Η θανάτωση αθώνων ανθρώπων στη Λάσα κυρίως, δεν είναι βέβαια το μόνο έγκλημα που εξελίσσεται αυτή τη στιγμή στον πλανήτη, αλλά είναι το πλέον επίκαιρο που επιβάλλει εγρήγορση στις συνειδήσεις μας....

ΘΥΜΟΣ!

Άλλοτε

η αγάπη

έκαμνε την κερασιά

ν' ανθίζει στο καταχείμωνο,

τώρα

στον μικρούτσικο κήπο

σπαράγματα

και κουφάρια

δέντρων...

ΠΟΙΟΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΟΛΟΚΛΗΡΩΤΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΜΑΣ;

Πριν λίγες μέρες, στο εξώφυλλο ένθετου περιοδικού κυριακάτικης έκδοσης ελληνικής εφημερίδας υπήρχε η φωτογραφία της Ayaan Hirsi Ali. Στις σελίδες του περιοδικού γινόταν αναφορά στη ζωή, στις ιδέες και στη δράση αυτής της ιδιαίτερα ενδιαφέρουσας γυναίκας της εποχής μας.
Η Ayaan Hirsi Ali είναι η γυναίκα της φωτογραφίας που βλέπετε. Δηλώνει Μουσουλμάνα-άθεη. Γεννήθηκε στη Σομαλία. Έζησε την εφηβεία της στην Κένυα, τηρώντας τους κανόνες της σαρία και έχοντας πάντοτε καλυμμένο το κεφάλι, όπως συνηθίζουν μάλλον οι πιο πολλές θρησκευόμενες Μουσουλμάνες. Όταν ο Αγιατολλάχ Χομεϊνί καταδίκασε σε θάνατο τον Salman Rushdie (1988), η νεαρή Ayaan είχε υποστηρίξει ένθερμα την απόφαση του Ιρανού ηγέτη.
Ένας επικείμενος ανεπιθύμητος γάμος της νεαρής γυναίκας, που είχε αποφασισθεί από τον πατέρα της, υπήρξε η αφορμή να διαφύγει η Ayaan Hirsi Ali στην Ολλανδία, όπου της αποκαλύφθηκε ένας καινούργιος κόσμος και άγγιξε πρωτόγνωρες αλήθειες για τη ζωή και τον κόσμο….
Η Ayaan Hirsi Ali έχει υποστεί κλειτοριδεκτομή, όπως συμβαίνει στη συντριπτική πλειοψηφία των Μουσουλμάνων γυναικών που ζουν κυρίως σε χώρες του ‘Κέρατος της Αφρικής’. Υπήρξε μέλος της ολλανδικής Βουλής και τώρα ζει στις Η.Π.Α., αφού της στερήθηκε η ολλανδική ιθαγένεια. Συνεργάστηκε με τον δολοφονημένο κινηματογραφιστή Theo van Gogh (2/11/2004) για την παραγωγή της ταινίας του ‘Submission’, που αναφέρεται στη θέση της γυναίκας στο Ισλάμ και η οποία υπήρξε η αφορμή για τη δολοφονία του από Ολλανδό Μουσουλμάνο.
Η Ayaan Hirsi Ali μαζί με άλλους ένδεκα διανοούμενους, οι περισσότεροι μουσουλμανικής καταγωγής, προσυπέγραψε την 1/3/2006 μια ανοιχτή επιστολή, όπου καταγγέλλεται ο Ισλαμισμός, ως ο ολοκληρωτισμός της εποχής μας, πλάι στο Φασισμό, στο Ναζισμό και στο Σταλινισμό….

Στις χώρες της Δύσης, (η αναφορά είναι εντελώς σχηματική), μετά τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο, άρχισε να διαμορφώνεται ένας πολιτικός πολιτισμός με κεντρικό στοιχείο την ανεκτικότητα, σύμφυτο γνώρισμα της ανοικτής κοινωνίας, που λειτουργεί ως ζητούμενο σε πολλές χώρες. Αποτέλεσμα αυτής της νέας κατάστασης ήταν η ανάπτυξη στις πιο πολλές χώρες της Ευρώπης πολυπολιτισμικών κοινωνιών, η καθιέρωση θρησκευτικής ελευθερίας και ταυτόχρονα βέβαια η καλλιέργεια της ελευθερίας της σκέψης και της έκφρασης, χωρίς καμιά ανοχή στη λογοκρισία.

Στις 30/9/2005 η δανέζικη εφημερίδα ‘Jyllands-Posten’ δημοσίευσε τα περίφημα πλέον σκίτσα με επίκεντρο τον προφήτη Μοχάμεντ. Σε όλες τις μουσουλμανικές χώρες υπήρξαν ακραίες αντιδράσεις, γιατί κυριάρχησε η άποψη, πως η ‘χριστιανική Δύση’ προσβάλλει το Ισλάμ και τον προφήτη του. Κατά τη γνώμη μου, μάλλον οι πιο προκλητικές διαδηλώσεις Μουσουλμάνων, με αφορμή τα σκίτσα, έγιναν σε πρωτεύουσες δυτικών χωρών. Δεν επρόκειτο για διαδηλώσεις διαμαρτυρίας, αλλά για μαζικές επιθέσεις αμφισβήτησης κατά της Δύσης. Αναφέρω ορισμένα από τα πανό που κρατούσαν οι Μουσουλμάνοι διαδηλωτές: «Ετοιμαστείτε για το πραγματικό Ολοκαύτωμα», «Ευρώπη θα πληρώσεις. Ο Μπιν Λάντεν έρχεται», «Ευρώπη πάρε μερικά μαθήματα από την 11/9» και το πλέον απαξιωτικό για τον πολιτισμό μας «Ελευθερία να πας στο διάβολο».

Δυστυχώς, φαίνεται πως ο Ισλαμισμός, δηλαδή η μετάπτωση του Ισλάμ από το επίπεδο της θρησκείας και της πνευματικής παράδοσης στο επίπεδο της πολιτικής ιδεολογίας, είναι πράγματι ένας επικίνδυνος ολοκληρωτισμός!

Μετά την άρνηση των χωρών και των λαών της Δύσης να ενδώσουν στην τρομοκρατία των φανατικών Μουσουλμάνων, που διαδήλωναν απειλώντας και κατέστρεφαν βίαια, για να διαμαρτυρηθούν δήθεν για την προσβολή που υπέστη ο προφήτης τους από τα σκίτσα της ‘Jyllands-Posten’, ο Hamandi Redishi, Μουσουλμάνος, Καθηγητής Πολιτικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο της Τύνιδας (Τυνησία), με δηλώσεις του είχε απευθυνθεί στη Δύση με τα εξής τολμηρά λόγια: «Δεν πρέπει να απαρνηθείτε τη θρησκευτική ελευθερία και την ελεύθερη κριτική. Αν υποχωρήσετε θα σημάνει το τέλος τους. Όλες οι δικαιολογίες θα είναι τότε καλές. Δεν θα υπάρχει όριο. Το να απαγορεύεται στους Μουσουλμάνους να προσβάλλουν τον Προφήτη είναι κατανοητό. Αλλά στην περίπτωση αυτή, γίνεται προσπάθεια να επεκταθεί αυτή η απαγόρευση σε σας, τους Δυτικούς. Είναι μια απόπειρα να επιβληθεί η σαρία, ο ισλαμικός νόμος στον κόσμο».
Ο Hamandi Redishi ουσιαστικά κάνει μια έκκληση, να μην υποχωρήσει η ελευθερία εμπρός στην πίεση του τρόμου της θρησκευτικής βίας που ασκεί ο Ισλαμισμός. Η φωνή του επιβεβαιώνει δυστυχώς την καταγγελία της Ayaan Hirsi Ali, της Taslima Nasreen, του Salman Rushdie, της Irshad Manji και άλλων, που έγραψαν την δημόσια καταγγελία του Ισλαμισμού, ως ολοκληρωτισμού.
Ανέφερα τον Salman Rushdie, που φαντάζομαι θα τον θυμόμαστε όλοι. Δεν μου αρέσει ο τρόπος που γράφει, αν και τούτο είναι καθαρά υποκειμενικό και αφορά μόνον εμένα. Αλλά το να καταδικασθεί σε θάνατο με την φάτουα (γνωμοδότηση και απόφαση) ενός Ιμάμη του Ιράν, γιατί έτυχε να είναι Μουσουλμάνος και έγραψε τους ‘Σατανικούς Στίχους’, που δεν άρεσαν στον Χομεϊνί, αυτό αποτελεί χωρίς αμφιβολία δείγμα ολοκληρωτικής πρακτικής.
Ανέφερα την Taslima Nasreen. Κάποτε ζούσε στην πατρίδα της το Μπανγκλαντές και εργαζόταν ως γιατρός. Έγραψε ένα βιβλίο το 1993 με τίτλο «Lajja» (στη γλώσσα μπενγκάλι) «Ντροπή» στα ελληνικά, όπου περιέγραφε τα δεινά που είχε υποστεί μια οικογένεια Ινδουϊστών στο Μπανγκλαντές. Η έκδοση αυτού του βιβλίου υπήρξε η αφορμή να καταδικασθεί από θρησκευτικό δικαστήριο, ως Μουσουλμάνα, σε θάνατο. Σώθηκε χάριν της διεθνούς κατακραυγής και τώρα ζει εξόριστη στην Ευρώπη.
Ανέφερα την Irshad Manji, μια Μουσουλμάνα που ζει στον Καναδά αμφισβητεί χωρίς επιείκεια και ανοχή την κατεστημένη ερμηνεία των κανόνων του Ισλάμ (το σύστημα δικαίου σαρία) και την απολιθωμένη επιβολή του Ισλάμ στην εποχή μας, απαράλλαχτα όπως συνέβαινε την εποχή του Μοχάμεντ. Μάχεται για ‘να ξανανοίξουν οι πύλες της ijtihad’, δηλαδή να καταλάβει ξανά ο ανθρώπινος λόγος δεσπόζουσα θέση στην ερμηνεία της πίστης και του νόμου στο σύγχρονο Ισλάμ. Θεωρείται αιρετική και μαύρο πρόβατο για τους Μουσουλμάνους που πιστεύουν πως κρατούν την αλήθεια φυλακισμένη στην τσέπη της κελεμπίας τους.

Τί προσφέρει στους Παλαιστινίους της Γάζας η αδιάλλακτη πολιτική του Ismail Haniya, πρωθυπουργού των Παλαιστινίων και στελέχους της ισλαμικής Χαμάς, τόσο έναντι της Φατάχ, από την οποία προέρχεται ο Mahmud Abbas, πρόεδρος της Παλαιστινιακής Αρχής, αλλά και έναντι του Ισραήλ; Έχει προσφέρει αναρίθμητους νεκρούς σε μια εμφύλια σύγκρουση μεταξύ των Παλαιστινίων, που δεν έχει λάβει τέρμα ακόμη κι έχει προσφέρει πείνα, ανέχεια και απομόνωση στους κατοίκους της Γάζας…. Και πού οφείλεται αυτή η αδιαλλαξία του Haniya; Στην εργώδη και αιματηρή προσπάθεια της Χαμάς να επιβάλλει την ισλαμική «καθαρότητα» και να επιτύχει την εξαφάνιση του Κράτους του Ισραήλ, ως απώτατη ουτοπία ‘δικαίωσης’ του Ισλάμ….

Ένα άλλο στοιχείο που καθιστά τον Ισλαμισμό συγγενή με το Ναζισμό και το Σταλινισμό είναι ο μαχητικός αντισημιτισμός που τον διακρίνει. Ίσως ο πιο ακραίος εκφραστής του μουσουλμανικού αντισημιτισμού να ήταν ο Μεγάλος Μουφτής της Ιερουσαλήμ Hajj Muhamend Amin al Husseini, την περίοδο του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου. Σήμερα, ίσως ο πιο αυθάδης ρατσιστής κατά των Εβραίων, που επικαλείται το Ισλάμ για να υποστηρίξει την ανάγκη εξαφάνισης του Ισραήλ, είναι ο Πρόεδρος της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν Mahmud Ahmadinejad!


To τελευταίο συμβάν που συντάραξε και πάλι συνειδήσεις ήταν η είδηση, πως ο νεαρός Αφγανός δημοσιογράφος Sayed Parwez Kaambakhsh, μόλις 23 ετών, καταδικάσθηκε σε θάνατο από δικαστήριο της χώρας του, γιατί οι δικαστές έκριναν πως ο δημοσιογράφος αναφέρθηκε στο Κοράνιο με ασέβεια και αμφισβήτηση….

Σέβομαι τους Μουσουλμάνους και όποτε διαπιστώνω σε βάρος τους διακρίσεις θυμώνω και εκφράζω την αντίθεσή μου σε μια τέτοια πρακτική. Προβάλλω όμως την στοιχειώδη αξίωση, ότι οι Μουσουλμάνοι οφείλουν να σέβονται τους ανθρώπους άλλων θρησκειών, ακόμα και αν αντιτίθενται τα πιστεύω τους σε βασικές αρχές του Ισλάμ (λ.χ. είναι ανιμιστές ή άθεοι), εφόσον επιθυμούν να ζουν σε κοινωνίες της Ευρώπης και της Αμερικής, όπου το θεμελιώδες χαρακτηριστικό τους είναι η ελευθερία σε όλες τις εκφάνσεις της και η ανεκτικότητα έναντι του Άλλου, του Διαφορετικού!

ΤΙΜΙΟΙ ΜΕ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΜΑΣ...

Μάτια πνιγμένα
πρόσωπο καλυμμένο
άφωνη θλίψη

Ένα χαϊκού για το δακρυσμένο πρόσωπο της κοπέλας της φωτογραφίας

Μέχρι τώρα πολλές φορές έχω υπερασπιστεί το Ισλάμ. Το έκανα συνειδητά και με απόλυτη ανιδιοτέλεια. Είχα, και συνεχίζω να έχω τη πεποίθηση, ότι η προκατάληψη εναντίον των Μουσουλμάνων, της πίστης και της θρησκευτικής κουλτούρας τους, είναι συνήθως εντελώς άδικη. Ότι το αντιμουσουλμανικό μένος που κυρίως πηγάζει από την άγνοια των πολλών, δύσκολα μπορεί να δικαιολογηθεί. Γι’ αυτό και θεωρώ ότι η «ισλαμοφοβία», που σαν μολυσματική νόσος έχει απλωθεί στις χώρες της Δύσης, -δυστυχώς δεν έχει αφήσει ανεπηρέαστους και αρκετούς Έλληνες-, είναι μια επικίνδυνη αρνητική ιδεολογία.
Η εναντίωση στο Ισλάμ μετά την 11η Σεπτεμβρίου, που κατέλαβε ως μαζική μονομανία μέρος της κοινής γνώμης χωρών της Ευρώπης και των Η.Π.Α., το μόνο που κατάφερε, ήταν να δώσει επιχειρήματα σε φανατικούς, που έχουν ντύσει την ολοκληρωτική ιδεολογία τους με την αραβική αμπάγια[1].
Η Δύση, (ρωμαιοκαθολική και φονταμενταλιστική προτεσταντική, ιουδαϊκή), αντιμετωπίζει τους Μουσουλμάνους σχεδόν στο σύνολό τους αφ’ υψηλού, ως ανθρώπους χαμηλής πολιτισμικής στάθμης και ως εκ προοιμίου ύποπτους τρομοκράτες. Ίσως αυτή η στάση να οφείλεται στο «σύνδρομο του Σταυροφόρου», που φαίνεται πως διακατέχει το υποσυνείδητο πολλών Δυτικών και διαμορφώνει τη στάση τους απέναντι στους Μουσουλμάνους και στους Χριστιανούς των αρχαίων εκκλησιών της Ανατολής. Μια τέτοια στάση, που αμφισβητεί σ’ ένα πλήθος ανθρώπων την αξιοπρέπεια και την αξιοπιστία, μόνο και μόνο γιατί είναι διαφορετικοί, γεννά δικαιολογημένα αντίδραση, που όπως αποδεικνύεται από τα πράγματα, τις πιο πολλές φορές τρέφεται δυστυχώς από καταστροφικό μηδενισμό….

Δεν έχω την πρόθεση να παύσω να υπερασπίζομαι το Ισλάμ, όταν οι περιστάσεις και η τιμιότητα το απαιτούν. Αλλά σήμερα, θέλω να εκφράσω την οργή μου για το μεγάλο πλήθος των Μουσουλμάνων, που έχουν κάνει το Ισλάμ και ιδίως τη σαρία[2], αποκρουστικά! Γιατί ο τρόπος που κάνουν καθημερινή πράξη την πίστη τους προσβάλλει τον άνθρωπο, καταρρακώνει απαράδεκτα τη γυναίκα κι επί πλέον, για να περιφρουρήσουν την πνευματική ταυτότητά τους και να αμυνθούν, κατά της καταλυτικής επέλασης του ‘αμερικάνικου τρόπου ζωής’ και της αφομοιωτικής επιβουλής της Δύσης, εξέφρασαν τη θεμιτή κατ’ αρχάς αντίδρασή τους μέσω της κατασκευής μιας ιδεολογίας που αποτελεί εκτροπή από την πίστη και το ήθος του Ισλάμ, το λεγόμενο ‘πολιτικό Ισλάμ’. Το ‘πολιτικό Ισλάμ’ είναι πράγματι επικίνδυνο και δίχως καμιά αμφιβολία εκφράζει μια ολοκληρωτική μαχητική ιδεολογία στην εποχή μας[3].

Αυτό το κείμενο είναι αφιερωμένο με οδύνη και οργή, στα δάκρυα της άγνωστης Μουσουλμάνας της φωτογραφίας. Είναι τα δάκρυα του πόνου και της ταπείνωσης, τα δάκρυα για την άρνηση των άλλων, του πλήθους των ανδρών Μουσουλμάνων, να σου αναγνωρίσουν την αξία που αρμόζει σε κάθε ανθρώπινη ύπαρξη, τα δάκρυα ίσως της οργής, για τη μεγάλη αδικία που υφίσταται επί αιώνες η γυναίκα στις παραδοσιακά μουσουλμανικές κοινωνίες.

Αυτό το κείμενο το αφιερώνω στην άγνωστη κοπέλα από τη Σαουδική Αραβία, που τον Οκτώβριο του 2006 είχε καταδικασθεί από δικαστήριο αυτής της χώρας σε ενενήντα (90) μαστιγώσεις, όταν μετά την καταγγελία ομαδικού βιασμού εκ μέρους επτά ανδρών που είχε υποστεί, διαπιστώθηκε ότι είχε βγει με ένα άνδρα που δεν ήταν συγγενής της, -ο συνοδός της επίσης κακοποιήθηκε από τους βιαστές-, πράγμα που αποτελεί ποινικά κολάσιμη πράξη κατά την εκδοχή της σαρία στη Σαουδική Αραβία.
Η Φαουζίγια αλ Ούνι, ιδρυτικό μέλος της νεοσύστατης Σαουδικής Οργάνωσης για την Υπεράσπιση των Δικαιωμάτων των Γυναικών, μετά την προηγούμενη την καταδίκη της νεαρής γυναίκας δήλωσε: «Καταδικάζοντας το δικαστήριο την κοπέλα σε 90 μαστιγώσεις, περνά το μήνυμα πως η νεαρή είναι ένοχη. Κανένα θύμα βιασμού δεν είναι ένοχο. Δεν υπάρχει δικαιοσύνη για την κοπέλα. Αυτό αφορά όλες τις γυναίκες στη Σαουδική Αραβία. Φοβόμαστε για τις ζωές μας και για τις ζωές των αδελφών και των θυγατέρων μας και για τη ζωή κάθε γυναίκας σ’ αυτή τη χώρα. Μας διακατέχει φόβος όποτε βγαίνουμε στο δρόμο…».
Αυτό το κείμενο είναι αφιερωμένο στην παραπάνω άγνωστη κοπέλα, η οποία επειδή τόλμησε να αποκαλύψει δημόσια, την βάρβαρη καταδίκη της μετά τον φρικτό βιασμό της, τιμωρήθηκε από δικαστήριο της Σαουδικής Αραβίας σε διακόσιες μαστιγώσεις και φυλάκιση έξι μηνών[4].

Αυτό το κείμενο το αφιερώνω στον Σαουδάραβα Δικηγόρο Αμπντουρραχμάν αλ Λαχίμ, ο οποίος μόλις τον περασμένο μήνα, στερήθηκε την άδεια άσκησης του επαγγέλματός του, γιατί αποφάσισε να υπερασπιστεί την άγνωστη κοπέλα, που ανέφερα, και τόλμησε να δημοσιοποιήσει την πρόθεσή του στα μέσα μαζικής επικοινωνίας της χώρας του.
Η Φαουζίγια αλ Ούνι σχολίασε ως εξής την διοικητική ποινή που επιβλήθηκε στο Δικηγόρο Αμπντουρραχμάν αλ Λαχίμ: «Η παρακώλυση του Δικηγόρου να υπερασπιστεί το θύμα βιασμού στη δίκη, σχεδόν εξισώνει στο έγκλημα του βιασμού το θύμα με το θύτη….».

Αυτό το κείμενο είναι αφιερωμένο στη Χιούλια Καλκάν, που κατάφερε να διαφύγει από παράνομο θρησκευτικό κορανικό σχολείο στη Μερσίνα της Τουρκίας, όπου την είχε κλείσει οικότροφο, παρά τη θέλησή της, η μητέρα της με τη βοήθεια συγγενών της, στα πρώτα χρόνια της εφηβείας. Το αφιερώνω επίσης στην Εσμέ Καλκάν, αδελφή της Χιούλια, που ανατρέποντας την απόφαση της μητέρας της, κατάφερε να μην υποταχτεί στην τέλεση ενός προαποφασισμένου και επιβεβλημένου από άλλους γι’ αυτήν γάμου, επίσης μόλις είχε μπει στην εφηβεία. Τα δυο κορίτσια είχαν γεννηθεί στη Γερμανία από Τούρκους γονείς και χωρίς να ερωτηθούν, μεταφέρθηκαν από τη μητέρα τους στην Τουρκία, η μεγαλύτερη για να σπουδάσει το Κοράνιο και η μικρότερη, αργότερα, για να παντρευτεί έναν άνδρα που δεν είχε γνωρίσει προηγουμένως και χωρίς κανείς να ενδιαφερθεί για να μάθει τη γνώμη της…[5].

Το Ισλάμ έχασε, κατά κάποιο τρόπο, την «αθωότητά» του την 19η ημέρα του μήνα Ραμαντάν του έτους Εγίρας 40, όταν μέσα στο τζαμί της Κούφα και ενώ προσευχόταν ο Χαλίφης Αλή, δέχθηκε επίθεση με δηλητηριασμένο σπαθί. Δυο μέρες αργότερα, την 21η ημέρα του μήνα Ραμαντάν του έτους 40 από Εγίρας (κατά προσέγγιση 28/2/661 μ.Χ.), ο άγιος Αλή παρέδωσε το πνεύμα του και πέρασε στον κόσμο του Φωτός…. Η «αθωότητα» ή η «καθαρότητα» της περιόδου των τεσσάρων πρώτων Χαλιφών του Ισλάμ, είναι αποδεκτή ως γεγονός και κατά τη σουννιτική παράδοση. Μάλιστα οι Σουννίτες Μουσουλμάνοι στην μεγάλη τους πλειοψηφία, αποκαλούν τους τέσσερις πρώτες ηγέτες των πιστών, μετά την αναχώρηση του Προφήτη από τα επίγεια, ‘ρασιντούν’, που σημαίνει «Δίκαιοι Χαλίφες», ενώ αργότερα, επί Αββασιδών της Βαγδάτης, απέκτησε την έννοια των «ορθά καθοδηγημένων Χαλιφών».

Οι χριστιανικές εκκλησίες στη Δύση, μετά την εμφάνιση του Διαφωτισμού, έπαυσαν να επηρεάζουν με την ίδια ένταση και το ίδιο αποτελεσματικά, όπως συνέβαινε πρωτύτερα. Την επιρροή του Διαφωτισμού μεταξύ των Χριστιανών η Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία την δέχθηκε στην αρχή, μάλλον ως ένα μη αναστρέψιμο ‘κακό’. Αργότερα και ιδίως στην εποχή μας, μετά τη Δεύτερη Βατικανή Σύνοδο, υπήρξαν εκκλησιαστικοί ποιμένες και θεολόγοι που θεώρησαν πως ο Διαφωτισμός υπήρξε μια ευλογία και για την εκκλησία, γιατί την ώθησε να αντιμετωπίσει σημαντικά πράγματα όπως αξίωναν, έστω σιωπηλά, οι άνθρωποι και όπως απαιτούσαν οι καιροί. Εκκλησίες που προήλθαν από τη Μεταρρύθμιση, εγκολπώθηκαν αρχές του Διαφωτισμού και κατά μία άποψη, είναι οι εκκλησίες που αρθρώνουν έναν επίκαιρο λόγο και επιδεικνύουν μια ουσιαστική πιστότητα στο πνεύμα του Ευαγγελίου του Ιησού Χριστού. Τέλος, ένας μικρός αριθμός υπερσυντηρητικών προτεσταντικών κοινοτήτων, που εμφανίζουν όμως υπέρμετρο δυναμισμό, όχι μόνον απορρίπτουν πλήρως τις αξίες που προσέφερε ο Διαφωτισμός, αλλά χαρακτηρίζονται από έναν βιβλικό σκοταδισμό, που αναιρεί το μήνυμα του Ευαγγελίου. Οι φονταμενταλιστές προτεστάντες έχουν αναπτυχθεί κυρίως στην Αμερική και οι αναχρονιστικές σε σημαντικά και καίρια ζητήματα απόψεις τους επηρεάζουν συχνά, φανερά ή υπόγεια, την πολιτική των Η.Π.Α..
Οι χριστιανικές εκκλησίες της Ανατολής (ορθόδοξες, προχαλκηδόνιες και ανατολικές καθολικές), υπήρχαν από αιώνες σ’ ένα μουσουλμανικό περιβάλλον που τις προσέφερε ανεκτικότητα και σεβασμό. Ο Διαφωτισμός όμως, είτε δεν έφτασε ποτέ στην Ανατολή, όπου συνυπήρχε το Ισλάμ με τις ανατολικές χριστιανικές κοινότητες, είτε επηρέασε ορισμένες μόνον από τις χριστιανικές εκκλησίες της Ανατολής με πολλή καθυστέρηση και όχι στον ίδιο βαθμό που συνέβη τούτο μεταξύ των Χριστιανών της Δύσης.

Αν σήμερα οι κοινωνίες χωρών της Ευρώπης, της Αμερικής και της Ωκεανίας, κατά κύριο λόγο δείχνουν ευαισθησία στη διασφάλιση των δικαιωμάτων του ανθρώπου, τούτο οφείλεται κατά τη γνώμη μου, στη θετική επίδραση που άσκησαν οι αρχές του Διαφωτισμού στις κοινωνίες των παραπάνω χωρών. Σε όσες χώρες οι τοπικές εκκλησίες δεν απέρριψαν τον Διαφωτισμό, ως κάτι το επικίνδυνο για την πίστη τους, οι αρχές που αξιώνουν σεβασμό σε κάθε άνθρωπο, χωρίς διακρίσεις φύλου, φυλής, γλώσσας, καταγωγής και θρησκείας έχουν αναπτυχθεί και συνεχίζουν να αναπτύσσονται, μιας και η πραγματικότητα όλο και μας προσφέρει νέες προκλήσεις. Η αντιμετώπιση της γυναίκας ως ανθρώπινης ύπαρξης, με αξίωση ίσης τιμής με αυτήν που αποδίδεται στον άνδρα, υπήρξε μια κατάκτηση του πολιτισμού μας, που δεν μετρά πολλά χρόνια απ’ τη στιγμή που εδραιώθηκε. Τα δικαιώματα των παιδιών και η ιδιαίτερη φροντίδα για την περιφρούρησή τους, είναι μια κατάκτηση πολλή νέα. Το ότι πληθαίνουν οι σκεπτόμενοι άνθρωποι, που κρίνουν την ποιότητα της δημοκρατίας του τόπου τους από τον τρόπο που αντιμετωπίζονται οι πολίτες της χώρας που ανήκουν σε οποιασδήποτε μορφής μειονότητες, είναι κάτι πολύ θετικό, μολονότι δεν ακυρώνει μαγικά τις φυλετικές προκαταλήψεις, ούτε τους διχαστικούς θρησκευτικούς φανατισμούς στην κοινωνία μιας χώρας.
Η τιμιότητα απαιτεί την ακόλουθη ομολογία. Στις παραδοσιακά χριστιανικές κοινωνίες, η πρόοδος στον εξανθρωπισμό των διαπροσωπικών και των κοινωνικών σχέσεων δεν προήλθε με πρωτοβουλίες, συχνά ούτε καν με την ενθάρρυνση ή την υποστήριξη των συντηρητικών «ορθόδοξων» (ρωμαιοκαθολική- προσηλωμένες αυστηρά στο δόγμα προτεσταντικές) εκκλησιών. Οι ανθρώπινες σχέσεις άλλαξαν και η αξία του ανθρώπου, χωρίς επιθετικούς προσδιορισμούς, αναδείχθηκε μετά την επίδραση των αρχών του Διαφωτισμού στις κοινωνίες. Σε χώρες, που οι εκκλησίες της Μεταρρύθμισης υιοθέτησαν τον Διαφωτισμό, με την έννοια της παραδοχής της σημασίας της ανθρώπινης διάνοιας και του λόγου στη διαμόρφωση της πίστης και του ήθους, εκεί η πρόοδος έκανε άλματα και οι θετικές αλλαγές, τόσο στην προσωπική, όσο και στη συλλογική ζωή των ανθρώπων συχνά ήταν εντυπωσιακή.

Το Ισλάμ έζησε την περίοδο του Διαφωτισμού του και πρόσφερε πολλά και σημαντικά στον πολιτισμό της ανθρωπότητας. Δύο αιώνες περίπου αφότου ολοκληρώθηκαν οι πιο σημαντικές συλλογές ‘χαντίθ’, δηλαδή τον 10 αιώνα μ.Χ. οι Μουσουλμάνοι διανοούμενοι που ασχολούνταν με την ερμηνεία και την εφαρμογή του ιερού Νόμου, που σημαίνει κατ’ ουσίαν ερμηνεία του Κορανίου και της Παράδοσης (Σούννα) χάριν της Κοινότητας των Πιστών και των καθημερινών αναγκών της, πέραν των άλλων μεθόδων που εφάρμοζαν υιοθέτησαν μια πρωτοπορειακή μεθοδολογία που ονομάσθηκε «ιζτιχάντ». Η ιζτιχάντ, είναι μια επιστημονική μέθοδος ερμηνείας κατ’ αρχάς του ιερού Νόμου (Σαρία), αλλά κατ’ επέκταση του Κορανίου και της μουσουλμανικής Παράδοσης, που ως κύριο εργαλείο χρησιμοποιεί τον ανθρώπινο λόγο.
Η ιζτιχάντ, όταν ηγέτες των Μουσουλμάνων ήταν οι Αββασίδες της Βαγδάτης (11ος αιώνας), αποκηρύχθηκε με έναν αποφθεγματικό λόγο που αποδίδεται στον αλ Γκαζάλι: «Οι πύλες της ιζτιχάντ έχουν σφραγισθεί». Έκτοτε η πλειοψηφία των Μουσουλμάνων περιήλθε σε παρακμή και το Ισλάμ, εξαιτίας της συμπεριφοράς των πιστών εμφανίζει ως τις μέρες μας την οδυνηρή εικόνα, που καταδεικνύεται από τα λίγα περιστατικά που ανέφερα στην αρχή.
Ο ιερός Νόμος έχει καταστεί άτεγκτος και προσπαθεί να επιβάλλει προσαρμογή της πραγματικότητας στις αποστεωμένες από το χρόνο νομικές ρυθμίσεις του. Κανένα ενδιαφέρον δεν εμφανίζεται ώστε οι κανόνες του Νόμου να παρεμβαίνουν για να εξισορροπούνται οι συγκρούσεις που εμφανίζονται στις σύγχρονες συνθήκες, μέσα στο κοινωνικό, οικονομικό και πολιτισμικό περιβάλλον που εμφανίζονται και όχι κατά τα πρότυπα ενός παρελθόντος που δεν υπάρχει πλέον.

Είναι ανάγκη, για να αναδειχθεί στο σύγχρονο κόσμο το αληθινό πρόσωπο του Ισλάμ, που κατά βάση είναι ανθρωπιστικό και προοδευτικό, να ανοίξουν και πάλι διάπλατα οι πύλες της ιζτιχάντ. Το ιερό Κοράνιο και η Παράδοση να προσεγγίζονται με τη χρήση και της διάνοιας του ανθρώπου, έτσι ώστε να διακρίνεται το κεκρυμμένο μήνυμα από το ολοφάνερο, να μπορεί να ξεχωρίζει ο κορανικός λόγος που τον χαρακτηρίζουν στοιχεία ιστορικότητας, γιατί δόθηκε για να αντιμετωπισθεί ένα επίκαιρο πρόβλημα ή ζήτημα της εποχής του Προφήτη, από τον λόγο του ιερού Βιβλίου που έχει κύρος πέραν των περιορισμών του χρόνου.
Είναι ντροπή στο Ισλάμ να υπάρχουν γυναίκες που ζουν ταπεινωμένες, σαν όντα κατώτερα σε σύγκριση με τους άνδρες. Είναι ντροπή, έθιμα των αραβικών φατριών της ερήμου, ή έθιμα των κατοίκων των αφιλόξενων εκτάσεων του Αφγανιστάν να βαπτίζονται σαν ισλαμικά δήθεν με αποτέλεσμα να καταπιέζονται οι γυναίκες, να ζουν στο περιθώριο και να εκφράζουν τον πόνο τους με πικρά δάκρυα που μουσκεύουν το κάλυμμα της κεφαλής τους.

Σήμερα, 10 Δεκεμβρίου, ημέρα αφιερωμένη στην περιφρούρηση των δικαιωμάτων του ανθρώπου. Μια μεγάλη ομάδα του ανθρώπινου πληθυσμού, ίσως να αποτελεί την πλειοψηφία, οι γυναίκες ζουν στερημένες, σε πολλές γωνιές του πλανήτη, από το στοιχειώδες, να τους αναγνωρίζεται η ανθρώπινη υπόσταση και η αξιοπρέπεια.

Ο M. Fetullah Gülen, εμπνευσμένος πνευματικός ηγέτης στο σύγχρονο Ισλάμ είχε πει πρόσφατα ότι το Ισλάμ μπορεί να εκφρασθεί καλύτερα στη Δύση, παρά στις παραδοσιακά μουσουλμανικές χώρες. Η διαπίστωση αυτή είναι αλήθεια. Αλλά πρέπει να αλλάξει. Δεν είναι τίμιο, ενάμισυ δισεκατομμύριο και παραπάνω, τόσοι είναι οι Μουσουλμάνοι σε όλο τον κόσμο, να παραμένουν καταδικασμένοι στην άγνοια, στο μίσος, στο φόβο και στη διανοητική υστέρηση. Εκείνοι, που πρωταγωνιστούν σε τούτο το ανοσιούργημα, -κυβερνήσεις, μουλάδες και ιμάμηδες, πολιτικοί που εκμεταλλεύονται την εξαθλίωση του ανθρώπου-, αν και επικαλούνται το Ισλάμ και το Κοράνιο, δυστυχώς ασχημονούν σε ό,τι είναι ιερό και όσιο.

[1] Παραδοσιακό κεφαλομάντηλο των Αράβων της ερήμου.

[2] Ο ιερός νόμος των Μουσουλμάνων, που πηγάζει από το Κοράνιο και τα χαντίθ, όπου σώζονται διδασκαλίες του προφήτη Μωάμεθ και περιστατικά από τη ζωή του.
[3] Ο τρόπος διακυβέρνησης του Αφγανιστάν από τους «ταλιμπάν» και οι συχνές ακρότητες που επιδεικνύουν ιδίως τα καθεστώτα της Σαουδικής Αραβίας και του Ιράν στον τρόπο ρύθμισης της δημόσιας ζωής αποδεικνύει αναμφίβολα τον χαρακτηρισμό του ‘πολιτικού Ισλάμ’ ως επικίνδυνης ολοκληρωτικής ιεδολογίας.
[4] Οι θύτες καταδικάστηκαν σε φυλακίσεις από δύο ως εννέα χρόνια, μολονότι είχε ζητηθεί από το δικαστήριο να τους επιβληθεί η θανατική ποινή.
[5] Hülya Kalkan: Ήθελα μόνο να είμαι ελεύθερη. Εκδόσεις Κονιδάρη Αθήνα 2007.

Εκ βαθέων

Η πυρπόληση της Ελλάδος κατά το θέρος του 2007 προκάλεσε στις πεποιθήσεις μου και στον τρόπο διαμόρφωσης των σκέψεών μου μία μεγάλη και απρόσμενη ανατροπή. Οι φλόγες που έκαιγαν ασταμάτητα πολλές περιοχές της χώρας, με απρόβλεπτα τραγικές συνέπειες, άγγιξαν οδυνηρά την ύπαρξή μου και οι πληγές από τα εγκαύματα, βαθειές και δύσμορφες, πυορροούν ακόμα. Δεν υποστηρίζω πως είμαι ο μόνος σε τούτο τον τόπο, που αισθάνθηκε βαθύ πόνο για τις καταστροφές στην Αττική, στην Εύβοια, στην Πελοπόννησο και όπου αλλού, με όλα όσα αυτές είχαν ως επακόλουθο…. Από καιρό η ψυχή μου γονατίζει και αδυνατώ να γνωρίσω ανάπαυση εξαιτίας του βάρους που κουβαλώ, μετά από όσα είδα και από όσα άκουσα το καλοκαίρι που πέρασε, καθώς αντίκρυζα μαζί τόσους άλλους θεατές της τηλεόρασης, τυφλές πυρφόρες δυνάμεις, τις πιο πολλές ανεξέλεγκτες, να κατατρώγουν καταστροφικά ζώα οικόσιτα και ελεύθερα, φυτά κάθε είδους και υπάρξεις ανθρώπων .

Στη μυθική διήγηση της δημιουργίας του ανθρώπου, που περιέχεται στη Γένεση, διαβάζουμε τα εξής: «Ας φτιάξουμε τον άνθρωπο σύμφωνα με την εικόνα τη δική μας και την ομοίωση, κι ας εξουσιάζει στης θάλασσας τα ψάρια, στου ουρανού τα πτηνά, στα ζώα και γενικά σ’ όλη τη γη και στα ερπετά που σέρνονται πάνω σ’ αυτήν…. να γεμίσετε τη γη και να κυριαρχήσετε σ’ αυτήν…» (Γέν. 1:26,28). Ο βιβλικός μύθος* της δημιουργίας του είδους μας έχει υιοθετηθεί με περιγραφικές αποκλίσεις και από το Κοράνιο (βλ. 2:30, 35:11 κ.α.). Επομένως η μυθική ανθρωπολογία της Τορά αποτελεί κοινή παρακαταθήκη των αβραμιαίων οικουμενικών θρησκειών, -Ιουδαϊσμός, Χριστιανισμός και Ισλάμ-. Η συντριπτική πλειοψηφία Εβραίων, Χριστιανών και Μουοσουλμάνων, πιστεύουν πως ο άνθρωπος πλάστηκε από το Θεό για να εξουσιάζει όλη την κτίση, να πλημμυρίσει όλη τη γη με την παρουσία του και να κυριαρχήσει στον πλανήτη.

Αν κάποιος μελετήσει βαθύτερα είτε τη Βίβλο, είτε το Κοράνιο, θα κατανοήσει πως η πεποίθηση πως ο άνθρωπος έχει κληθεί να είναι εξουσιαστής και επικυρίαρχος του πλανήτη Γη και όλου του πλανητικού οικοσυστήματος, αποτελεί μια στρέβλωση του βιβλικού και του κορανικού μηνύματος (διαβάστε λόγου χάρη στη Σοφία Σολομώντος 11:24-12:1, όπως και στο Κοράνιο Σούρα 2:3, όπου ο άνθρωπος καλείται να είναι 'τοποτηρητής' του Δημιουργού στη γήινη κτίση). Παρόλα αυτά, η κυρίαρχη ανθρωπολογία στις τρεις μονοθεϊστικές θρησκείες, που είναι χαραγμένη στο υποσυνείδητο της πλειονότητας των θρήσκων, προβάλλει τον άνθρωπο σαν επικυρίαρχο στη γη, στη θέση και στο όνομα του Θεού. Αυτή η εκδοχή έχει επιφέρει το αδιέξοδο αποτέλεσμα του ανταγωνισμού εκ μέρους του ανθρώπου έναντι του φυσικού περιβάλλοντός του και την πλήρη οργανική αποξένωσή του από τον έμβιο κόσμο που υπάρχει τριγύρω του.

Ο εγωιστής άνθρωπος, που έχει εμποτιστεί από την ανθρωπολογία της αβραμιαίας θρησκευτικής παράδοσης, δηλαδή ο άνθρωπος που ζει στη Δύση και στη Μέση Ανατολή, κατά κύριο λόγο, έχει αποδειχθεί κατατροφέας της γης και κατ' ουσία υπονομευτής της ύπαρξης του ανθρώπινου είδους. Αυτή η καταστροφική ανταγωνιστικότητα που ανέπτυξε ο 'πολιτισμένος άνθρωπος' έναντι του σύνολου φυσικού περιβάλλοντος, όπου μέσα του ζει και κινείται και ο ίδιος, από τη θρησκεία, κατέκτησε και τις πολιτικές ιδεολογίες που έχουν επηρεάσει δραστικά τον κόσμο, ίδίως μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Τόσο ο καπιταλιστικός κόσμος, που αυτάρεσκα θέλει να ονομάζεται 'ελεύθερος κόσμος', όσο και ο κομμουνιστικός κόσμος, που έχει αποκαλυφθεί χωρίς ίχνος αμφιβολίας πως πρόκειται για απάνθρωπο αυταρχικό μοντέλο διακυβέρνησης, αποδέχθηκαν την ανταγωνιστικότητα του ανθρώπου απέναντι στη φύση και επέφεραν ανυπολόγιστες και πολλές φορές μη αναστρέψιμες καταστροφές στον πλανήτη. Στις χώρες του δυτικού καπιταλισμού, όπου σε πολιτικό επίπεδο λειτουργεί η δημοκρατία, παρόλα τα ελλείμματά της καθιστά δυνατή την αντίθετη έκφραση, την έντονη αμφισβήτηση στην πολιτική των κυρίαρχων συμφερόντων κι έτσι έχει αναπτυχθεί το "Οικολογικό Κίνημα", με αδιαμφισβήτηη συμβολή στην ανατροπή συνειδήσεων και στην επιρροή της πολιτικής συμπεριφοράς. Αντίθετα στις κομμουνιστικές δικτατορίες οι περιβαλλοντικές καταστροφές υπήρξαν και είναι συχνά πιο φοβερές (λ.χ. δες την τύχη της λίμνης Αράλης στην Κεντρική Ασία [πρώην Σοβιετική Ένωση] και το τί συμβαίνει στη Λαϊκή Κίνα), γιατί η αμφισβήτηση στην επίσημη πολιτική του κόμματος είναι επικίνδυνα αθέμιτη.

Η εκτεταμένη πυρπόληση της Ελλάδος, όπως και κάθε άλλης χώρας στη γη, δεν οφείλεται σε τυχαίες συνθήκες. Δεν οφείλεται απλά στην αμέλεια, όσων έχουν καθήκον να προστατεύουν τα δάση και τα οικοσυστήματα που υπάρχουν σ’ αυτά. Η κύρια αιτία των καταστροφών είμαστε εμείς οι ίδιοι, που αντιμετωπίζουμε το φυσικό περιβάλλον ως κάτι ξένο από μας και μόνον ως πεδίο οικονομικής εκμετάλλευσης και πηγή πλουτισμού. Τα δένδρα, τα φυτά, τα ζώα, τα πτηνά, τα μέταλλα και τα ορυκτά είναι για μας χρηστικά αντικείμενα, που τα διαχειριζόμαστε σύμφωνα με αυθαίρετες επιλογές για να ικανοποιήσουμε, όσο το δυνατόν πιο πολύ το εγώ μας και τις αδηφάγες απαιτήσεις του….

Μετά την καταστροφή οι επισημάνσεις που διατυπώνω παραπάνω, έγιναν σιωπηλές κραυγές στη συνείδησή μου και ανέτρεψαν τα πιστεύω μου. Απογύμνωσαν ανίερα κατ’ ουσίαν χαρακτηριστικά του πολιτισμού μας, που ως τώρα δεχόμουν σα να ήταν στολίδια ιερής παρακαταθήκης, μιας και έτσι είχαμε γαλουχηθεί εδώ και γενιές. Όλη αυτή την διαδικασία της αποδόμησης των πιστεύω και τρόπου σκέψης, τη βρήκα να εντυπώνεται σεμνά στους στίχους του παρακάτω χαϊκού:
Άνεμος τραχύς
σκόρπισε τα θρύψαλα
αχτίδα φωτός.

*Με τη λέξη "μύθος" δεν αναφέρομαι σε κάποιο παραμύθι, αλλά σε μια διήγηση που περιέχει συμβολισμούς, προκειμένου να γίνει προσιτή το κατά δύναμη από τον άνθρωπο....

ΚΥΡΙΕ ΜΟΥ, ΑΥΞΗΣΕ ΜΟΥ ΤΗ ΓΝΩΣΗ!

Την Παρασκευή 22/06/07 πληροφορηθήκαμε ότι στο Μοσχάτο έγιναν τα εγκαίνεια ενός Αραβοϊσλαμικού Πολιτιστικού Κέντρου, που διαθέτει κι έναν αξιοπρεπή χώρο λατρείας για τους Μουσουλμάνους.

Την Τρίτη 26/06/07 σε πρωινή εκπομπή των κ.κ. Οικονομέα και Καμπουράκη στο "MEGA" συζητήθηκε μεταξύ των άλλων θεμάτων και η ίδρυση του μουσουλμανικού χώρου λατρείας και του πολιτιστικού κέντρου στο Μοσχάτο. Οι δημοσιογράφοι είχαν καλέσει κι έναν Ορθόδοξο κληρικό, που συχνά πυκνά εμφανίζεται σε τηλεοπτικές εκπομπές, τον πρεσβύτερο και ψυχίατρο κ. Στυλιανό Καρπαθίου. Όσες φορές παρακολούθησα στην τηλεόραση τον κ. Καρπαθίου τα συναισθήματά μου πάντοτε ήταν ανάμεικτα. Κυμαίνονταν σε μία κλίμακα μεταξύ θλίψης και οργής. Θλίψης, γιατί ένας κληρικός της Ανατολικής Ορθόδοξης Εκκλησίας με περισσήν αμετροέπεια εκδηλώνει έναν φανατισμό έναντι διαφορετικών απόψεων, που όση καλή διάθεση κι αν είσαι διατεθειμένος να δείξεις τούτο είναι αδύνατο. Θλίψης, γιατί ένας Ορθόδοξος κληρικός που συνάμα είναι και γιατρός, επιδεικνύει με φοβερό πάθος, μίσος κατά ανθρώπων με διαφορετική ¨πίστη¨ από τη δική του ή με διαφορετικές απόψεις από τις δικές του. Θλίψη, γιατί ένας Ορθόδοξος κληρικός έχει μεταλλαχτεί σε πύρινο κήρυκα του εθνοφυλετισμού, όπως από το 1872 η Ανατολική Ορθόδοξη Εκκλησία έχει αποκηρύξει ως αίρεση τον ρατσισμό (Σύνοδος της Κωνσταντινουπόλεως). Οργή, διότι ο συγκεκριμένος κληρικός, καλυπτόμενος πίσω από το ¨σχήμα¨του, με αμέτρητη προπέτεια και υπεροψία προβάλλει ποικίλες γνώμες, απόλυτα ιδιωτικές, που μόνο έρεισμα βρίσκουν στην άγνοια και στην προκατάληψή του.

Στην τηλεοπτική εκπομπή της 26/06/07 έφτασε στο σημείο να ισχυριστεί, ότι η ίδρυση ενός ισλαμικού πολιτιστικού κέντρου στην Αθήνα εγκυμονεί κινδύνους να αποτελέσει τροφείο τρομοκρατών και για τούτο δεν θα έπρεπε να επιτραπεί η λειτουργία του. Σαν παρένθεση επιτρέψτε μου να σημειώσω, ότι όταν ο αγώνας των Παλαιστινίων περνούσε τη φάση της ¨μεγάλης απελπισίας¨ κατά του Ισραήλ και της Δύσης, η πιο ακραία "τρομοκρατική" οργάνωση είχε επικεφαλής έναν Ορθόδοξο Χριστιανό γιατρό, τον Georges Habbas. Όσον αφορά τη λειτουργία μουσουλμανικών τεμένων επικαλέσθηκε τη λέξη ¨αμοιβαιότητα¨, εννοώντας ότι για να λειτουργούν τεμένη στην Ελλάδα, τούτο θα είναι επιτρεπτό υπό την προϋπόθεση ότι σε μουσουλμανικές χώρες θα μπορούν ελεύθερα να λειτουργούν ορθόδοξες εκκλησίες.... Για να υποστηρίξει με αρνητικά παραδείγματα την άποψή του ανέφερε δύο: Τη διακοπή λειτουργίας της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης στην Τουρκία και το ότι στην Ιερουσαλήμ οι Μουσουλμάνοι έχουν τέμενος στο Όρος των Ελαιών εις ανάμνηση της Αναλήψεως του Χριστού, γεγονός που δεν επέτρεψε να ανεγερθεί πριν λίγα χρόνια μεγάλος ορθόδοξος ναός στην ίδια τοποθεσία.

Δυστυχώς για τον κ. Καρπαθίου η αλήθεια δεν είναι αυτή που νομίζει και την διατυμπανίζει διασπείροντας ψευδείς πληροφορίες σε όσους τον ακούν.

Κατ' αρχάς τα πρεσβυγενή πατριαρχεία της Ανατολής (Κωνσταντινουπόλεως, Αλεξανδρείας, Αντιοχείας και Ιεροσολύμων), εδώ και αιώνες υπάρχουν και ανθούν σε μουσουλμανικό περιβάλλον. Οι Μουσουλμάνοι ποτέ δεν εμπόδισαν τις χριστιανικές εκκλησίες, όλων των ομολογιών, και ιδίως τις ανατολικές εκκλησίες (Ορθόδοξη, Αρμενική, Κοπτική, Ασσυριακή κ.λπ.) να υπάρχουν και να λειτουργούν. Όσες φορές εμφανίστηκαν εμπόδια ή κρατικές παρεμβάσεις μεροληπτικές σε βάρος των εκκλησιών, αυτά δεν προήλθαν από Μουσουλμάνους αλλά από εθνικιστικούς πολιτικούς παράγοντες*. Το ζήτημα της Χάλκης είναι πρόβλημα κυρίως πολιτικό και αφορά μια χώρα με αυστηρά ¨κοσμικό καθεστώς¨, που ελάχιστα ενθαρρύνει την απρόσκοπτη έκφραση της μουσουλμανικής πίστης, μολονότι η πλειοψηφία του πληθυσμού της είναι Μουσουλμάνοι. Το ζήτημα της απαγόρευσης ανέγερσης μεγάλου ορθόδοξου ναού εις μνήμη της Αναλήψεως στο Όρος των Ελαιών έχει σχέση με τη νομοθεσία που εφαρμόζει το Κράτος του Ισραήλ ως προς τα προσκυνήματα των τριών αβραμιαίων θρησκειών (Ιουδαϊσμός, Χριστιανισμός και Ισλάμ) στην επικράτειά του. Ο νόμος που εφαρμόζεται είναι οθωμανικός και αποβλέπει στην περιφρούρηση της θρησκευτικής ειρήνης μεταξύ Ιουδαίων, Χριστιανών και Μουσουλμάνων. Προβλέπει μάλιστα το εξής καθεστώς. Εφόσον σε συγκεκριμένο τόπο υπάρχει ιερό κτίσμα εις ανάμνηση ενός γεγονότος, που ανεγέρθηκε με πρωτοβουλία μιας θρησκευτικής κοινότητας, απαγορεύεται σε άλλη θρησκευτική κοινότητα που τιμά εξίσου το ίδιο γεγονός να ανεγείρει νέο ιερό κτίσμα. Στο Όρος των Ελαιών, στην τοποθεσία όπου κατά την παράδοση αναλήφθηκε ο Χριστός, υπάρχει ένα αιωνόβιο μικρό τζαμί, σε ανάμνηση της Αναλήψεως του Χριστού, όπου ο προσκυνητής ή ο επισκέπτης μπορεί να δει σε πέτρα ανάγλυφο ίχνος ανθρώπινου πέλματος, που είναι ίχνος από το πέλμα του Ιησού πριν αναληφθεί. Πριν από λίγα χρόνια, επί πατριαρχείας Διοδώρου, σε παρακείμενο προς το τζαμί οικόπεδο, που το Πατριαρχείο θεωρεί ιδιοκτησία του και όπου υπήρχε ένα διόροφο σπίτι κτισμένο πριν μερικές δεκαετίες, δόθηκε εντολή σε έναν Αγιοταφίτη ιερομόναχο, τον Ιωακείμ Στρογγυλό, να ανεγείρει μεγάλο ναό της Αναλήψεως, χωρίς να υπάρχει σχετική έγγραφη άδεια από τις αρμόδιες αρχές, παρά μόνο πατριαρχικές διαβεβαιώσεις ότι δεν θα υπήρχε πρόβλημα με τις οικοδομικές εργασίες. Όταν ο σκελετός από μπετόν του υπό ανέγερση ναού έφθασε σε ορισμένο ύψος επενέβησαν οι ισραηλινές αρχές και κατεδάφισαν τον σκελετό. Ο π. Ιωακείμ είχε προφτάσει κι έκανε μια υπόγεια εκκλησία, η οποία υπάρχει και λειτουργεί απρόσκοπτα ως ναός της Αναλήψεως. Ο τρόπος που εφαρμόζουν οι ισραηλινές αρχές τον οθωμανικό νόμο περί προσκυνημάτων, στοχεύει στο να αποφεύγονται οι έριδες μεταξύ των διαφόρων θρησκευτικών κοινοτήτων στο Ισραήλ και όχι στο να περιορισθεί μεροληπτικά η ελευθερία της λατρείας με την ανέγερση τόπων λατρείας. Είναι χαρακτηριστικό ότι στην πόλη Συχέμ ή Ναμπλούς, στα κατεχόμενα από το Ισραήλ παλαιστινιακά εδάφη υπάρχουν οι περίφημοι τάφοι των Πατριαρχών (Αβραάμ, Ισαάκ κ.λπ.), που είναι ιερά πρόσωπα και για τις τρεις βιβλικές θρησκείες. Οι τάφοι αυτοί βρίσκονται σ' ένα μουσουλμανικό τέμενος, μέσα στο οποίο ευλαβούνται τα ιερά πρόσωπα του βιβλικού μονθεϊσμού Εβραίοι, Χριστιανοί και Μουσουλμάνοι. Οι Εβραίοι Ισραηλινοί ουδέποτε διανοήθηκαν, μετά τον πόλεμο των Έξι Ημερών, να μεταφέρουν τους τάφους σε άλλο χώρο ή να μετατρέψουν το τέμενος σε ιουδαϊκό αποκλειστικά προσκύνημα....

Όσον αφορά την επίκληση εκ μέρους του κ. Καρπαθίου της ¨αρχής της αμοιβαιότητας¨ για ίδρυση χώρων ετερόθρησκης λατρείας, θα θέλαμε να επισημάνουμε, ότι αυτή η αρχή εφαρμόζεται σε διακρατικές συνθήκες και σε καμιά περίπτωση ο σεβασμός της ελευθερίας της θρησκευτικής πίστης και λατρείας, ως θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα, δεν εξαρτάται από τέτοιου είδους ρήτρες. Αλλά θα ήταν σκόπιμο να προσθέσουμε και τα εξής. Σε όλες τις μουσουλμανικές χώρες υπάρχουν χριστιανικές εκκλησίες που λειτουργούν απρόσκοπτα. Στη Μονή της Αγίας Αικατερίνης φυλάσσεται έγγραφη διακήρυξη, με την υπογραφή του προφήτη Μοχάμεντ, που προστατεύει τα δικαιώματα των Χριστιανών σε χώρες όπου επικρατεί το Ισλάμ, ενώ μέσα στον περίβολο της ίδιας μονής υπάρχει τζαμί και μιναρές, όπου συνάζονται και λατρεύουν το Θεό κατά τη συνείδησή τους οι Μουσουλμάνοι νομάδες που ζουν τριγύρω από τη μονή. Στην Τεχεράνη από πολλά χρόνια υπάρχει ελληνορθόδοξη εκκλησία, στην οποία μάλιστα είχε διακονήσει ως εφημέριος ο μακαριστός Οικουμενικός Πατριάρχης Δημήτριος. Στη Βαγδάτη υπάρχει έδρα Ορθόδοξου Μητροπολίτη του Πατριαρχείου Αντιοχείας, ο οποίος μάλιστα είναι ελληνικής καταγωγής....

Όταν εμφανίζονται στα μέσα μαζικής επικοινωνίας Ορθόδοξοι κληρικοί ή λαϊκοί, που αβασάνιστα αναμασούν τους μύθους και τις φαντασιώσεις του κ. Μπους, συμβάλλοντας στη διασπορά μιας αβάσιμης ισλαμοφοβίας, θα τολμούσα να πω ότι η προπαγάνδα τους, γιατί περί αυτού πρόκειται, είναι ολωσδιόλου ξένη προς το πνεύμα του Ευαγγελίου, είναι απόλυτα αντίθετη προς το θέλημα του Χριστού και το μόνο που καταφέρνει είναι, να συντηρεί μισαλλοδοξία και προκατάληψη έναντι του ΑΛΛΟΥ!

Ο Philip Sherrard για όσους δεν τον γνωρίζουν ήταν ένας Βρετανός διανοούμενος, που συνειδητά μεταστράφηκε στην ορθόδοξη πίστη, αγαπούσε την Ελλάδα και την διάλεξε ως δεύτερη πατρίδα του, όπου άφησε την τελευταία πνοή και όπου αναπαύεται το σκήνωμά του (στη Λίμνη της Εύβοιας). Ο Sherrard έγραψε τον πρόλογο σ' ένα βιβλίο του Ananda K. Coomaraswamy με τίτλο στα ελληνικά ¨Τέχνη και Παράδοση¨και υπότιτλο ¨Οι Μεταφυσικές Αρχές της Τέχνης¨(εκδόσεις ΠΕΜΠΤΟΥΣΙΑ, 1991). Γράφει λοιπόν τα εξής σημαντικά στον πρόλογό του ο Sherrard:

¨Ένα από τα πιο ακανθώδη ζητήματα που απασχολούν αυτούς που σήμερα πρεσβεύουν κάποια μορφή θρησκευτικής πίστης είναι αυτό της σχέσης μεταξύ της δικής τους και των άλλων θρησκειών. Το ζήτημα αυτό είναι ιδιαιτέρως οξύ για τους Χριστιανούς. Γιατί πρέπει να παραδεχθούμε -με λύπη, για να μην πούμε με ντροπή- ότι στο παρελθόν οι Χριστιανοί ήταν, από γενική άποψη, τόσο πεπεισμένοι για την μοναδικότητα και την ανωτερότητα της δικής τους θρησκείας, ώστε κάθε θρησκεία εκτός της Χριστιανικής, όπως και κάθε μη-Χριστιανική θρησκευτική εμπειρία, να την αντιμετωπίζουν με φανερή υποψία, και μάλιστα σε βαθμό που να θεωρούν την μελέτη της είτε εξαιρετικά επικίνδυνη είτε ανώφελη. Πραγματικά, η χαρακτηριστική Χριστιανική αντίληψη απέναντι στις άλλες θρησκείες ήταν ένα σύμφυρμα από αποστροφή, φόβο και επιθετικότητα, συνεπικουρούμενο από μια σχεδόν παντελή άγνοια αυτών των θρησκειών.

¨Οι Ορθόδοξοι Χριστιανοί είναι, δυστυχώς, αρκετά επιρρεπείς στην εκδήλωση μιας τέτοιας αντίδρασης. Είναι δύσκολο να βρούμε έστω και ένα έργο που γράφτηκε από Ορθόδοξο θεολόγο και άπτεται του θέματος της σχέσης μεταξύ Χριστιανικής και των άλλων θρησκευτικών παραδόσεων, το οποίο να εκφράζει κάτι διαφορετικό από το χείριστο είδος άγνοιας και εχθρότητας.... Το να φτιάξουμε ένα αμάγαλμα από διαφορετικές θρησκείες, είναι ένας δρόμος που οδηγεί με βεβαιότητα στην πνευματική αυτοκαταστροφή. Όμως για έναν πιστό, το να αρνηθεί ότι είναι δυνατό να λατρέψει αληθινά τον Θεό μέσω του τυπικού μιας πίστης διαφορετικής από την δική του, και να αναθεματίζει κάθε άλλη μορφή πίστης εκτός της δικής του, είναι αποτέλεσμα πνευματικής τυφλότητας....

¨... είναι εντελώς ανόητο να προσπαθήσουμε να κρίνουμε την πνευματική αξία θρησκευτικών παραδόσεων οι οποίες διαφέρουν από την δική μας, αν πρώτα δεν έχουμε απελευθερωθεί από την εχθρότητα, την αλλαζονεία και την άγνοια που χαρακτηρίζουν τόσο συχνά τέτοιου είδους κρίσεις και που καθιστούν αδύνατη την αληθινή κατανόηση οποιουδήποτε πράγματος...¨.

Έχω τη γνώμη ότι όσα αναφέρει ο Philip Sherrard είναι αξιοσημείωτα και αληθινά. Η Αλήθεια είναι ασύνορη και ως προς την ουσία της εν πολλοίς άφατη.

Στο ιερό Κοράνιο υπάρχει μια προσευχή, που προσφέρεται ως υποθήκη στον ίδιο τον προφήτη Μοχάμεντ: "... να πεις: Κύριέ μου, αύξησέ μου τη γνώση" (Σούρα Τάχα [20]:114). Ιδίως στην εποχή μας, που ούτως ή άλλως διαφορετικοί πολιτισμοί συναντιούνται και πίστεις διαφορετικές μεταξύ τους πλησιάζουν η μία την άλλη, η προηγούμενη προσευχή έχει μεγάλη βαρύτητα και επικαιρότητα ταυτόχρονα. Αν ζητούμε από το Θεό να μας αυξάνει τη γνώση, τότε μπορούμε να ελπίζουμε πως ο λόγος "γνώσεσθε την αλήθειαν, και η αλήθεια ελευθερώσει υμάς" (Ιω. 8:32) μπορεί να αληθεύσει στη ζωή μας.

*Είναι αλήθεια ότι στη Σαουδική Αραβία είναι απαγορευμένη η ίδρυση χριστιανικών εκκλησιών, όπως και η δημόσια χρήση συμβόλων άλλων θρησκειών εκτός του Ισλάμ. Είναι όμως αναγκαίο να γίνει αναφορά στο γεγονός, ότι στη Σαουδική Αραβία, έχει επικρατήσει ένα ρεύμα στο Ισλάμ, οι Ουαχάμπι, οι οποίοι χαρακτηρίζονται από τον υπέρμετρο φανατισμό τους, από μία αντίληψη περί "ορθοδοξίας" ιδιαίτερα περιοριστική, από την προσήλωσή τους στην τήρηση πρακτικών απόλυτα παρωχημένων, τόσο σε σχέση με την εποχή μας, όσο και με το περιεχόμενο της πίστης του Ισλάμ και από έναν άκρατο φονταμενταλισμό ως προς την προσέγγιση του κειμένου του ιερού Κορανίου και της ιερής μουσουλμανικής παράδοσης (σούννα). Το πρόβλημα είναι ότι ο Ουαχαμπιτισμός έχει γίνει η επίσημη και κυρίαρχη ιδεολογία του σαουδαραβικού κράτους αφότου η δυναστεία των Σαούντ το επέλεξε. Πολλοί Μουσουλμάνοι θεωρούν τους Ουαχάμπι ως 'αιρετικούς' ή και ως άπιστους ακόμη. Και μάλλον έχουν δίκαιο. Δεν καταπιέζονται μόνο οι Χριστιανοί στη Σαουδική Αραβία, ακόμα και αν πρόκειται για αλλοδαπούς εργαζόμενους, αλλά και οι Μουσουλμάνοι που αποδέχονται τις αρχές του Ουαχαμπισμού. Οι Ουαχαμπίτες έχουν πολλά κοινά σημεία με τους Ευαγγελικούς φονταμενταλιστές, που επηρεάζουν αξισημείωτα αρνητικά τις Η.Π.Α., ιδίως μετά την 11/09. Όταν πριν από πολλά πολλά χρόνια κατέλαβαν ουσιαστικά την εξουσία οι Ουαχαμπίτες στην άλλοτε Χετζάζ και σημερινή Σαουδική Αραβία, ήθελαν να γκρεμίσουν τα μουσουλμανικά προσκυνήματα στην ιερή πόλη Μεντίνα, μεταξύ των οποίων και ο τάφος του προφήτη Μοχάμεντ!

Η πλήρως αλλοιωμένη πίστη και ιδεολογία που εμπνέει τους Ουαχαμπίτες, είναι η ίδια που εμπνέει τους φανατικούς, που καπηλεύονται χωρίς αιδώ το Ισλάμ κι έχουν παραμορφώσει την έννοια της τζιχάντ. Οι Ουαχαμπίτες δυστυχώς είναι οι μέντορες του Μπιν Λάντεν, των Ταλιμπάν και όλων των σκοταδιστικών και πράγματι επικίνδυνων ολοκληρωτικών κινημάτων, που έχουν εμφανισθεί στο μοσουλμανικό κόσμο, έχοντας παραμορφώσει την πίστη και το ιερό Κοράνιο.

ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΟ ΙΕΡΟ ΤΟΥ ΣΥΜΠΑΝΤΟΣ

Πέρασε καιρός από την τελευταία φορά που έγραψα σ' αυτό το χώρο. Όσα επιθυμώ να διατυπώσω σήμερα, έχουν κατά κάποιο τρόπο εξομολογητικό περιεχόμενο, είναι καρπός περισσότερο εμπειριών και λιγότερο απόσταγμα γνώσεων.

Φαίνεται πως ο άνθρωπος είναι το μοναδικό ον του πλανήτη, που θέλει ν' αποκτήσει αυτογνωσία. Συχνά αυτή η επιθυμία γίνεται πείνα οδυνηρή κι άλλες φορές μεταμορφώνει το πρόσωπο σε καρυδότσουφλο, που χτυπιέται απ' τα κύμματα ενός ωκεανού δίχως ακτές ξηράς, τη μια προς το βορρά και την άλλη προς τη δύση, σ' ένα ταξίδι χωρίς ημερολόγιο....

Αυτή η εκζήτηση κάνει τον άνθρωπο διαφορετικό από τα άλλα θηλαστικά. Ίσως σ' αυτό το χαρακτηριστικό να οφείλεται η υπαρξιακή ποιότητα του ανθρώπου σε σχέση και με τα πιο ανεπτυγμένα έμβια όντα που κοσμούν το περιβάλλον μας. Έχω ακούσει να θεωρούν ορισμένοι την οδοιπορεία μας προς το άγνωστο εσώτατο βάθος της ύπαρξης ως μια 'τραγωδία'. Απεναντίας, πιστεύω πως η επιθυμία κάθε ανθρώπου να ψηλαφήσει, όσο δύναται και αντέχει, το αστάθμητο βάθος του προσωπικού ηφαιστείου που φέρει, συνειδητή ή όχι, λίγη κατά τη γνώμη μου έχει αξία, δίνει την ευκαιρία μιας περιπέτειας, ενός μοναδικού ταξιδιού, ενός προσκυνήματος χωρίς τέλος στο ανορίζον Ιερό του Σύμπαντος Κόσμου.

Η οδοιπορία μας προς τα εσώτερα του εαυτού μας σηματοδοτείται ταυτόχρονα ως αναζήτηση της Πρωταρχής της Ζωής, της δικής μας ατομικής ζωής, αλλά και της Ζωής που έχει μορφοποιήσει και έχει μετατρέψει το Χάος σε Κόσμο. Πρόκειται για την αναζήτηση της όντως Υπάρξεως, που συμβατικά αποκαλούμε Θεό ή όπως αλλιώς, γιατί στη συνείδηση του καθενός και της καθεμιάς μας υπάρχει, συνήθως καλυμμένη με επιμέλεια η πύρινη πληροφορία, ότι το βάθος της κάθε ανθρώπινης ύπαρξης είναι κατοικητήριο του Θεού.... Σε τούτο το βάθος κάθε ανθρώπινης ύπαρξης είναι φυλαγμένη η 'πνοή ζωής', που εμπιστεύτηκε ο Δημιουργός στον απώτατο προγεννήτορά μας και από τότε μας κληροδοτείται αδιάκοπα (Γεν. 2:7). Πρόκειται για μια "δύναμη", μια "ενέργεια", μια "ειδοποιό διαφορά" του ανθρώπου σε σχέση με την υπόλοιπη κτίση, ουσιαστικά απερινόητη, που υπερβαίνει τα όρια της βιολογίας ή της φυσιολογίας του οργανισμού μας, αφού έχει να κάνει με "το κατ' εικόνα του Θεού", οντολογικό χαρακτηριστικό της ύπαρξής μας.

Υπάρχουν άνθρωποι που ματώνουν ενόσω πορεύονται στο προσκύνημά τους. Τα σημάδια της ταλαιπωρίας είναι φανερά στα πρόσωπά τους, η οδύνη της απορίας που προκαλεί κάθε ταξίδι χωρίς φανερό προορισμό, με τα ανθρώπινα μέτρα, αφήνει στίγματα στο σώμα και αδιόρατες κηλίδες στην ψυχή... . Το προσκύνημα είναι ο ιερός προορισμός μας, η δυνατότητα μετάβασής μας από το "κατ' εικόνα" στο "καθ' ομοίωση". Το προσκύνημα προϋποθέτει απέκδυση από το χυδαίο και το ταπεινό, ετοιμασία και εγρήγορση αδιάλειπτη, ώστε η απάντηση του ανθρώπου στην πρόσκληση του Αοράτου Φίλου του να είναι 'ναι', χωρίς επιφυλάξεις και κρατούμενα. Γιατί στ' αλήθεια Εκείνος είναι που προκαλεί το ταξίδι, το προσκύνημα, τη δίψα να μεταλάβουμε από την πηγή που είναι κρυμμένη στο βάθος της ύπαρξής μας.

Τούτο το ταξίδι, μολονότι μπορεί να προκαλεί φοβίες σε πολλούς, για τούτο και το αποφεύγουν διαλέγοντας ένα τρόπο επιβίωσης πεζό, γεμίζει τα κύτταρα του προσκυνητή με χαρά και του μαθαίνει πως το πιο απόκρυφο μυστικό που οφείλει να γνωρίζει καθένας και καθεμιά που ξεκινά το προσκύνημά του, είναι ν' αποκτήσει την τέχνη της Αγάπης! Ο αστρολάβος, η παλέστρα και η πυξίδα είναι αναγκαία όργανα για τα πρώτα μίλια της πορείας. Όταν ανοιχτούμε στο πέλαγος κι αργότερα στις μεγάλες θάλασσες, ελάχιστη βοήθεια μπορεί να προσδοκούμε από τα όργανα. Είναι ωσάν την πίστη, την ελπίδα και τα ποικίλα χαρίσματα που μπορεί να χαριτώσουν έναν άνθρωπο. Όλα αυτά κάποια στιγμή θα χάσουν την αξία τους. Η πίστη θα γίνει άκαιρη και η ελπίδα χωρίς αντίκρυσμα, τα χαρίσματα ολωσδιόλου περιττά και το μόνο που θ' απομείνει αναγκαίο και πολύτιμο θα είναι η Αγάπη (1 Κορ. 13). Μια γυναίκα αστόχαστη, που παρασύρθηκε από ανομολόγητες ασωτίες, με βαρειά συνείδηση και δίψα για λύση των δεσμών της, δεν πρόλαβε, δεν χρειάσθηκε να μετανοήσει, ούτε να διαδηλώσει με οποιοδήποτε τρόπο τον αποτροπιασμό της για τα πολλά αμαρτήματά της. Η πολλή αγάπη της την έκανε παιδούλα χωρίς πληγές στην ψυχή.... Μονάχα η αγάπη! (Λουκ. 7:47). Ό,τι και αν λένε οι θεολόγοι, οι ιερείς και οι αρχιερείς, οι ποιμένες και οι πνευματικοί οδηγοί το κριτήριο της αγάπης είναι το μόνο που ισχύει τώρα και πάντοτε. Μήτε οι ομολογίες πίστεων ορθοδόξων κατά αιρέσεων σώζουν, ούτε τα πύρινα κηρύγματα που προκαλούν σπασμούς συγκίνησης στους απλούς και τους πονεμένους σώζουν, μήτε η ανάλωση ολόκληρης ζωής χάριν ιερών αποστολών προς μεταστροφή των άπιστων στην πίστη σώζει, ούτε η επιλογή της παρθενικής ζωής και του ερημιτικού βίου μπορεί να αντικρύσει ισάξια την αγάπη. Η αγάπη σώζει, δηλαδή τον άνθρωπο που αφέθηκε να γίνει κομμάτια και θρύψαλα, τον επαναφέρει στην πρότερη αρτιότητα, τον πλουτίζει με χαρά και χαμόγελο, με υπομονή και καρτερία, τον αξιώνει να ζει χωρίς να ζητά αντίδωρα ή ανταμοιβές για την αναθρωπιά του (Ματθ. 25:31-46). Η Αγάπη αποκαλύφθηκε ως υποστατική ιδιότητα του Θεού (1 Ιω.7:16). Υπήρξε η μόνη ακτίδα φωτός που διέφυγε από την παρουσία της Πηγής της Ζωής κι έφτασε ως το δικό μας επίπεδο, το επίπεδο του ανθρώπου, του μικρού και συνάμα μέγα....

Οι αλήθειες της Ζωής για να μαθευτούν, και πρώτιστα η μύηση στην Αγάπη απαιτεί από τον άνθρωπο να μαθητεύσει. Τίποτα δεν μπορούμε να μάθουμε, ακόμα και τα πιο στοιχειώδη, αν δεν γίνουμε μαθητές, ακούγοντας όσα έχει να μας πει ένας δάσκαλος. Κι όπως τα πιο βασικά για την επιβίωσή μας τα μαθαίνουμε από γονείς και στενούς συγγενείς ενόσω είμαστε βρέφη και νήπια, έτσι και τα πιο ουσιώδη, για το προσκύνημα στο Ιερό του Σύμπαντος δεν μπορούμε να μάθουμε στα συνηθισμένα σχολεία, ούτε καν στα πιο λαμπρά πανεπιστήμια του κόσμου. Πρέπει να βρούμε το δάσκαλο ή τη δασκάλα που θα μας μάθει τα ρεύματα των υδάτων στις θάλασσες, τους προσανατολισμούς των ανέμων, τα σημάδια των αστερισμών που μένουν κρυφά στους άμαθους και στους αυθάδεις.

Ο αληθινός δάσκαλος, ο φίλος ή η φίλη της ψυχής μας (anamachara λένε οι Κέλτες), είναι εκείνος που χαίρεται όταν δει το μαθητή του να βγάζει φτερά και να μπορεί να πετάξει ελεύθερος. Που δακρύζει από βαθειά συγκίνηση βλέποντας το μαθητή να δαμάζει τα κύμματα, με τρόπο γενναίο, που ο ίδιος ο δάσκαλος ή η δασκάλα αγνοούν....

Ο αληθινός δάσκαλος δεν επιδιώκει, ούτε καν του περνά σαν σκέψη, να καθυποτάξει τον άνθρωπο, που του εμπιστεύτηκε την ψυχή του, να τον δουλώσει σε δικές του πίστεις, σε δικούς του λογισμούς, σε δικές του αρχές.... Ο αληθινός δάσκαλος δοκιμάζεται κατά πόσο είναι παιδαγωγός στην ελευθερία και κατά πόσο σέβεται το πρόσωπο του μαθητή ή της μαθήτριας. Από την άλλη μεριά, όση αφοσίωση και αν δείξουμε στον πλέον τέλειο των δασκάλων, όσο και αν έχουμε εκθέσει στα πόδια του σύνολη την ύπαρξή μας, μη λησμονούμε πως έχουμε εμείς ευθύνη για τα πάντα στο βίο μας, και όχι οποιοσδήποτε άλλος, ακόμα κι αν είναι ο δάσκαλός μας, ο έσχατος κριτής μας είναι η δική μας συνείδηση και όχι η συνείδηση κάποιου άλλου και ότι ποτέ, μα ποτέ δεν θα έχουμε ελαφρυντικό, αν έστω και ελάχιστα δείξουμε ασέβεια και έλλειψη εμπιστοσύνης στο 'λόγο', με τον οποίο μας κόσμησε ο Δημιουργός, που πριν ακόμα μας δώσει μορφή κατά τη βούλησή Του, μας αγάπησε!

Ο αληθινός δάσκαλος, (ο γέροντας, ο πνευματικός, ο σείχης, ο γκουρού, όποιο όνομα κι αν του δίνουν οι άλλοι), είναι σεμνός, αλλ' όχι σεμνότυφος, ταπεινός, μα διόλου δουλοπρεπής και προπάντων είναι αφιλάργυρος, ελεύθερος κάθε εξουσίας, χωρίς να φαίνεται αμετροεπής απέναντι σε όσους διαχειρίζονται εξουσίες, γιατί έτσι αρμόζει να γίνεται στις κοινωνίες, ευγενικός και οικείος, χωρίς να μεταπίπτει σε εκχυδαϊσμό της οικειότητας, απόλυτα διακριτικός και έλλογος. Προπάντων όμως είναι άνθρωπος Αγάπης. Δεν πιστεύει στο Θεό, ούτε έχει λόγο να εμπλακεί σε συζητήσεις για τους όρους της "ορθής πίστης" και την απαξία της πλάνης. Ζει, κινείται και υπάρχει εντός Του (Πρ. 17:28). Τα λόγια περί Θεού είναι περιττά, άλλωστε η σιωπή είναι η γλώσσα του μέλλοντος αιώνος, η γλώσσα της Αλήθειας, που είναι άφατη....

IN MEMORIAM

Στην Ελλάδα ο Louis Massignon (1883-1962) δεν είναι ιδιαίτερα γνωστός, ακόμα και στους κύκλους των ερευνητών και των διανοουμένων. Ίσως γιατί η ένθερμη αφοσίωσή του να κατανοήσει το Ισλάμ και να προσεγγίσει θετικά τους Μουσουλμάνους, ανήκει στα θέματα εκείνα, που για πολλούς από τους Έλληνες διανοούμενους είναι taboo.

Με πολύ σεβασμό γράφω τούτο το κείμενο στη μνήμη του μακαριστού πατέρα Louis Massignon, -σε ηλικία εξήντα επτά χρονώ χειροτονήθηκε ιερέας της Μελχιτικής Ελληνικής Καθολικής Εκκλησίας-, θεωρώντας πως η παρακαταθήκη που μας άφησε είναι ιδιαίτερα σημαντική για την εποχή μας. Μια εποχή, που σκοτεινά σύννεφα αντιπαράθεσης εμφανίζονται στον ορίζοντα και προκαλούν φόβο ποικίλων κινδύνων όσον αφορά τη συνύπαρξη ανθρώπων και λαών διαφορετικών πολιτισμών και πίστεων, και κυρίως όσον αφορά την ανάπτυξη γόνιμου διαλόγου ανάμεσα σε ανθρώπους και λαούς διαφορετικών ταυτοτήτων.

Ο Louis Massignon διέφερε σημαντικά από άλλους ερευνητές της Δύσης που μελέτησαν τη μουσουλμανική Ανατολή και ιδίως τους Άραβες, ως κάτι το εξωτικό και από μια οπτική γωνία υπέρτερης θέσης. Ο Massignon βρέθηκε στο Ιράκ της περιόδου του Μεσοπολέμου, -τότε η χώρα αυτή ήταν υπό βρετανικό έλεγχο-, για να συμμετάσχει σε ανασκαφές γαλλικής αποστολής. Θεωρήθηκε ως κατάσκοπος από τους Βρετανούς και γι' αυτό συνελήφθη. Πέρασε και άλλες δοκιμασίες που έθεσαν σε κίνδυνο τη ζωή του. Τελικά σώθηκε χάριν της φροντίδας και της προστασίας που του προσφέρθηκε από τη σημαντική μουσουλμανική οικογένεια Alusi της Βαγδάτης, η οποία επιπρόσθετα του άνοιξε διάπλατα τον κόσμο του αγίου Husayn Ibn Mansur al-Hallaj, που ο βίος και το μαρτύριό του ήδη είχαν ελκύσει το ερευνητικό ενδιαφέρον του Massignon. Για τον Louis Massignon η επιστημονική ενασχόλησή του με την προσωπικότητα και την παρακαταθήκη του al-Hallaj δεν αποτελούσε ένα σύνηθες έργο ακαδημαϊκού ερευνητή. Το πρόσωπο του πρωτομάρτυρα των Σούφι δεν ήταν απλά ένα 'αντικείμενο' έρευνας για τον Massignon, αλλά το υποκείμενο βαθέος σεβασμού που αξίζει να μελετηθεί ο βίος και το μαρτύριό του με το ήθος που απαιτείται όταν προσεγγίζεται ένας αυθεντικός άγιος άνθρωπος του Θεού!

Όντας ο Massignon κατ΄αρχάς ένας άνθρωπος από τη Δύση ανακάλυψε νέες, πρωτόγνωρες αξίες στην Ανατολή και ιδίως μεταξύ των Αράβων, Μουσουλμάνων και Χριστιανών. Ανακάλυψε τη φιλοξενία, την αρετή που αξίωσε να γίνει ο Αβραάμ αγαπημένος φίλος του Θεού, μετά τη φιλοξενία που πρόσφερε στους τρεις αγίους Αγγέλους, που κατά μία ερμηνεία δεν ήταν παρά κάλυψη της παερουσίας Αυτού του Ίδιου του Θεού. Ανακάλυψε τη μυστική υποκατάσταση, υιοθετώντας την αραβική λέξη badaliya, που σημαίνει παίρνω τη θέση κάποιου άλλου ή αντικαθιστώ έναν άλλο, με μόνο κίνητρο την αγαπητική συμπάθεια, έστω και αν η επιλογή της υποκατάστασης του άλλου εμπεριέχει την κατάφαση στη θυσία, ακόμα κι αν τούτο σημαίνει παράωρη γεύση θανάτου. Στη μυστική υποκατάσταση που βρήκε στον κόσμο του Ισλάμ ο Massignon αναγνώρισε βιωματικά την εκ μέρους του Ιησού Χριστού επιλογή του Σταυρού. Ανακάλυψε τέλος τη μεσιτεία, τη διαμεσολάβηση με πόνο και δάκρυα χάριν του άλλου, του άγνωστου, του περιθωριακού, του φτωχού και ασήμαντου, που ο βίος του είναι εμπερίστατος και ζοφερός, σημαδεμένος από τη θλίψη και την απελπισία. Πρόκειται για τ ην κατ΄εξοχήν εκδήλωση της αγιότητας. Οι άγιοι άνθρωποι του Θεού είναι δίαυλοι ανάμεσα στη γη και στον ουρανό. Ευαίσθητοι στο ανθρώπινο κλάμα ή στη σιωπή του πόνου μεταφέρουν τις ικεσίες μας στον Φιλάνθρωπο και Ελεήμονα Πατέρα....

Το 1934 στη φραγκισκανική εκκλησία της Δαμιέττης, στην Αίγυπτο, μαζί με την από πολλά χρόνια Αιγύπτια Χριστιανή φίλη του Μαίρη Kahil, έδωσαν υπόσχεση να τηρήσουν τη badaliya για τους Μουσουλμάνους προσφέροντας τις προσευχές του για τούτο το σκοπό και συμβάλλοντας στην προαγωγή της κατανόησης μεταξύ Εβραίων, Χριστιανών και Μουσουλμάνων του μεταξύ τους συνδέσμου εξαιτίας της κοινής αβραμιαίας κληρονομιάς τους. Η υπόσχεση δόθηκε στην εκκλησία που χτίσθηκε σε ανάμνηση της συνάντησης στον ίδιο τόπο, το 1219, του αγίου Φραγκίσκου της Ασσίζης με τον Σουλτάνο Μαλίκ αλ Καμίλ.

Ο Luis Massignon είχε επηρεαστεί από τη ζωή και την αποστολή του μακαρίου Καρόλου ντε Φουκώ, του ερημίτη της Σαχάρας, που δολοφονήθηκε στο ησυχαστήριό του στο Tamansaret. Ο Κάρολος ντε Φουκώ ζούσε μεταξύ των Τουαρέγκ της ερήμου, υπάρχοντας ως ζώσα μαρτυρία Ιησού Χριστού χωρίς πρόθεση να ασκήσει προπαγάνδα μεταστροφής οποιουδήποτε από το Ισλάμ στο Χριστιανισμό.

Το 1958 ο Μassignon είχε γράψει: "Δεν υπάρχουν εκλεκτοί λαοί. Η χάρις του Χριστού περιρρέει οπουδήποτε. Ο Χριστός είναι παρών σε κάθε ζωντανή ύπαρξη. Η φανέρωση της χάριτος στο Ισλάμ, δεν αποτελεί κίνδυνο. Απεναντίας είναι καρπός της απολυτρώσεως. Το μεγαλύτερο εμπόδιο (στη ροή της χάριτος) ορθώνεται από μας τους ίδιους. Έχουμε ανάγκη την κάθαρση. Να αξιωθούμε να είμαστε καθαροί στις σκέψεις μας και στον τρόπο που θεωρούμε τα πράγματα".

Σε μιαν εποχή, που μεταξύ κύκλων της Δύσης, (πολιτικών, θρησκευτικών κ.ά.) καλλιεργείται με ποικίλους τρόπους η ένταση ανάμεσα στην "ιουδαιοχριστιανική" Δύση και στο Ισλάμ, με νομοτελειακή κατάληξη τη σύγκρουση των δύο κόσμων. Σε μιαν εποχή, που κύκλοι της Δύσης έχουν δαιμονοποιήσει τον κόσμο του Ισλάμ και επίσης μουσουλμανικοί κύκλοι φανατικών έχουν δαιμονοποιήσει τη Δύση και ιδίως τις Η.Π.Α., χωρίς διάκριση μεταξύ λαού και ηγεσίας, περιλαμβάνοντας στο στόχαστρο του μίσους τους τόσο το Χριστιανισμό όσο και τον Ιουδαϊσμό, το μήνυμα του Louis Massignon είναι ζωτικά επίκαιρο, όπως και η διακονία της κίνησης 'Badaliya', που μορφοποιείται ως αδελφότητα προσευχής μεταξύ Χριστιανών, Μουσουλμάνων και Εβραίων οι οποίοι έχουν αποκτήσει βαθειά συνείδηση της κοινής πνεματικής καταγωγής τους.

Ο Louis Massignon συνέβαλε κατά τη διάρκεια των εργασιών της ΙΙ Βατικανής Συνόδου στην θετική πρόσληψη του Ισλάμ εκ μέρους της Καθολικής Εκκλησίας, γεγονός που έχει αποτυπωθεί στο συνοδικό κείμενο 'Nostra Aetate'.

Ένας ερευνητής του έργου και της παρακαταθήκης του Louis Massignon o J. J. Waardenburg έχει συνοψίσει ως εξής την πνευματική κληρονομιά που άφησε ο π. Louis:

1. Ο Θεός είναι ελεύθερος να αποκαλύπτει τον Εαυτό Του, όποτε και όπου επιθυμεί.

2. Η ενέργεια του Θεού δρα στον κόσμο της χάριτος. Τούτο σημαίνει πως η χάρις του Θεού μπορεί να φανερωθεί και πέραν των ορίων του Χριστιανισμού. Μπορεί να τη συναντήσουμε στα μυστικά μονοπάτια (tarikats) που διατρέχουν το σώμα του Ισλάμ.

3. Η θρησκευτική ανακάλυψη έχει υπαρξιακό χαρακτήρα. Το αντικείμενο της θρησκευτικής αναζήτησης είναι σημαντικό για τον αναζητητή.

4. Η 'θρησκευτική επιστήμη' αποτελεί μια σπουδή κατά το ακριβές, το ουσιαστικό περιεχόμενο της λέξης: Είναι μια ανακάλυψη της Χάριτος, δηλαδή του έργου του Αγίου Πνεύματος, του Ruh Allah.

Τελειώνοντας τούτο το in memoriam σημείωμα θα ήταν παράλειψη αν δεν αναφερόμασταν στην πρόταση του μακαριστού πατέρα Louis Massignon, για την ανάγκη μιας νέας πνευματικότητας, έμπλεης από τα εξής στοιχεία: Μια αυθεντική πνευματικότητα θα πρέπει να χαρακτηρίζεται από την προτεραιότητα που προσφέρει στο διάλογο, από την ανάγκη καλλιέργειας ευρυχωρίας πνεύματος και από την χωρίς παρεκκλίσεις τήρηση της αρχής της ανεκτικότητας.

Υποσημείωση:

Οι Φίλοι του Louis Massignon, Μουσουλμάνοι και Χριστιανοί κυρίως, πραγματοποιούν ετήσιο προσκύνημα στο Ιερό Παρεκκλήσι των 'Επτά Κοιμωμένων Νέων της Εφέσου', στο Vieux Marche της Βρεττάνης (Γαλλία). Οι Επτά Κοιμώμενοι θεωρούνται περισσότερο ένας ευσεβής θρύλος παρά μια πραγματικότητα, αλλά παρόλα αυτά η μνήμη τους γιορτάζεται στην Ανατολική Εκκλησία στις 22 Οκτωβρίου, ενώ στη Δυτική στις 27 Ιουλίου. Η μνήμη τους τιμάται και στο Ισλάμ, μιας και το Κοράνιο τους αφιερώνει τη σούρα 18 (το Σπήλαιο).

Η ΚΟΛΑΣΗ ΤΗΣ ΑΓΝΟΙΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΡΟΚΑΤΑΛΗΨΕΩΝ

Προτού μια ή δύο μέρες, ένας αναγνώστης, που κρύβεται πίσω από το ψευδώνυμο (;) 'Anonymous' επισκέφθηκε τούτη την ιστοσελίδα μου, διάβασε ορισμένα δημοσιεύματά μου και άφησε λακωνικά, δύο σχόλιά του. Προβάλλει ως μομφή σε βάρος μου, το ό,τι είμαι Εβραίος*(όπως με θεωρεί), που επιδιώκω μαζί με άλλους όμοιούς μου (Εβραίους) να καταστρέψουμε την Ελλάδα και τους Έλληνες. Στο άλλο σχόλιο κατηγορεί τη θρησκεία του Ισλάμ με χυδαίες εκφράσεις και με παρακαλεί να διαβιβάσω, ως Εβραίος, τους χαιρετισμούς μου σε κάποιον 'Μορδεχάι', που τελικά υπονοεί τον άλλοτε πρωθυπουργό της χώρας κ. Κ. Σημίτη.
Προσωπικά είμαι ιδιαίτερα ικανοποιημένος, που η Ελλάδα, ο τόπος μου, στα πλαίσια του δημοκρατικού εκσυγχρονισμού της, διαθέτει μια Ανεξάρτητη Αρχή που προστατεύει από κάθε είδους παραβίαση τον εσωτερικό πυρήνα κάθε ανθρώπου που ζει σε τούτο τον τόπο, που προστατεύει με άλλα λόγια τα προσωπικά και ευαίσθητα δεδομένα του καθενός και της καθεμιάς και επίσης έχει μια αρκετά αυστηρή νομοθεσία, που από τη μια μεριά προστατεύει τα προσωπικά και ευαίσθητα δεδομένα κάθε ανθρώπου από βάρβαρες παραβιάσεις και χρήσεις και από την άλλη προβλεπει σοβαρές ποινικές κυρώσεις σε βάρος όσων παραβιάζουν το νόμο.
Ρατσισμός υπάρχει στην Ελλάδα, δυστυχώς.... Ίσως δεν είναι αυστηρά ιδεολογικά θεμελιωμένος, όπως συμβαίνει με τον ρατσισμό των λευκών Αμερικανών, ιδίως του Νότου, έναντι των Αφροαμερικανών ή όπως συνέβαινε με το ρατσιμό που εξέθρεψε το καθεστώς του φυλετικού διαχωρισμού στη Δημοκρατία της Νότιας Αφρικής. Πάντως ρατσιμός υπάρχει. Και εκδηλώνεται κατά των Εβραίων, κατά των Αλβανών, κατά των Μακεδόνων σλαβικής καταγωγής της γειτονικής μας Δημοκρατίας της Μακεδονίας, που συχνά κάποιοι τους αποκαλούν 'γυφτοσκοπιανούς', κατά των Μαρτύρων του Ιεχωβά, των πιο γνωστών ως 'Γιαχωβάδων', κατά των Μουσουλμάνων της Θράκης, ιδίως όσων αυτοπροσδιορίζονται εθνοτικά ως Τούρκοι, και εναντίον κάθε συνανθρώπου μας, που είναι διαφορετικός και θεωρείται ξένος προς την πλειοψηφία των Ελλήνων....
Το αν εγώ ή όποιος άλλος ή άλλη είμαστε Εβραίοι ή Τούρκοι ή Σλάβοι Μακεδόνες ή Αρβανίτες είναι κάτι που αφορά αποκλειστικά εμάς τους ίδιους και κανέναν άλλον. Σύμφωνα με τη νομοθεσία που ισχύει στην Ελλάδα η ιδιότητα του Έλληνα, ως πολίτη αυτής της χώρας, δεν επιτρέπεται να καθορίζεται με χρήση κριτηρίων φυλετικού χαρακτήρα, ούτε είναι ανεκτές διακρίσεις σε βάρος των Ελλήνων πολιτών με κριτήρια τα θρησκευτικά πιστεύω τους.
Δυστυχώς όμως, υπάρχουν συνάνθρωποι, που αγνοούν θεμελιώδεις αλήθειες και ζουν σ' ένα βάραθρο σκοτεινών προκαταλήψεων, οι οποίες υφαίνουν πλέγματα φόβου μέσα στις έλικες του εγκεφάλου τους και τρέμουν μπροστά σε όποιον είναι διαφορετικός ή θεωρείται ξένος. Τέτοιο άνθρωποι δεν ανήκουν μόνο σε κοινωνικές ομάδες του περιθωρίου. Απεναντίας, υπάρχουν ως μέλη της Βουλής των Ελλήνων, ασκούν διοίκηση ως επικεφαλής Νομαρχιακών Αυτοδιοικήσεων, στελέχώνουν υπηρεσίες του δημοσίου και των δήμων, εκφράζοντας το χωρίς επίγνωση αιτίας μίσος τους κατά των αλλοδαπών, των άλλων, των διαφορετικών, των ξένων, που προσέρχονται στις υπηρεσίες τους για να εξυπηρετηθούν. Ακόμα πιο τραγικά, ρατσιστές είναι επίσκοποι της Ελλαδικής Εκκλησίας, η οποία το 1872 στη Σύνοδο της Κωνσταντινουπόλεως διακήρυξε πως ο 'εθνοφυλετισμός' είναι αίρεση. Όχι μια απλή παράβαση τύπων ή παρέκκλιση από ηθικούς κανόνες, αλλά παράβαση της εκκλησιαστικής αλήθειας, που καθιστά εκείνον που υποπίπτει σε τούτη την αίρεση απόβλητο από την Εκκλησία. Κι όμως , πόσες φορές δεν ακούσαμε τον Αρχιεπίσκοπο Αθηνών κ. Χριστόδουλο Παρασκευϊδη να γίνεται ένας προπαγανδιστής του πιο βάρβαρου εθνοφυλετισμού, ένας χυδαίος κήρυκας του ρατσισμού.... Και ο Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης κ. Άνθιμος Ρούσσας, επανειλημμένα έχει εκδηλώσει τις ρατσιστικές θέσεις του, τόσο παλαιότερα ως Μητροπολίτης Αλεξανδρουπόλεως (εκφραζόμενος κατά των Μουσουλμάνων της Θράκης), όσο και τώρα, που του δόθηκε η ευκαιρία να ασχολείται κατά τρόπο χυδαίο και ευτελή με τους Μακεδόνες Σλάβους της γειτονικής μας χώρας. Πριν μερικά χρόνια η Κομοτηνή έγινε θέατρο τραγικών, ευτυχώς μεμονωμένων, συγκρούσεων μεταξύ Μουσουλμάνων και Χριστιανών κατοίκων της πόλης. Υπήρξαν τραυματίες . Υπήρξαν θύματα προπηλακισμών. Όλοι γνωρίζουν στην Κομοτηνή, πως ο ηθικός αυτουργός εκείνης της επικίνδυνης κρίσης ανάμεσα στις δύο κοινότητες της πόλης ήταν ο Μητροπολίτης Μαρωνείας κ. Δαμασκηνός. Μόνον οι αρμόδιες αρχές του κράτους, που όφειλαν και μπορούσαν να αποκαλύψουν και να καταδικάσουν τη στάση του κ. Δαμασκηνού αντιμετώπισαν το όλο θέμα με τη σιγή!
Είναι τραγικό το πόσοι άνθρωποι, ακόμη και απόφοιτοι πανεπιστημίων ζουν μέσα στο βούρκο της κόλασης της άγνοιας και αναπαράγουν συνεχώς μολυσματικές προκαταλήψεις, εμφανιζόμενοι, ως δήθεν αμύντορες του Ελληνισμού, της Ελλάδος κ.α.ό.. Όσοι μιλούν πολλά για την καθαρότητά τους ως Ελλήνων, εύλογα γεννούν αμφιβολίες. Στ' αλήθεια, τί είμαστε, άλογα ιππικών αγώνων και μας απασχολεί η 'φυλετική' μας καθαρότητα ή άνθρωποι;
Δυστυχώς, υπάρχουν έμβια όντα, που φέρουν ανθρώπινο προσωπείο, αλλά η όλη τους συμπεριφορά και στάση ζωής καταδεικνύει πως είναι απλώς ένα προσωπείο, μια μάσκα, όχι το πρόσωπο του ανθρώπου....

*Δεν έχω την πρόθεση να επιβεβαιώσω ούτε να αρνηθώ την ιδιότητα που μου έχει αποδοθεί, ότι δηλαδή 'είμαι Εβραίος'. Δεν πρόκειται να ικανοποιήσω έστω και στο ελάχιστο, οποιονδήποτε ρατσιστή επώνυμο ή ανώνυμο, που διαχωρίζει τους ανθρώπους ανάλογα με τη φυλετική καταγωγή τους ή την εθνοτική τους συνείδηση. Η λέξη 'Εβραίος', όπως και η λέξη 'Έλληνας', 'Τούρκος', 'Κέλτης' αποτελούν επιθετικούς προσδιορισμούς, που αναφέρονται σε ανθρώπους. Το πρωτεύον είναι η ιδιότητά μας ως ανθρώπων και ανεξαρτήτως χρώματος επιδερμίδας ή άλλων εξωτερικών γνωρισμάτων, που μπορεί να ξεχωρίζουν μεταξύ τους τούς ανθρώπους, μέχρι σήμερα η επιστήμη δεν έχει δεχθεί παρά μόνον ένα "ανθρώπινο γένος", πραγμ,ατικότητα που καθιστά τις όποιες ρατσιστικές φαντασιώσεις σκέτα σκουπίδια.... Είμαι λοιπόν άνθρωπος και επιδιώκω να είμαι σε μια πορεία ατελεύτητης υπαρξιακής ολοκλήρωσης. Οι υπόλοιποι επιθετικοί προσδιορισμοί, που δείχνουν καταγωγή ή θρησκεία ή οτιδήποτε άλλο, υποχωρούν μπροστά στο κύριο γνώρισμα, αυτό του ανθρώπου.

Η ΔΥΣΤΥΧΙΑ ΤΗΣ ΑΠΟΛΥΤΗΣ ΑΗΘΕΙΑΣ

Ο πόλεμος καταστρέφει εκ νέου σώματα και ψυχές ανθρώπινων υπάρξεων. Προβάλλει το φοβερό προσωπείο του και εξαπολύει προς κάθε κατεύθυνση την αναίδειά του έναντι της φύσης, μηδενίζοντας το κάλλος που την κοσμεί. Ο Λίβανος και οι περιοχές του βόρειου Ισραήλ κατά τρόπο τραγικό προγεύονται τα δεινά της κολάσεως....

Οι πολιτικοί ηγέτες, σχεδόν όλων των χωρών, είτε συναθροίζονται στην έδρα του Ο.Η.Ε., είτε του Ν.Α.Τ.Ο., είτε της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έχουν αλλοτριωθεί σε τόσο βάθος, που αγνοούν επίτηδες και χυδαία πλέον την αξία του ανθρώπινου προσώπου, ακόμα και του ελαχίστου των ανωνύμων, και την προτεραιότητα που επιβάλλει αυτή η απόλυτη αξία έναντι οποιασδήποτε σκοπιμότητας. Ενδιαφέρονται για την ευόδωση των στρατηγικών σχεδιασμών τους, για την εδραίωση ακόμη περισσότερο της επιρροής τους σε ζωτικούς γεωπολιτικούς χώρους ....

Προβάλλονται υποκριτικά η αξία της θρησκευτικής πίστης, ο αγώνας κατά των δυνάμεων του ιμπεριαλισμού, η θυσία χάριν μιας μέλλουσας ουτοπίας που θα εγγυάται την καθαρότητα του δόγματος, των ηθών. Και όλα αυτά τα γελοία μπιχλιμπίδια, που είναι προϊόντα αυθαίρετων φαντασιώσεων προβάλλονται σε βάρος του ανθρώπου και της ζωής του και της ζωής της πλάσης. Προβάλλονται κατά τρόπο αναίσχυντο ως δήθεν ιερά, όλα τα παραπάνω, για να βεβηλώσουν κατά ανίερο τρόπο το όντως ιερό, τη ΖΩΗ!

Φτάσαμε στα άκρα της ανεκτικότητας απέναντι στην πιο φοβερή βαρβαρότητα, που επιτίθεται κατά του ανθρώπου. Από τη μια μεριά το Κράτος του Ισραήλ, με την απροκάλυπτη συμπαράσταση των Η.Π.Α., χρησιμοποιεί τη φονική βία καταστρέφοντας αθώους ανθρώπους, με επιχείρημα την επιβίωσή του, αλλά και την επικυριαρχία του στη Μέση Ανατολή, μέσω του φόβου.... Από την άλλη μεριά η οργάνωση του Σιϊτών Μουσουλμάνων του Λιβάνου 'Χεζμπολλάχ' (που σημαίνει το 'κόμμα του Αλλάχ'), που με πρόσχημα την υπεράσπιση όσων αδικούνται από το Ισραήλ χρησιμοποιεί επίσης τη φονική βία για να εδραιώσει τη θέση του στο Λίβανο και στη Μέση Ανατολή, με το επικίνδυνο 'άλλοθι' για όσα φοβερά πράττει την επίκληση της "απόλυτης αλήθειας" που κατέχει, ως κόμμα του θεού.... Τα πτώματα, οι τραυματίες, οι φοβισμένοι, τα σπαράγματα της βιασμένης ζωής, τόσο στο Λίβανο, όσο και στο Ισραήλ δεν ενδιαφέρουν τους χρήστες της βίας, ούτε διεγείρουν το έλεος του θεού, που υποτίθεται πως πιστεύει η κάθε πλευρά....

Αν στη διάρκεια του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου, που οι Ναζί εξόντωναν τους Εβραίους, όλοι οι ενσυνείδητοι άνθρωποι, όφειλαν να φέρουν στο στήθος το 'μαγκέν Νταβίντ', ταυτίζοντας τη μοίρα τους με τη μοίρα των ανθώων θυμάτων, σήμερα, δηλώνουμε πως είμαστε Λιβανέζοι, άνθρωποι χωρίς θρησκεία, δίχως κοινωνική ταυτότητα, άνθρωποι του Λιβάνου, που μετά τους βομβαρδισμούς αποτολμούμε να δούμε τον ήλιο από τα χαλάσματα των πόλεων και των χωριών μας, σέρνοντας την ερειπωμένη ελπίδα μας στο φως!

Αρνούμαστε την απόλυτη αλήθεια, οποιασδήποτε προέλευσης, γιατί έχουμε καταλάβει με πολύ πόνο πως αυτή η 'αλήθεια' δεν έχει σχέση, ούτε με το Θεό, ούτε με τον Άνθρωπο, ούτε με τον Κόσμο!

CHERΝOBYL! 20 ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΤΑ...

Μετά το τραγικό πυρηνικό ατύχημα που συνέβη στις 25 προς 26 Απριλίου του 1986 στον σταθμό παραγωγής πυρηνικής ενέργειας στην περιοχή της πόλης Chernobyl της Ουκρανίας και πολύ κοντά στα σύνορα με τη Λευκορωσία, το άγνωστο μέχρι τότε τοπονύμιο έγινε πλέον συνώνυμο της φρίκης που μπορεί να προκαλέσει ένα πυρηνικό ατύχημα, όπως εκείνο.
Ο Καθηγητής Nesterenko από τη Λευκορωσία, λαμβάνοντας υπόψη του επίσημα στατιστικά στοιχεία και τα ευρήματα από δική του έρευνα, ανέφερε τα εξής: "Το 1985, ποσοστό ενενήντα εννιά τοις εκατό από τα παιδιά ήταν υγιή. Σήμερα, μόνον ένα ποσοστό είκοσι τοις εκατό των παιδιών είναι υγιή. Αυτές οι πληροφορίες παρέχονται από επίσημα στατιστικά στοιχεία...".
Η λίμνη Αράλ ή Αράλη πριν από χρόνια ήταν μια τεράστια σε έκταση αλμυρή λίμνη στα σύνορα Καζακστάν και Ουζμπεκιστάν, γι' αυτό και ονομαζόταν Θάλασσα Αράλ. Πριν χρόνια, η πόλη Αράλ του Καζακστάν ήταν ένα αλιευτικό λιμάνι στις όχθες της Θάλασσας Αράλ. Σήμερα η απόσταση ανάμεσα στις όχθες της λίμνης και στην πόλη, που κάποτε ήταν λιμάνι, είναι περίπου εκατό χιλιόμετρα (100 km). Η Θάλασσα Αράλ συρρικνώθηκε σε έκταση. Είναι ένα αδιάψευστο τραγικό μνημείο βιασμού της φύσης από τον άνθρωπο. Εκεί που ήταν η Θάλασσα Αράλ ο χάρτης έχει αλλάξει πια. Η Αράλ όπως ήταν, δεν υπάρχει πλέον. Η καταστροφή της μεγάλης λίμνης ολοκληρώθηκε με πολύ γρήγρους ρυθμούς. Χρειάστηκαν μόλις τριάντα εννιά χρόνια στον άνθρωπο, για να καταστρέψει, ό,τι η φύση χρειάστηκε εκατοντάδες ετών για να διαμορφώσει.

Από τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο και μετά, ο άνθρωπος της Δύσης κυρίως, ένιωσε κατά κάποιο τρόπο έναν εκαστατικό θαυμασμό μπροστά στα επιτεύγματα των θετικών επιστημών και της τεχνολογίας, αλλά δυστυχώς χωρίς διάκριση και δίχως στάλα αιδούς.... Παρασυρθήκαμε ως είδος εμπρός στα χειροτεχνήματά μας και μας διέφυγε πέρα ως πέρα το γεγονός, που εκ των υστέρων αποδείχθηκε φρικτό, ότι πολλά απ' αυτά που φτιάξαμε, όχι μόνον αποδείχθηκαν περιττά και άχρηστα, αλλά τραγικά καταστροφικά. Ο δαίμονας της κολάσεως έσπασε τα δεσμά που τον κρατούσαν φυλαγμένο και φυλακισμένο ταυτόχρονα στα βάθη του ανυπόστατου σκότους. Του προσφέραμε διέξοδο στην επιφάνεια της Γης κι εκείνος, ωσάν πλάσμα υποχείριο σκοτεινών δυνάμεων, άρχισε ξέφρενο χορό σκορπώντας τρόμο και στάχτη, πόνο και ορφάνια, καταστροφή, καταστροφή, καταστροφή σε ανθρώπους, σε ζώα, σε πτηνά και ψάρια, σε δέντρα, σε θάμνους, σε ταπεινά δυσδιάκριτα ανθάκια.... Άρχισε να ασκεί την αναίσχυντη εκπόρνευσή του κατά της Γης, κατά του Κόσμου και του Κάλλους.

Η αίσθηση του ιερού χάθηκε για τους περισσότερους από μας. Καμωνόμαστε πως δήθεν σεβόμαστε το Θεό, με όποιο Όνομα και αν τον επικαλούμαστε, ενδυόμαστε την πανοπλία του πολεμιστή της Πίστης μας, προκειμένου να περιφρουρήσουμε ο καθένας το δόγμα ΤΟΥ, αλλά έχομε χάσει ολοκληρωτικά την αίσθηση του ΙΕΡΟΥ! Παύσαμε να βλέπουμε το ιερό στα πρόσωπα των άλλων, γνωστών και αγνώστων, δικών μας και ξένων, δίχως διάκριση. Παύσαμε να διακρίνουμε το ιερό στη φύση, στον ίσκιο των δασών και στη δροσιά των πηγαίων υδάτων, στους ιριδισμούς των θαλάσσιων κυμάτων. Δεν έχουμε πλέον την αίσθηση πως το ιερό υπάρχει, όπου ανθίζει η ζωή!

Για όλους αυτούς τους λόγους καταστρέφουμε την κατοικία μας, την κοινή μας κοσμική πατρίδα, τη Γη, χάριν οικονομικής ισχύος, χάριν εξουσίας επί ψυχών και σωμάτων. Και δυστυχώς, όπως φαίνεται, η μετάνοια αργεί ....

ΕΑΡ ΤΟ ΓΛΥΚΥ, ΚΑΙΡΟΣ ΑΝΑΣΤΑΣΕΩΣ!

Η Άνοιξη, για όλους τους λαούς που μοιράζονται τον πλανήτη Γη ως κατοικία τους, αλλά ιδίως για όσους ζουν από τις ακτές της ανατολικής Μεσογείου ως τα άκρα της Μέσης Ανατολής, έχει ιδιαίτερη αξία. Είναι η εποχή της ελπίδας και της αισιοδοξίας, μιας πανηγύρεως χρωμάτων, αρωμάτων και εικόνων που υποβάλλουν στην κατάφαση στη Ζωή χωρίς ερωτηματικά. Είναι ο καιρός όπου τα πάντα φανερώνουν τη δύναμη της Ζωής, ως αέναης παρουσίας σ' έναν κύκλο μεταμορφωτικών διαδικασιών που αναιρεί καταλυτικά τα φαινόμενα της φθοράς, που κατ' επίφαση έδειχναν να κυριαρχούν ενόσω διαρκούσε ο Χειμώνας. Η Εαρινή Ισημερία, που οριοθετεί αστρονομικά την αφετηρία της Ανοίξεως, σηματοδοτεί για πολλούς λαούς της Ανατολής με ρίζες αρχαίες την αφετηρία του νέου ενιαυτού (ιδίως Κούρδοι, λαοί του Ιράν και του Αφγανιστάν). Αξίζει να θυμηθούμε τα 'Ανθεστήρια', περίλαμπρες ελληνικές γιορτές κατά την αρχαιότητα, όπου πρωτεύοντα ρόλο στην όλη τελετουργία των λατρευτικών πομπών είχαν τα εαρινά άνθη, εξ ου και η ονομασία των γιορτών.

Οι Έλληνες, αφότου ασπάζονται το Χριστιανισμό, κάνοντας λόγο για την Άνοιξη, αναφέρονται στο 'έαρ το γλυκύ'. Η λέξη έαρ είναι πολυσήμαντη και σημαίνει 'ομορφιά' και 'καθετί που βρίσκεται στην άνθισή του'. Τη Μεγάλη Παρασκευή όταν ψάλλονται τα εγκώμια ο Χριστός αποκαλείται 'το γλυκύ έαρ'.

Η Άνοιξη είναι πράγματι 'καιρός Αναστάσεως' αφού τα πάντα στη φύση, μετά την περίοδο της φθοράς, του θανάτου και της σιγής επανέρχονται θριαμβευτικά στη Ζωή! Αυτή η μεγαλειώδης κοσμική, -από το Κόσμος και όχι από το κοσμικός, συνώνυμο του κοινωνικός- , πανήγυρη σταλάζει στις ψυχές των ανθρώπων χαρά, αναζωογονεί ελπίδες, πληροί τις υπάρξεις με αισιοδοξία και προσφέρει έναν θετικό τρόπο θέασης των πάντων....

Κατά την εποχή του έαρος γιορτάζεται το Πάσχα των Χριστιανών, κληρονομία του εβραϊκού peshah, για να σηματοδοτεί διάβαση νοητή πλέον, όχι από τη χώρα της Αιγύπτου προς τη γη της Χανάαν, αλλά από τη χώρα της άγνοιας και της αφιλίας στη χώρα της όντως γνώσεως που ελευθερώνει και της κοινωνίας που αληθεύει εντός της Αγάπης. Σε τούτο το Πάσχα, όπου κυριαρχεί λατρευτικά το Φως, γιορτάζεται η Ανάσταση του Χριστού. Αν πράγματι ο Χριστός προσφέρεται ως ένοικος κάθε ανθρώπινης ύπαρξης, τότε η Ανάσταση είναι κάτι το ξεχωριστά οικείο για την καθεμιά και τον καθένα μας.

Χριστός Ανέστη!

Αληθώς Ανέστη!

Dialogue και όχι Sohbet

Όταν τον Αύγουστο του 2005 έφτιαξα αυτήν την ιστοσελίδα, προκειμένου να εκθέτω σκέψεις, απόψεις, κρίσεις και προβληματισμούς και συνάμα να εκτίθεμαι σε φίλους αλλά και ενώπιον αγνώστων επισκεπτών του 'τόπου', θέλοντας να επισημάνω τον προσανατολισμό της, την ονόμασα 'sohbet'. Σήμερα, 31 Ιανουαρίου 2006 έσβησα αυτήν, την κατά κάποιο τρόπο γενική επικεφαλίδα και ονόμασα τον ιστοτόπο μου 'Dialogue', απόδοση στην αγγλική της ελληνικής λέξης 'Διάλογος'.

Ο Διάλογος προϋποθέτει την παρουσία τουλάχιστον δύο ανθρώπων, που ζητούν να μοιραστούν μεταξύ τους το Λόγο. Ή να κοινωνήσουν του Λόγου.... Παραδοσιακά, το sohbet σημαίνει πνευματική συζήτηση, κατά την οποία, στη διάρκεια διαλεκτικής μύησης υπό την οδηγία και τη διεύθυνση ενός αγίου και σοφού ανθρώπου, αποκαλύπτονται κρυμμένες και ίσως συχνά δυσνόητες στην κοινή λογική αλήθειες ζωής. Ο Διάλογος περιλαμβάνει τη διαδικασία της συζητητικής μυήσεως, αλλά περιέχει εννοιολογικά κάθε επιχείρημα επικοινωνίας δύο ή και περισσότερων ανθρώπων.

Ο Διάλογος δεν είναι απλά χρήσιμος, αλλά αναγκαίος. Δεν είναι απλή η διαδικασία του. Απαιτεί σεβασμό του άλλου, ανεκτικότητα και αποδοχή του άλλου, περισσότερο όταν είναι ξένος ή διαφορετικός από μας. Ο Διάλογος είναι σύμφυτη λειτουργία με τη δημοκρατία και τον αυθεντικό πολιτισμό του ανθρώπου. Γι' αυτό τον διάλεξα ως όνομα του ιστοτόπου μου.

Η Ελπίδα βρήκε καταφύγιο στη Λατινική Αμερική;

Στη Βολιβία με τον ερχομό του 2006 έγινε μια πρωτόγνωρη ανατροπή. Μετά από εκλογές, που κανένας δεν αμφισβήτησε, αναδείχθηκε Πρόεδρος της Δημοκρατίας ο κ. Juan Evo Morales Ayma. Πρόκειται για τον πρώτο ιθαγενή (Ινδιάνο) της χώρας αυτής που αναλαμβάνει το ανώτατο αξίωμα της πολιτείας.
Εκλέχτηκε ως ηγέτης του Κινήματος προς το Σοσιαλισμό. Ενός πολιτικού κινήματος που εξέφραζε τις μη προνομιούχες ομάδες της Βολιβίας και ιδίως τους φτωχούς ιθαγενείς που παραδοσιακά, εδώ και αμέτρητα χρόνια, καλλιεργούν το φυτό κόκα και είναι γνωστοί ως κοκαλέρος. Ο κ. Έβο Μοράλες αναδείχθηκε στην πολιτική σκηνή της πατρίδας του ως αγωνιστής καλλιεργητής της κόκα, σ' έναν αγώνα, που από τη μια μεριά διεκδικεί το δικαίωμα για ένα βιοτικό επίπεδο, αντάξιο της αξιοπρέπειας του ανθρώπου και από την άλλη προσπαθεί να αποτινάξει την κίβδηλη κατηγορία, που είχαν σχεδιάσει από καιρό και διαδίδουν κύκλοι που εξυπηρετούν συμφέροντα των Η.Π.Α. και άλλων υποχθόνιων κύκλων εναντίον των φτωχών κοκαλέρος, που ανερυθρίαστα τους ταυτίζουν με τους 'βαρώνους' της κοκαίνης!
Ο κ. Μοράλες δεν είναι απόφοιτος του Harvard ή του Yale ή του Cambridge. Ούτε προέρχεται από κύκλους που είναι εθισμένοι στις συναλλαγές, που συμφωνούνται σε αίθουσες δεξιώσεων ή σε κοσμικά θέρετρα της Αμερικής ή της Ευρώπης. Είναι ένας απλός άνθρωπος του λαού του, των ιθαγενών των Άνδεων, που ευτυχώς, η μανία των κονκισταντόρες, δεν κατάφερε να τους εξαφανίσει από προσώπου γης, ούτε να τους αλλοτριώσει πολιτισμικά, ώστε να λησμονήσουν το πλούσιο παρελθόν τους.
Όπως μετέδωσαν τα ειδησεογραφικά πρακτορεία, πριν αναλάβει τα καθήκοντά του ο κ. Μοράλες κατά τον τρόπο και την εθιμοτυπία που προβλέπει το Σύνταγμα της Βολιβίας, πρωταγωνίστησε σε μια αρχαία τελετή, κοντά στη λίμνη Τιτικάτα, όπου κατά το τελετουργικό της φυλής του αναδείχθηκε μεγάλος αρχηγός των ιθαγενών των Άνδεων. Η φωτογραφία που φιλοξενώ στην αρχή του σημειώματός μου είναι απ' αυτή την τελετή.
Επί τέλους, η υπό απαγόρευση ιδιοπροσωπία των ιθαγενών της Βολιβίας, αλλά και όλης της Αμερικής, αναδείχθηκε με απόλυτη αξιοπρέπεια με την ευκαιρία της ανάδειξης του κ. Μοράλες στο ανώτατο πολιτειακό αξίωμα της χώρας του.
Ο Σοσιαλισμός, όσο και αν αμφισβητείται από τον μετακαπιταλισμό της καταναλωτικής κοινωνίας, που αναμφίβολα έχει ισχυρό σύμμαχο και τους πολιτικούς και οικονομικούς 'θεσμούς' της παγκοσμιοποίησης, συνεχίζει να αποτελεί μια πολιτική πρόταση που διασώζει την ανθρωπιά, την αλληλεγγύη, το σεβασμό στην ελευθερία χωρίς προϋποθέσεις.
Μολονότι ο Σοσιαλισμός και το παγκόσμιο κίνημα που εμπνέεται από τις ιδέες και τις αρχές του, είχε κακοποιηθεί από το μόρφωμα, που λεγόταν 'σοσιαλισμός' και είχε γίνει καθεστώς σε όλη την Ανατολική Ευρώπη, στη Ρωσική 'Αυτοκρατορία' και παραμένει ακόμα στην ηπειρωτική Κίνα, ευτυχώς δεν παραπλάνησε τους νοήμονες πολίτες, τους ευαίσθητους ανθρώπους, ώστε να πέσουν στο λάκκο της αδιακρισίας και να συγχέουν τη σταλινική δικτατορία που έτεξε τον κομμουνιστικό ολοκληρωτισμό με το Σοσιαλισμό της ελευθερίας, της δημοκρατίας και των ακούραστων αναζητήσεων και αμφισβητήσεων του Αριστερού Κινήματος.
Μολονότι τα ισχυρά πολυεθνικά οικονομικά συμφέροντα, που συχνά αγνοούν τον άνθρωπο και επικεντρώνουν το ενδιαφέρον τους στους δείκτες των διεθνών Χρηματιστηρίων, έχουν επιχειρήσει επανειλημμένα να αλλοιώσουν τις σοσιαλιστικές ιδέες και τα σοσιαλιστικά κινήματα, σε τόσο βαθμό, ώστε να ευνουχιστούν και να γίνουν αδύναμοι διαχειριστές του καπισταλιστικού συστήματος, δεν κατάφεραν να ξεριζώσουν τις ελπίδες από τις ψυχές, όλων εκείνων, που σε κάθε γωνιά του πλανήτη, το μόνο όπλο που έχουν είναι οι ελπίδες τους, πολλές φορές κρυμμένες.... Κι έτσι ο Σοσιαλισμός παραμένει επίκαιρος, μοντέρνος, στολισμένος με τα χρώματα της Ίριδας και δυναμικός. Σήμερα η Βολιβία και η Χιλή, τις προάλλες η Βενεζουέλα και η Ισπανία....